Theo hãng thông tấn WANA, thông tin về máy bay Mỹ hoạt động trên bầu trời Iraq, tiêm kích Israel tuần tra gần biên giới Iran, các hầm trú ẩn tại Israel được mở cửa và không phận trên những vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng đã trống vào đêm 16/10 đều cho thấy căng thẳng đang leo thang, nguy cơ xung đột mở rộng ngày càng tăng.
Trong những ngày gần đây, khi Mỹ đe dọa tấn công Iran bằng bom MOAB mệnh danh "mẹ của các loại bom”, Alaeddin Boroujerdi, thành viên Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran tuyên bố Tehran có thể trả đũa bằng “cha của mọi loại tên lửa”. Hiện chưa rõ phát biểu của nghị sĩ Boroujerdi chỉ là lời đáp trả trước những đe dọa của Washington hay dựa trên thông tin cụ thể nào.
Dù trong trường hợp nào, tuyên bố này cũng nhấn mạnh việc Iran chú trọng vào năng lực đối đầu với Mỹ và có thể cả Israel nếu giao tranh mới nổ ra.
Trong bối cảnh đó, Chuẩn tướng Seyed Majid Ibn al-Reza, quyền Bộ trưởng Quốc phòng kiêm phụ trách hậu cần của các lực lượng vũ trang Iran đã đưa ra thông điệp trực tiếp nhắm tới Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhấn mạnh rằng tên gọi và kích thước của bom đạn không quan trọng. “Danh xưng và kích thước của bom đạn chẳng có ý nghĩa gì! Bom của các ông sẽ phát nổ ở những nơi khác. Đó là vị thế của Mỹ trên thế giới, nền kinh tế Mỹ và thậm chí cả những toan tính toán bầu cử của các ông", ông Al-Reza nói.
Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Iran cho biết năng lực tên lửa của nước này đã làm thay đổi cục diện, đẩy Mỹ đến mức Washington lẽ ra đã phải nói: “Vâng, thưa ngài!”.
Những phát biểu của ông Al-Reza nhấn mạnh một điểm có thể mang tính quyết định trong bất kỳ cuộc đối đầu tiềm tàng nào giữa Iran và Mỹ. Đó là sức mạnh quân sự không thể chỉ được đánh giá qua kích thước của bom đạn hay mức độ tàn phá mà chúng gây ra. Ngay cả khi Mỹ sở hữu những vũ khí có sức công phá lớn, hậu quả của một cuộc tấn công, khả năng đáp trả của Iran cùng những tổn thất kinh tế và chính trị do xung đột gây ra cũng là những yếu tố phải được tính đến.
Cho đến nay, các động thái quân sự của Mỹ đã làm gia tăng lo ngại về khả năng Washington tấn công Iran. Một số nhà phân tích nhận định nguy cơ xung đột leo thang rất đáng kể trong bối cảnh đàm phán bế tắc, Iran có khả năng chống chịu sức ép và giá dầu tăng cao.
Về phía mình, Iran không xem nhẹ những lời đe dọa này đồng thời nhấn mạnh trạng thái sẵn sàng phòng thủ và phát đi tín hiệu sẽ đáp trả nếu bị tấn công, bất kể đối thủ đưa “mẹ của các loại bom” hay những vũ khí khác vào chiến trường.
MOAB là một trong những loại bom thông thường, phi hạt nhân lớn nhất do Mỹ phát triển. Tuy nhiên, sức công phá của một loại vũ khí không phải là yếu tố duy nhất quyết định kết quả xung đột và cũng không thể được đặt ngang hàng với sức mạnh của vũ khí hạt nhân hay những hệ quả chiến lược do việc sử dụng loại vũ khí này gây ra.
Trong khi đó, xuất hiện thông tin cho rằng Mỹ đã thông qua các bên trung gian đề nghị Tehran không trả đũa nếu Washington tấn công khu vực Kuh-e Kolang, qua đó tạo điều kiện để xung đột kết thúc. Theo những thông tin tương tự, Iran nhấn mạnh mọi hành động gây hấn đều sẽ phải đối mặt với sự đáp trả. Nếu thông tin này chính xác, đây có thể là dấu hiệu cho thấy các bên đang tìm cách kiềm chế xung đột và tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng, vốn có thể khiến Washington phải trả giá đắt hơn nếu tiếp diễn.
Ông Trump ngày càng phải đối mặt với câu hỏi liệu việc leo thang đối đầu có giúp đạt được các mục tiêu đề ra hay chỉ khiến giá năng lượng tăng cao hơn và gia tăng sức ép lên nền kinh tế Mỹ. Trong bối cảnh đó, năng lực tên lửa của Iran cùng những hệ lụy khu vực của bất kỳ cuộc tấn công nào đều là các yếu tố không thể bỏ qua trong các tính toán về quân sự và chính trị.
Cuối cùng, vấn đề không đơn thuần nằm ở việc Mỹ sở hữu những loại vũ khí nào hay Iran sẽ đáp trả ra sao. Câu hỏi cốt lõi là liệu Washington có thể đạt được các mục tiêu mà không phải gánh chịu những tổn thất lớn hơn cho chính mình và nền kinh tế toàn cầu hay không.
Các lời đe dọa quân sự có thể gia tăng sức ép nhưng không nhất thiết mở đường cho thành công về chính trị. Nếu một cuộc xung đột mới nổ ra, những hệ lụy của nó có thể vượt xa mọi tính toán của bên khởi xướng xung đột.