Nằm trên vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng là một trong 8 di tích Quốc gia đặc biệt của Quảng Ninh, đồng thời là điểm nhấn quan trọng trong không gian di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng
Nhận thức rõ giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa giáo dục của di tích, những năm qua, tỉnh Quảng Ninh cùng các đơn vị liên quan đã quan tâm đầu tư bảo tồn, tôn tạo các điểm di tích, đồng thời đẩy mạnh quảng bá, tổ chức các sự kiện văn hóa, lễ hội nhằm thu hút người dân và du khách.
Ông Phạm Chiến Thắng, Trung tâm Bảo tồn di sản Yên Tử, Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử, cho biết, trong công tác quản lý, bảo tồn di tích, đơn vị luôn chú trọng gìn giữ các nghi lễ truyền thống, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và phòng, chống cháy nổ. Cùng với đó, công tác nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên được quan tâm thông qua việc bổ sung kiến thức, sưu tầm tài liệu, hoàn thiện nội dung thuyết minh, hướng tới xây dựng hình ảnh đội ngũ quản lý và phục vụ thân thiện, nhiệt tình, chu đáo.
Đáng chú ý, công tác phát huy giá trị di sản đang từng bước được đổi mới theo hướng gần gũi, hấp dẫn hơn với công chúng. Việc ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội trong quảng bá, giới thiệu di tích giúp thông tin về Bạch Đằng tiếp cận rộng rãi hơn với người dân, nhất là giới trẻ. Các hoạt động trải nghiệm như hóa thân vào lễ hội rước Thánh, mặc trang phục cổ trang bên sông, thả đèn hoa đăng cầu phúc... tạo thêm những điểm nhấn cho hành trình tham quan.
Những nỗ lực này đang mang lại hiệu quả tích cực. Theo thống kê, năm 2025, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng đón ước khoảng 263.000 lượt khách đến tham quan, chiêm bái. Đáng chú ý, có khoảng 148.000 lượt học sinh, chiếm 56,3% tổng lượng khách. Con số này cho thấy sức hút của di tích đối với thế hệ trẻ, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của Bạch Đằng trong hoạt động giáo dục lịch sử, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước.
Hằng năm, vào các dịp kỷ niệm, ngày lễ lớn của dân tộc, nhiều trường học tổ chức cho học sinh đến dâng hương tưởng niệm các bậc tiền nhân, tham quan bảo tàng, tìm hiểu Bãi cọc Bạch Đằng và tham gia những hoạt động thiết thực như vệ sinh môi trường, trồng cây xanh trong khuôn viên di tích.
Hướng tới tầm nhìn di sản thế giới
Không dừng lại ở việc bảo tồn những dấu tích lịch sử, Quảng Ninh đang đặt mục tiêu phát huy toàn diện giá trị Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch và kinh tế - xã hội địa phương. Dự án Bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Bạch Đằng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể tại Quyết định số 322 ngày 18/2/2013, với quy mô khoảng 380ha, gồm 11 điểm di tích đền, miếu, bãi cọc...
Quy hoạch hướng tới mục tiêu bảo tồn, tôn tạo các di tích, giáo dục truyền thống yêu nước, giới thiệu lịch sử Việt Nam với bạn bè quốc tế; đồng thời từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, xây dựng các tuyến du lịch liên kết và đưa không gian văn hóa vật thể, phi vật thể vào quy hoạch chung.
Định hướng nâng tầm giá trị di tích Bạch Đằng càng có thêm cơ sở và ý nghĩa trong bối cảnh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới ngày 12/7/2025. Sự kiện này không chỉ khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất Quảng Ninh mà còn mở ra cơ hội tăng cường kết nối, phát huy giá trị các không gian di sản.
Từ những dấu tích lịch sử trên dòng sông huyền thoại đến các hoạt động trải nghiệm, giáo dục truyền thống hôm nay, di sản Bạch Đằng đang từng bước khẳng định vị trí trong đời sống văn hóa cộng đồng. Với sự quan tâm của các cấp, ngành, sự chung tay của cộng đồng và những định hướng phát triển bài bản, Bạch Đằng có thêm cơ hội trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tiêu biểu, góp phần lan tỏa mạnh mẽ niềm tự hào dân tộc, đưa giá trị truyền thống của cha ông đến gần hơn với bạn bè trong nước và quốc tế.
Linh Giang