Theo dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu đang được Bộ Công thương hoàn thiện, dự kiến trình Chính phủ trong tuần tới, doanh nghiệp được tự quyết giá xăng dầu.
Theo đó, giá xăng dầu bán lẻ công bố sẽ áp dụng theo công thức của cơ quan quản lý nhà nước: giá bán = giá mua + chi phí tạo nguồn + chi phí kinh doanh định mức + lợi nhuận + thuế. Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh.
Tuy nhiên, xung quanh đề xuất trên vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn nguy cơ xảy ra tình trạng "loạn giá" trên thị trường?
Người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi khi doanh nghiệp được tự quyết giá xăng dầu
ẢNH: PHAN HẬU
Trả về đúng cơ chế thị trường, người tiêu dùng hưởng lợi
Chia sẻ với Thanh Niên, ông Trịnh Quanh Khanh, Phó chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, nhận định việc giao quyền tự quyết giá thực chất là trả xăng dầu về đúng nguyên lý vận hành của thị trường. Khi đó, thị trường sẽ chấp nhận hiện tượng "giá mấp mô", tức là các doanh nghiệp khác nhau có thể công bố mức giá bán lẻ chênh lệch nhau.
"Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền lựa chọn. Cùng một địa bàn, cây xăng này bán 10 đồng, cây xăng kia bán 10,2 đồng thì người dân sẽ tự quyết định mua ở đâu. Giá bán lẻ lúc này không chỉ phản ánh giá vốn mà còn phụ thuộc vào uy tín thương hiệu, chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ và việc niêm yết bán đúng, bán đủ", ông Khanh phân tích.
Ngoài ra, ông Khanh lưu ý giá xăng dầu trong nước vẫn chịu sự chi phối từ tín hiệu giá thế giới, vận hành theo công thức tính giá chung và Nhà nước vẫn nắm công cụ quản lý thông qua việc kiểm tra, giám sát giá xăng dầu doanh nghiệp tự công bố hay các kịch bản bình ổn. Do đó, thị trường không thể biến tướng thành bức tranh tự do nâng giá vô căn cứ.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đức, Phó giám đốc Công ty CP xăng dầu dầu khí Thái Nguyên, cho rằng việc doanh nghiệp tự quyết giá sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh. Bản chất cạnh tranh là doanh nghiệp nào tối ưu được chi phí vận hành, bộ máy gọn nhẹ thì sẽ đưa ra mức giá tốt hơn.
"Sẽ không có chuyện hai cây xăng gần nhau mà bán chênh lệch giá quá lớn vì không ai mua ở nơi giá cao. Để cạnh tranh, doanh nghiệp buộc phải bán bằng hoặc thấp hơn, người tiêu dùng sẽ có lợi", ông Đức nói.
Giảm trung gian tạo dư địa hạ giá xăng dầu
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khoảng 10 - 15 năm qua, hệ thống phân phối xăng dầu có quá nhiều tầng nấc. Mỗi khâu trung gian lại phát sinh thêm chi phí, vận hành kém hiệu quả.
Trong dự thảo mới, hệ thống kinh doanh xăng dầu được tổ chức lại theo hướng chỉ còn 2 loại hình thương nhân chính là thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối.
Tại hội nghị góp ý dự thảo nghị định do Bộ Công thương tổ chức ngày 30.9, các chuyên gia, đại diện các doanh nghiệp cho rằng, cùng với cơ chế doanh nghiệp được tự quyết giá bán, khi thu gọn bộ máy phân phối, cắt giảm các tầng nấc trung gian, mua bán lòng vòng giúp loại bỏ nhiều khoản chi phí không cần thiết sẽ tạo dư địa giảm giá bán lẻ xăng dầu.
Ông Trần Hữu Linh khẳng định dự thảo nghị định lần này hướng đến 3 mục tiêu cốt lõi. Thị trường xăng dầu được tái cấu trúc để tinh gọn hệ thống cung ứng, giảm các tầng nấc trung gian, giảm chi phí và thủ tục hành chính nhưng vẫn bảo đảm nguồn cung ổn định và hiệu quả.
Nhà nước trao quyền định giá cho thị trường và doanh nghiệp. Nhà nước xây dựng công thức, quy định những yếu tố chi phí thuộc phạm vi quản lý và thực hiện hậu kiểm; doanh nghiệp chủ động quyết định giá bán theo cơ chế thị trường.
Chuyển đổi số triệt để trong quản trị xăng dầu, kết nối dữ liệu về nhập, xuất, tồn, hóa đơn và lưu thông trên thị trường để nâng cao tính minh bạch và khả năng quản lý theo thời gian thực.
"Khi nghị định mới có hiệu lực, dữ liệu về nhập, xuất, tồn, lưu thông trên thị trường và hóa đơn sẽ từng bước được kết nối trực tuyến với hệ thống quản lý.
Bộ Công thương đang xây dựng ứng dụng để người tiêu dùng có thể biết thông tin về các cửa hàng, vị trí, chủng loại, giá xăng dầu và các dịch vụ đi kèm để người tiêu dùng thuận tiện lựa chọn", ông Linh thông tin.