Bước vào một chuyến công tác xa nửa vòng trái đất, nỗi bận tâm của những người đứng đầu doanh nghiệp sản xuất là nhịp độ vận hành ở nhà xưởng. Trước đây, mọi diễn biến từ tiến độ đơn hàng, tình trạng hỏng hóc đến năng suất máy móc thường chỉ được gói gọn trong các bản báo cáo gửi định kỳ vào cuối tuần hoặc cuối tháng. Sự chậm trễ này khiến công tác điều hành dễ rơi vào thế bị động.
Hiện nay, việc ứng dụng Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cách làm mới, đó là kết nối trực tiếp máy móc vào hệ thống dữ liệu, giúp ban lãnh đạo theo dõi sát sao từng nhịp vận hành mà không còn bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý.
IoT giúp quản lý doanh nghiệp từ xa (Ảnh: Trí Anh).
Đưa dữ liệu máy móc lên màn hình theo thời gian thực
Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Ngãi Cầu hoạt động trong lĩnh vực cơ khí phục các ngành điện lực, viễn thông và giao thông - những mảng đòi hỏi rất khắt khe về độ chính xác, chất lượng lẫn tiến độ bàn giao. Một sai sót nhỏ trên dây chuyền cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ của cả dự án lớn.
Ông Chu Hoàng Tùng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Ngãi Cầu, cho biết hiện trí tuệ nhân tạo phát triển rất tốt và được công ty ứng dụng trong hoạt động kinh doanh. Hệ thống IoT không chỉ dừng ở việc ghi nhận dữ liệu mà là biến các dữ liệu thô đó thành thông tin hữu ích cho hoạt động quản trị. Khi nắm rõ máy nào đang vận hành, thời gian chạy ra sao và có biểu hiện gì bất thường hay không, bộ phận điều hành có thể chủ động kiểm tra, điều phối nhân lực và giải quyết vướng mắc sớm hơn.
“Ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo vào sản xuất góp phần giảm chi phí sản xuất, chi phí nhân sự, tăng năng suất lao động, kiểm soát chất lượng sản phẩm tốt hơn, qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh”, ông Tùng nhấn mạnh.
Hệ thống IoT giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác và kịp thời (Ảnh: Trí Anh).
Xóa nhòa khoảng cách địa lý trong điều hành xưởng
Thông qua các cảm biến và hệ thống giám sát được kết nối, những dữ liệu về thời gian vận hành, sản lượng thực tế và mức tiêu hao năng lượng của từng máy móc đều hiển thị trên hệ thống trung tâm theo thời gian thực. Trong môi trường gia công cơ khí liên hoàn, việc nắm bắt nhanh tình trạng thiết bị đóng vai trò sống còn, bởi một sự cố nhỏ nếu không phát hiện kịp sẽ kéo theo chi phí sửa chữa tốn kém và nguy cơ chậm tiến độ đơn hàng.
Nhờ dữ liệu cập nhật liên tục, người phụ trách phân xưởng không còn phải chờ đợi các bản báo cáo thủ công vốn mất nhiều thời gian tổng hợp. Thay vào đó, họ có thể nhận biết sớm dấu hiệu bất thường để kịp thời xử lý, chủ động lên kế hoạch bảo trì thiết bị.
Trực tiếp quản lý hiện trường sản xuất, ông Vũ Tất Thắng, Giám đốc nhà máy Ngãi Cầu, chia sẻ, trong từng giây từng phút có thể biết chính xác hiện trạng máy móc và được báo cáo tức thời chứ không như trước phải đợi nhân viên báo cáo, thậm chí cuối tuần cuối tháng mới biết được.
"Bây giờ thì chúng tôi có thể biết chính xác tại mỗi thời điểm, bất kỳ lúc nào. Ngay cả khi chúng tôi đi công tác nước ngoài cũng có thể yên tâm là nhà máy đang hoạt động trôi chảy”, ông bày tỏ. Sự thay đổi này giúp các quyết định điều hành được đưa ra nhanh chóng và sát thực tế hơn. Dù lãnh đạo đang ở văn phòng hay công tác xa, hệ thống vẫn cập nhật dữ liệu đầy đủ mà không cần phải có mặt trực tiếp tại hiện trường.
Tất nhiên, các giải pháp công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ cung cấp thông tin và cảnh báo sớm. Việc đánh giá chính xác nguyên nhân, xử lý sự cố kỹ thuật, tổ chức thợ máy và quyết định phương án sản xuất vẫn đòi hỏi chuyên môn cùng trách nhiệm trực tiếp của đội ngũ kỹ thuật.
Ứng dụng chuyển đổi số, nhiều công đoạn sản xuất của doanh nghiệp được tự động hóa (Ảnh: Trí Anh).
Tháo gỡ điểm nghẽn nhân lực để công nghệ phát huy giá trị
Các ví dụ trên cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được các bài toán thực tế hằng ngày và mang lại giá trị cụ thể. Khi dữ liệu được tích lũy đều đặn, doanh nghiệp có thêm cơ sở vững chắc để đánh giá hiệu suất thiết bị, loại bỏ những công đoạn lãng phí và tối ưu hóa chi phí vận hành.
Nhìn rộng ra bức tranh chung của ngành sản xuất và kinh doanh, ông Dương An Thạch, Phó tổng giám đốc Masscom nhận định, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hiện không còn là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp. Trong thực tế vận hành, công nghệ giúp doanh nghiệp nâng năng suất, tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian ra quyết định và mở ra các mô hình kinh doanh mới dựa trên dữ liệu và hệ sinh thái số.
Tuy nhiên, con đường đưa công nghệ vào sâu trong nhà máy vẫn còn không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu lớn, dữ liệu chưa đồng bộ và công nghệ thay đổi nhanh chóng khiến rủi ro trong lĩnh vực này thuộc nhóm rất cao. Đáng lưu ý, rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở vấn đề con người. Ông Thạch cho biết điểm nghẽn then chốt là tình trạng thiếu nguồn nhân lực vừa hiểu sâu về công nghệ, vừa am tường bài toán kinh doanh thực tế để triển khai hiệu quả.
Tuy nhiên, theo ông, các định hướng mạnh mẽ từ Chính phủ về kinh tế số và phát triển khoa học công nghệ đang tạo đà chuyển biến tích cực cho thị trường. Để những giải pháp như IoT hay AI phát huy tối đa hiệu quả trong nhà xưởng, việc siết chặt liên kết giữa doanh nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học sẽ là yếu tố quan trọng, giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn trong từng dây chuyền sản xuất.