' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Tử tù Christa Pike xuất hiện tại tòa án ở Nashville vào năm 2012 (Ảnh: Reuters).
Christa Pike, nữ tử tù 50 tuổi, người phụ nữ đầu tiên bị kết án tử hình tại Tennessee sau hơn hai thế kỷ, đã sống sót sau khi bị tiêm 2 liều thuốc độc pentobarbital tại Nhà tù An ninh Tối đa Riverbend vào khoảng 20h ngày 30/9 (giờ địa phương). Vụ việc đã gây chấn động dư luận và đặt ra nhiều câu hỏi pháp lý phức tạp về số phận của Pike.
Pike bị kết án tử hình vào năm 1996 vì tội tra tấn và sát hại nữ sinh 19 tuổi Colleen Slemmer. Sau gần 30 năm ngồi tù, người phụ nữ này đã trở thành tâm điểm của một vụ thi hành án tử hình "thất bại".
Các luật sư hôm 1/10 cho biết, Pike đang trong tình trạng nguy kịch và được chăm sóc y tế khẩn cấp để duy trì sự sống, nhưng từ chối cung cấp thêm chi tiết. Thống đốc Tennessee Bill Lee đã ngay lập tức yêu cầu hoãn tất cả các vụ thi hành án tử hình còn lại trong năm 2026 tại bang và kêu gọi mở một cuộc điều tra toàn diện, độc lập về vụ việc.
Số phận của nữ tử tù: Một câu hỏi lớn
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Pike. Theo các nguồn tin, nữ tử tù sẽ không bị thi hành án trong năm nay nhưng nhiều khả năng vẫn phải đối mặt với một lần thi hành án khác vào năm tới.
Luật sư John Mills, chuyên bào chữa án tử hình, nhận định rằng trong lịch sử tư pháp Mỹ, Tòa án Tối cao chưa từng ngăn chặn các quyết định thi hành án tử hình lần thứ hai. "Nếu chúng ta đang đặt câu hỏi liệu tòa án liên bang có đứng ra ngăn chặn việc thi hành án lần hai hay không, tôi nghĩ rằng câu trả lời chắc chắn là không", luật sư Mills nói.
Tuy nhiên, trường hợp này đặc biệt ở chỗ thuốc độc đã thực sự đi vào cơ thể Pike. "Có thể nói chúng ta đang ở trong một tình huống chưa từng có tiền lệ với Pike, theo nghĩa là người phụ nữ ấy đã sống sót sau vụ tử hình", ông Mills nhấn mạnh.
Ông Randy Spivey, một trong những luật sư của Pike, cho rằng yêu cầu xem xét lại quy trình thi hành án của Thống đốc Lee là chưa đủ. Ông kêu gọi Thống đốc giảm án cho Pike, với lý do người phụ nữ này đã phải chịu đựng sự trừng phạt "nặng nề hơn bất kỳ ai khác trong lịch sử án tử hình tại Mỹ".
Các luật sư của Pike cho biết họ đã cảnh báo tòa án từ trước về các vấn đề tĩnh mạch của thân chủ, điều sẽ gây khó khăn cho việc tiêm thuốc độc.
"Chúng tôi không hề thấy vui khi những gì mình dự báo lại trở thành sự thật, nhưng những lo ngại mà Pike nêu ra đã được chứng minh là đúng: khó tiếp cận tĩnh mạch, vỡ tĩnh mạch, thuốc pentobarbital bị biến chất, không có sự chăm sóc y tế khẩn cấp khi sự cố tất yếu xảy ra, tất cả diễn ra trong một quy trình vẫn bị bao trùm bởi sự bí mật", luật sư Spivey và Kelly Gleason tuyên bố.
Luật sư Stephen Ferrell nhận định rằng những gì xảy ra chính là "nỗi sợ hãi lớn nhất" của Pike. "Đó không phải là nỗi sợ cái chết. Đó là nỗi sợ về một cái chết kéo dài, đau đớn và đầy ám ảnh. Và chuyện đó đã thực sự xảy ra, chỉ thiếu mỗi cái chết mà thôi", ông nói.
Những tiền lệ về tử tù sống sót sau thi hành án
Giáo sư Austin Sarat từ Đại học Amherst, tác giả của nhiều cuốn sách về án tử hình, cho biết mặc dù các vụ hành quyết "bị lỗi" không phải là hiếm, nhưng việc một vụ tử hình hoàn toàn thất bại lại cực kỳ hiếm gặp.
"Những trường hợp người bị tử hình sống sót đặt hệ thống pháp luật vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan thực sự. Giờ thì phải làm sao?", ông nói.
Ông Sarat chỉ ra một số tiền lệ pháp lý về việc tử tù sống sót sau một lần thi hành án lại bị xử tử thêm lần nữa:
Willie Francis (1946): Francis, 16 tuổi, sống sót sau khi bị hành quyết bằng ghế điện tại Louisiana do thiết bị trục trặc. Tòa án Tối cao đã bác bỏ kháng cáo của cậu và Francis đã qua đời trong lần hành quyết thứ hai.
Romell Broom (2009): Các nhân viên tại Ohio không thể tìm thấy tĩnh mạch để tiêm thuốc độc cho Broom. Tòa án Tối cao Ohio đã bác bỏ lập luận của Broom về việc vi phạm nguyên tắc không xét xử hai lần. Broom cuối cùng qua đời vì Covid-19 vào năm 2020 khi vẫn chờ thi hành án.
Alva Campbell (2017): Tại Ohio, đội thi hành án không thể tìm được tĩnh mạch của Campbell sau hơn 80 phút. Phạm nhân này qua đời 4 tháng sau đó trong khu biệt giam do bệnh hiểm nghèo.
Kenneth Eugene Smith (2024): Bang Alabama đã cho phép thi hành án tử hình lần thứ hai đối với Smith bằng phương pháp làm ngạt, sau lần tiêm thuốc độc bất thành vào 2 năm trước đó.
Theo ông Sarat, từ năm 1890 đến 2010, trong số 8.776 người bị tử hình ở Mỹ, có 276 trường hợp (3,15%) gặp trục trặc. Tiêm thuốc độc là phương pháp có tỷ lệ thất bại cao nhất, ở mức 7,2% trong giai đoạn này.
Luật sư nhân quyền Clive Smith, người từng đại diện cho nhiều tử tù và chứng kiến các vụ thi hành án, cho biết đã quan sát thấy rất nhiều trường hợp tiêm thuốc độc bất thành do thuốc hết hạn sử dụng trong 10 năm qua. Ông cho rằng trường hợp của Pike, rất có thể thuốc đã mất tác dụng.
Nguyên nhân thứ hai có thể xuất phát từ việc khó tìm tĩnh mạch - tình trạng chung ở những tử tù có tiền sử lạm dụng ma túy và bị bạo hành. Ngoài ra, do luật pháp Mỹ cấm bác sĩ tham gia thi hành án nên thiếu nhân viên có kỹ năng thực hiện tiêm thuốc, dễ gây ra sự cố.