Đang lái xe vào ban đêm, tài xế có thể bất ngờ nhận thấy vùng sáng phía trước bị lệch hẳn sang một bên, hoặc được người đi đường thông báo một bên đèn phía sau không còn sáng. Đây là sự cố khá phổ biến, có thể xuất phát từ bóng đèn, cầu chì, dây điện hoặc cụm đèn gặp trục trặc.
Do xe vẫn còn một bên đèn hoạt động, nhiều người thường cố chạy tiếp về nhà hoặc đến nơi sửa chữa. Tuy nhiên, xét cả về an toàn lẫn quy định kỹ thuật, việc đèn chỉ còn một bên sáng không đồng nghĩa hệ thống đèn vẫn đáp ứng yêu cầu.
Hỏng một bên đèn, không thể coi hệ thống chiếu sáng vẫn đầy đủ
Khoản 1, điều 20 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, người lái xe phải bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 6 giờ ngày hôm sau, hoặc khi có sương mù, khói, bụi, trời mưa hay thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn. Như vậy, vào ban đêm, việc có và sử dụng đầy đủ hệ thống chiếu sáng không chỉ nhằm giúp tài xế nhìn rõ đường mà còn là yêu cầu khi tham gia giao thông.
Đáng chú ý, QCVN 122:2024/BGTVT - quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng trong kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới, quy định riêng việc kiểm tra hệ thống đèn trên ô tô. Theo đó, với đèn chiếu sáng phía trước, quy chuẩn kiểm tra cả số lượng, kiểu loại, vị trí lắp đặt và khả năng hoạt động. Trường hợp đèn không sáng khi bật công tắc được xếp vào nhóm khiếm khuyết, hư hỏng quan trọng (MaD).
Hỏng một bên đèn pha hoặc đèn hậu khiến ô tô không còn bảo đảm đầy đủ hệ thống chiếu sáng khi chạy ban đêm
ẢNH: AI
Tương tự, với đèn vị trí (đèn hậu), nếu số lượng không đúng tài liệu kỹ thuật hoặc đèn không sáng khi bật công tắc cũng được xếp vào nhóm khiếm khuyết, hư hỏng quan trọng. Đèn vị trí phía sau đồng thời phải phát ánh sáng màu đỏ và bảo đảm khả năng nhận biết theo yêu cầu của quy chuẩn. Điều này cho thấy quan niệm "xe có hai đèn, hỏng một bên vẫn còn bên kia để chạy" là không phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của phương tiện.
Trong thực tế, hỏng một bên đèn chiếu sáng phía trước khiến vùng quan sát của tài xế bị thiếu hụt, đặc biệt ở đường tối, đường không có hệ thống chiếu sáng hoặc khi trời mưa. Người lái có thể khó nhận biết người đi bộ, xe máy, ổ gà hoặc chướng ngại nằm về phía đèn bị hỏng.
Với đèn hậu, nguy cơ lại đến từ khả năng nhận diện. Khi một bên không sáng, người điều khiển phương tiện phía sau có thể khó xác định chính xác vị trí và bề rộng của ô tô phía trước trong bóng tối.
Đèn sương mù, đèn ban ngày hay đèn cảnh báo nguy hiểm cũng không nên được xem là giải pháp thay thế cho một bên đèn pha, đèn cốt hoặc đèn hậu đã mất tác dụng. Mỗi loại đèn có chức năng và yêu cầu kỹ thuật riêng.
Nếu đèn bất ngờ hỏng khi xe đang chạy, tài xế cũng không nên phanh gấp hoặc dừng ngay giữa phần đường xe chạy. Cách xử lý phù hợp là giảm tốc, chủ động tìm vị trí an toàn gần nhất để dừng xe, sau đó kiểm tra và khắc phục trước khi tiếp tục hành trình.
Cố chạy ban đêm với đèn hỏng bị xử phạt thế nào?
Ngoài yếu tố an toàn, việc tiếp tục sử dụng ô tô khi hệ thống đèn không đầy đủ còn có thể khiến tài xế bị xử phạt. Cụ thể, theo điểm a, khoản 2, điều 13 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô không có đủ đèn chiếu sáng, đèn soi biển số, đèn báo hãm, đèn tín hiệu hoặc có các thiết bị này nhưng không có tác dụng, không đúng tiêu chuẩn thiết kế bị phạt từ 400.000 - 600.000 đồng.
Riêng trong khung thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 6 giờ ngày hôm sau, hoặc khi sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn; điểm g, khoản 3, điều 6 Nghị định 168 quy định phạt tiền 800.000 - 1 triệu đồng đối với người điều khiển ô tô không sử dụng hoặc sử dụng không đủ đèn chiếu sáng.
Tiếp tục lưu thông ban đêm với đèn hỏng có thể khiến tài xế bị xử phạt theo quy định
ẢNH: AI
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ một bóng đèn hỏng là tài xế mặc nhiên bị cộng cả hai mức phạt. Việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ tình trạng thực tế của phương tiện, thời điểm lưu thông và lỗi cụ thể được cơ quan chức năng ghi nhận.
Điểm quan trọng với tài xế là pháp luật không đặt ra ngoại lệ theo kiểu "còn một bên đèn sáng thì được phép chạy tạm cả đêm". Nếu một bên hệ thống chiếu sáng hoặc đèn vị trí đã mất tác dụng, phương tiện không còn ở trạng thái đầy đủ như yêu cầu kỹ thuật. Do đó, nếu sự cố xuất hiện giữa hành trình, tài xế nên giảm tốc, tìm nơi dừng an toàn gần nhất để kiểm tra bóng đèn, cầu chì hoặc hệ thống điện. Nếu không thể tự khắc phục, nên gọi hỗ trợ hoặc cứu hộ thay vì tiếp tục chạy một quãng đường dài trong đêm.