Theo Quyết định số 2722/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phạm vi điều chỉnh quy hoạch có quy mô 32,3ha, thuộc phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La. Theo Quyết định số 2722/QĐ-BVHTTDL, khu vực bảo vệ di tích có diện tích 17,08ha; khu vực còn lại 15,22ha bao gồm cảnh quan thiên nhiên, khu dân cư hiện trạng, trụ sở cơ quan, công trình công cộng và hạ tầng kỹ thuật.
Quy hoạch xác định mục tiêu bảo tồn các yếu tố gốc, giữ gìn cấu trúc không gian di tích. Đồng thời giải quyết những vướng mắc về đất đai, tài sản công tại khu vực đồi Khau Cả.
Các công trình hiện có sẽ được nghiên cứu cải tạo, chuyển đổi công năng phù hợp, tạo không gian trưng bày, trải nghiệm và sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là hình thành Công viên ký ức Khau Cả với diện tích khoảng 4,05ha, gắn với cảnh quan sinh thái, các tuyến đi bộ, điểm vọng cảnh và không gian trải nghiệm lịch sử.
Khu vực công trình công cộng được định hướng cải tạo, chuyển đổi một số công trình hiện có thành bảo tàng, thư viện tỉnh, sân lễ hội và các hạng mục phục vụ hoạt động văn hóa, du lịch.
Đáng chú ý, quy hoạch đề xuất di dời thêm khoảng 24 hộ dân tiếp giáp tuyến đường Khau Cả so với phương án quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2019.
Việc di dời, giải tỏa các hộ dân trong phạm vi quy hoạch sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp. Đồng thời nghiên cứu phương án tái định cư, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và tuân thủ quy định pháp luật.
Quy hoạch được thực hiện trong giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050. Các nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm: Giải phóng mặt bằng; nghiên cứu, khảo cổ, sưu tầm tư liệu, hiện vật; tu bổ, phục hồi di tích; đầu tư hạ tầng kỹ thuật, công trình công cộng; xây dựng cơ sở dữ liệu số và phát triển du lịch.
Nguồn vốn thực hiện gồm ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Hà Trung Chiến, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La, nhấn mạnh: Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La là chứng tích lịch sử có giá trị đặc biệt, ghi dấu tinh thần đấu tranh kiên cường, ý chí bất khuất của các chiến sĩ cách mạng. Đây cũng là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước, lý tưởng cách mạng cho các thế hệ.
Để quy hoạch sớm đi vào thực tiễn, lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La yêu cầu các ban, sở, ngành, Ủy ban nhân dân phường Tô Hiệu và các đơn vị liên quan khẩn trương tổ chức triển khai, quản lý chặt chẽ quy hoạch; rà soát, cập nhật đầy đủ ranh giới, diện tích vào hồ sơ di tích và các quy hoạch liên quan.
Tăng cường quản lý đất đai, trật tự xây dựng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm, không để ảnh hưởng đến yếu tố gốc, cảnh quan và không gian di tích.
Tỉnh Sơn La cũng yêu cầu xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, xác định danh mục dự án ưu tiên, tiến độ và nhu cầu vốn; chủ động cân đối, huy động các nguồn lực hợp pháp.
Cần rà soát, giải quyết dứt điểm những khó khăn, vướng mắc về đất đai, tài sản công tại khu vực đồi Khau Cả, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định.
Việc bảo tồn di tích sẽ được gắn với phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, đổi mới hoạt động giáo dục truyền thống, phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, lịch sử và ứng dụng công nghệ số. Qua đó, từng bước đưa Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La trở thành điểm đến văn hóa, du lịch tiêu biểu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
QUỐC TUẤN