Độ tuổi nào trẻ phát triển chiều cao nhanh nhất?

12-18 tuổi là giai đoạn bứt phá chiều cao

Chia sẻ tại buổi sinh hoạt chuyên đề “Dinh dưỡng học đường và giải pháp chuẩn hóa bữa ăn học đường”, diễn ra ngày 10/10, TS.BS Bùi Thị Mai Hương, Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ Khoa học kỹ thuật dinh dưỡng - Thực phẩm, nhấn mạnh giai đoạn tiền dậy thì, dậy thì giúp trẻ bứt phá chiều cao tốt nhất.

Theo Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia giai đoạn 2019-2020, chiều cao của thanh niên Việt Nam đến 18 tuổi vẫn thấp hơn mức trung bình toàn cầu khoảng 9-10cm. Chiều cao trung bình được ghi nhận là 168,1cm đối với nam và 156,2cm đối với nữ, trong khi mức trung bình toàn cầu tương ứng khoảng 177cm và 165cm.

Vì thế, dinh dưỡng ở giai đoạn này rất quan trọng cho việc thay đổi hệ xương, tầm vóc. Các chất, vi chất thiết yếu như canxi, vitamin D, kẽm, protein giúp tác động thúc đẩy phát triển tối đa hệ xương và bứt phá chiều cao trong tiềm năng di truyền.

Trong khi đó, vi chất then chốt là kẽm, protein giúp hỗ trợ củng cố hàng rào miễn dịch, giảm nguy cơ đau ốm, các vấn đề tiêu hóa.

TS Hương cũng nhấn mạnh, trong giai đoạn học đường,  glucose là nguồn nguyên liệu chính cho não hoạt động, thêm sắt, kẽm giúp thúc đẩy khả năng gia tăng trí nhớ, học hỏi của trẻ.

“Với bữa ăn sáng, ăn trưa hợp lý về dinh dưỡng, dao động đường huyết của trẻ ổn định giúp giảm nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa khi trưởng thành”, TS Hương nói.

Theo số liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2020, Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng kép về dinh dưỡng.

Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi cao nhất tại vùng miền núi phía Bắc, lên tới 37,4%; trong khi đó, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em lứa tuổi học đường 5-19 tuổi tại khu vực thành thị đã lên tới 26,8%. Tình trạng thiếu vi chất cũng đáng lưu ý, đặc biệt là vitamin A với tỷ lệ 9,5% và kẽm 58%.

Theo chuyên gia, điều này cho thấy trẻ em Việt Nam đang đứng trước những vấn đề dinh dưỡng rất khác nhau, đòi hỏi sự tính toán thực đơn dinh dưỡng phù hợp.

Hướng tới chuẩn hóa bữa ăn học đường

TS Hương cho biết, dinh dưỡng học đường ở lứa tuổi 6-18 có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất, trí tuệ và sức khỏe. Bữa ăn bán trú cần bảo đảm an toàn thực phẩm, đủ năng lượng, cân đối các nhóm chất, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vi chất, phù hợp với từng độ tuổi và điều kiện địa phương.

Bên cạnh chuẩn hóa bữa ăn, cần nâng cao chuyên môn cho cán bộ quản lý, nhân viên y tế, cấp dưỡng; bổ sung nhân lực dinh dưỡng và lồng ghép giáo dục dinh dưỡng, vận động thể lực vào hoạt động hằng ngày của học sinh.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mang tính bắt buộc về dinh dưỡng học đường. Việc xây dựng thực đơn tại nhiều trường vẫn phụ thuộc vào kinh nghiệm của nhân viên cấp dưỡng hoặc đơn vị cung cấp suất ăn. Các cơ sở giáo dục cũng thiếu nhân lực chuyên trách dinh dưỡng.

Theo TS Hương, cần ban hành quy chuẩn dinh dưỡng học đường, trong đó quy định giới hạn đường tự do, muối và chất béo bão hòa trong suất ăn bán trú; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyên môn hóa nhân lực, xây dựng cơ chế tài chính bền vững và tăng cường phối hợp liên ngành.

Theo ThS Hà Thị Phương, Viện Dinh dưỡng TH, mô hình điểm “Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam” được triển khai tại 10 tỉnh, thành phố, với 400 thực đơn phù hợp đặc điểm sinh thái, kinh tế và dinh dưỡng từng vùng.

Để khắc phục tình trạng hạn chế của bữa ăn học đường, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chương trình và chính sách nhằm nâng cao sức khỏe học sinh, trong đó có Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030, Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025 và các quy định về công tác y tế trường học.