Doanh nghiệp ưu tiên chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Cả nước hiện có 74 doanh nghiệp được công nhận ưu tiên trong lĩnh vực hải quan, nhưng nhóm này tạo ra sức nặng đáng kể trong hoạt động xuất nhập khẩu quốc gia. Theo thông tin Cục Hải quan công bố tại lễ trao quyết định công nhận và gia hạn ngày 29-9, các doanh nghiệp này đóng góp bình quân khoảng 30% tổng kim ngạch cả nước. Con số cho thấy quy mô ảnh hưởng lớn của một nhóm doanh nghiệp được lựa chọn dựa trên năng lực xuất nhập khẩu, mức độ tuân thủ pháp luật và khả năng đáp ứng các tiêu chí chương trình. Các doanh nghiệp ưu tiên hiện hoạt động trong nhiều ngành hàng quan trọng, từ điện tử, công nghệ cao, sản xuất công nghiệp đến dệt may, nông nghiệp và thủy sản. Đáng chú ý, 10 doanh nghiệp trong nhóm chuyên sản xuất công nghệ cao và bán dẫn, những lĩnh vực được cơ quan hải quan xác định là cần khuyến khích. Cục Hải quan cho biết việc tập trung lựa chọn các doanh nghiệp ở những ngành này gắn với định hướng ưu tiên lĩnh vực có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu. Số liệu kim ngạch cho thấy nhóm doanh nghiệp ưu tiên duy trì hoạt động ở quy mô lớn trong nhiều năm liên tiếp, với mức trên 230 tỉ USD mỗi năm trong giai đoạn 2022-2025. Giá trị này tương đương 28-34% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước, cho thấy tỷ trọng đóng góp đáng kể của nhóm doanh nghiệp dù số lượng chỉ là 74. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp ưu tiên đạt khoảng 256,63 tỉ USD, còn sáu tháng đầu năm nay ghi nhận khoảng 164,52 tỉ USD. Mức 164,52 tỉ USD trong nửa đầu năm tương đương khoảng 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước trong cùng giai đoạn, theo thông tin được Cục Hải quan công bố. Ông Trần Đức Hùng, Phó cục trưởng Cục Hải quan, nhận định chương trình doanh nghiệp ưu tiên là một bước cải cách quan trọng trong quản lý nhà nước. Chương trình góp phần chuyển phương thức quản lý hải quan từ cách làm truyền thống sang hiện đại, đồng thời thể hiện sự tin tưởng dành cho doanh nghiệp có quy mô lớn và tuân thủ tốt. Theo ông Hùng, cơ chế này dành cho các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu lớn, tính tuân thủ cao và tổ chức quản lý chuyên nghiệp, chứ không đơn thuần dựa vào quy mô kinh doanh. Một lợi ích đáng chú ý là hàng hóa xuất nhập khẩu của doanh nghiệp ưu tiên cơ bản được phân luồng xanh, giúp thông quan trên hệ thống mà không cần kiểm tra chi tiết hồ sơ và hàng hóa thực tế. Quy trình này vẫn có ngoại lệ khi xuất hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc lô hàng thuộc diện phải kiểm tra theo quy định. Được phân luồng xanh giúp doanh nghiệp giảm chi phí, rút ngắn thời gian làm thủ tục và có thêm cơ hội kinh doanh nhờ hàng hóa lưu chuyển thuận lợi hơn. Doanh nghiệp ưu tiên còn được hưởng thời hạn nộp thuế riêng, thay vì nộp ngay theo quy định tại thời điểm thực hiện thủ tục hải quan. Cụ thể, thuế của các tờ khai trong tháng trước được nộp vào ngày 10 của tháng tiếp theo, tạo thêm lợi thế về thời gian cho hoạt động kinh doanh. Tại buổi lễ ngày 29-9, Cục Hải quan trao quyết định công nhận mới cho ba doanh nghiệp, gồm Công ty TNHH Hana Micron Vina, Công ty TNHH Luxshare-ICT (Việt Nam) và Công ty TNHH Samju Vina. Bốn doanh nghiệp khác được gia hạn chế độ ưu tiên là Công ty cổ phần Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen, Công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam và Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng. Như vậy, tổng cộng bảy doanh nghiệp nhận quyết định tại buổi lễ, trong đó ba đơn vị gia nhập diện ưu tiên và bốn đơn vị tiếp tục được hưởng chế độ này. Trong bối cảnh đó, kim ngạch của nhóm doanh nghiệp ưu tiên cho thấy vai trò đáng kể của các đơn vị xuất nhập khẩu quy mô lớn trong thương mại cả nước. Một thông tin khác được bài báo Tuổi Trẻ nêu là tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 900 tỉ USD. Con số cả năm được dự kiến đạt khoảng 920 tỉ USD, đánh dấu cột mốc mới trong hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.