XEM CLIP:
Đình Đào Xá, xã Đào Xá, tỉnh Phú Thọ được khởi dựng vào năm 1674-1675, thời Vua Lê Gia Tông, niên hiệu Đức Nguyên. Trải qua hơn 350 năm, ngôi đình vẫn lưu giữ nhiều dấu ấn kiến trúc, điêu khắc gỗ dân gian thế kỷ XVII.
Đình có kiến trúc hình chữ Nhất gồm 3 gian 2 dĩ, quay về hướng Nam. Hệ thống kết cấu gỗ được chạm khắc công phu với hình tượng rồng, phượng và các tích cổ. Theo báo Phú Thọ, đây là nơi thờ Hùng Hải Công (em thứ 19 của Vua Hùng), người đã có công khai mở đất đai, dạy dân trị thủy, trồng cấy, chăn nuôi, xây dựng xóm làng trù phú.
Đặc biệt, ngôi đình còn gắn với dấu mốc Bác Hồ về thăm vùng đất Đào Xá vào ngày 26/1/1964. Tấm bia tại di tích ghi lại việc Người nói chuyện với nhân dân về phong trào trồng cây và căn dặn phải giữ gìn tốt ngôi đình để làm nơi hội họp.
Từng là nơi sinh hoạt cộng đồng của nhiều thế hệ, nay đình Đào Xá xuống cấp nghiêm trọng. Bên trong đình, nhiều thân cột gỗ lớn bị mục, bề mặt bong tróc, chi chít lỗ và rãnh do mối mọt. Những thanh thép được dựng sát cột, chống lên hệ thống kết cấu phía trên để hỗ trợ chịu lực.
Tình trạng hư hỏng xuất hiện cả ở các cấu kiện đỡ mái. Nhiều thanh gỗ nứt, mất từng mảng, các vị trí liên kết bị hư hại. Những chi tiết chạm khắc cũng bị mối mọt xâm hại, mất dần đường nét.
Phía ngoài, mái ngói lô nhô, nhiều hàng ngói xô lệch. Một số vị trí có dấu vết vá bằng vữa, trong khi phần gỗ phía dưới tiếp tục xuống cấp.
Ông Nguyễn Xuân Hiển (75 tuổi), người trông coi đình suốt 13 năm, cho biết ngôi đình hư hỏng ngày càng nặng. Nhiều cột gỗ bị mục, hệ thống xà, vì kèo và các mộng liên kết bị lỏng, gãy.
Theo ông Hiển, người dân vẫn đến đình thắp hương vào các ngày lễ, ngày tuần. Tuy nhiên, mái dột nhiều chỗ khiến việc sinh hoạt, thực hành tín ngưỡng bị ảnh hưởng. “Ngày mưa nước dột, không có chỗ ngồi. Đầu cột đã mục nên không thể trèo lên mái để sửa chữa”, ông Hiển nói.
Ông cho biết đình đã trải qua 4 lần tu sửa, chủ yếu hỏng ở đâu sửa ở đó. Những lần sửa chữa cục bộ chưa thể khắc phục tình trạng xuống cấp của toàn bộ công trình.
Để hạn chế nguy cơ đổ sập, địa phương đã gia cố, bổ sung cột sắt chống tại các vị trí hư hỏng. Việc chống đỡ được chú trọng trong mùa mưa bão nhưng chỉ là giải pháp tạm thời.
Nỗi lo của người dân còn gắn với việc tổ chức lễ hội truyền thống. Hằng năm, lễ hội rước voi Đào Xá diễn ra từ ngày 27-29 tháng Giêng, thu hút người dân và du khách. Ngôi đình xuống cấp khiến việc bảo đảm an toàn trong những dịp tập trung đông người càng trở nên cấp thiết.
Gắn bó với di tích hơn 1 thập kỷ, ông Hiển mong ngôi đình sớm được tu bổ để người dân yên tâm đến thắp hương, dự lễ hội, đồng thời giữ gìn những giá trị kiến trúc cổ của một di tích cấp quốc gia trên quê hương Đào Xá.
Trao đổi với phóng viên VietNamNet, bà Trần Thị Minh Lợi, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Phú Thọ cho biết, Sở đang thực hiện thủ tục đấu thầu để tu bổ đình Đào Xá. Dự án tu bổ này dự kiến khởi công cuối năm nay.