Ngày 25.10, Bảo tàng Đà Nẵng phối hợp với UBND xã Trà Leng tổ chức phục dựng lễ hội cúng máng nước của đồng bào M'Nông tại khu dân cư Bằng La (thôn Tak Xoai, xã Trà Leng). Chương trình tái hiện trình tự nghi lễ trong không gian văn hóa liên hoàn, từ thượng nguồn, dòng chảy và máng nước đến hạ nguồn, nhà làng và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Lễ cúng máng nước là nghi lễ tín ngưỡng dân gian lâu đời, có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh và sinh hoạt cộng đồng của người M'Nông. Nghi lễ thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, các vị thần linh, cầu mong dân làng bình an, mùa màng tươi tốt, đồng thời nhắc nhở cộng đồng nâng cao ý thức bảo vệ rừng đầu nguồn và nguồn nước.
Các hoạt động giao lưu văn hóa được tổ chức trong không gian cộng đồng, tạo dịp gặp gỡ, kết nối người dân địa phương
ẢNH: S.X
Phát biểu khai mạc, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, cho biết lễ cúng máng nước được phục dựng nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo điều kiện để nghệ nhân, già làng và người am hiểu phong tục trực tiếp thực hành, chia sẻ tri thức, trao truyền di sản cho thế hệ trẻ.
Không gian phục dựng gồm khu vực thượng nguồn, nơi thực hiện nghi thức cúng tạ ơn và cầu mong các đấng thiêng liêng che chở cho nguồn nước; khu vực dòng chảy và máng nước, thể hiện sự kết nối từ đầu nguồn đến đời sống dân làng; khu vực hạ nguồn - nhà làng, nơi diễn ra các nghi thức cúng hạ nguồn, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ.
Chương trình kết thúc bằng nghi thức bàn giao nguồn nước và máng nước cho cộng đồng, kết hợp các hoạt động giao lưu văn hóa, ẩm thực.
Gian nhà sàn tổ chức lễ cúng được trang trí đặc sắc
ẢNH: S.X
Theo ông Thiện, việc phục dựng không chỉ dừng lại ở tái hiện nghi lễ mà còn hướng đến ghi chép, tư liệu hóa di sản, phục vụ nghiên cứu, trưng bày và giáo dục văn hóa. Qua đó, Bảo tàng Đà Nẵng mong muốn góp phần nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo vệ rừng đầu nguồn, giữ gìn nguồn nước sạch và môi trường sinh thái, đồng thời quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào M'Nông.
Thời gian tới, Bảo tàng Đà Nẵng sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, các nhà nghiên cứu và cộng đồng trong công tác khảo sát, sưu tầm, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; giới thiệu các giá trị văn hóa thông qua hoạt động trưng bày chuyên đề, giáo dục di sản và không gian ngày hội di sản tại bảo tàng.
Không gian thượng nguồn mở đầu chuỗi nghi lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông tại xã Trà Leng, hố lấy nước thượng nguồn được đắp bằng đá
ẢNH: S.X
Trước đó, chiều 24.10, đại diện Bảo tàng Đà Nẵng, lãnh đạo xã Trà Leng cùng các ban, ngành, đoàn thể, già làng, trưởng thôn và nghệ nhân đã đến khu vực sạt lở nóc Ông Đề dâng hương, hoa tưởng niệm các nạn nhân trong vụ sạt lở đất ngày 28.10.2020.
Nguồn nước sau đó được dẫn qua các ống tre
ẢNH: S.X
Các ống tre được đặt liền kề nhau để dẫn nguồn nước từ hố thượng nguồn về
ẢNH: S.X
Những mắt tre được đục thông để dòng nước có thể chảy qua
ẢNH: S.X
Nghi thức lấy nước tại khu vực dòng chảy là một phần trong trình tự thực hành lễ cúng máng nước truyền thống
ẢNH: S.X
Già làng, nghệ nhân và người am hiểu phong tục trực tiếp tham gia phục dựng, góp phần trao truyền tri thức văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ
ẢNH: S.X
Nghi thức cúng thượng nguồn thể hiện lòng biết ơn và ước vọng nguồn nước được các đấng thiêng liêng che chở
ẢNH: S.X
Không gian hạ nguồn trang trí cây nêu được chế tác công phu
ẢNH: S.X