Việc chủ động phân nhóm xã, ban hành bộ tiêu chí với những yêu cầu cao hơn và đổi mới phương thức tổ chức thực hiện cho thấy bước chuyển trong tư duy lãnh đạo, điều hành của thành phố, hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại, văn minh, phát triển bền vững.
Đổi mới cách tiếp cận, xác định mục tiêu
Sau nhiều năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, khu vực nông thôn Hải Phòng hiện nay đã có những chuyển biến rõ nét; hệ thống kết cấu hạ tầng được đầu tư, sản xuất nông nghiệp từng bước chuyển sang hướng tập trung, ứng dụng khoa học, công nghệ; đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng lên.
Những kết quả nêu trên tạo nền tảng để thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn. Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo xây dựng nông thôn mới giai đoạn mới của thành phố là sự thay đổi cách tiếp cận. Thay vì áp dụng một lộ trình chung cho tất cả các địa phương, thành phố chủ động phân loại các xã theo điều kiện phát triển, cơ cấu kinh tế và định hướng đô thị hóa.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Thị Đào cho biết, tháng 7/2026, Ủy ban nhân dân thành phố đã chính thức ban hành Bộ tiêu chí về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn. Theo đó, Hải Phòng có tổng số 67 xã thì 43 xã thuộc nhóm 1 và 24 xã thuộc nhóm 2, đây là cơ sở để xác định mục tiêu, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và bố trí nguồn lực phù hợp, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu trọng tâm trong xây dựng nông thôn mới.
Các xã nhóm 1 là những địa phương liền kề đô thị, có định hướng phát triển thành đô thị hoặc đô thị mới, trong đó tỷ trọng ngành nông nghiệp chiếm dưới 10% cơ cấu kinh tế; việc xây dựng nông thôn mới gắn với quá trình đô thị hóa, hướng tới phát triển hạ tầng hiện đại, nâng cao chất lượng dịch vụ và đời sống người dân. Các xã nhóm 2 tập trung huy động tối đa các nguồn lực để phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại, nâng cao thu nhập, cải thiện hạ tầng và chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.
Được biết, Bộ tiêu chí về nông thôn mới của Hải Phòng có 10 tiêu chí với 47 chỉ tiêu về quy hoạch, hạ tầng kinh tế-xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; môi trường và cảnh quan nông thôn; xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công; tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng.
Theo đó, để được công nhận là xã nông thôn mới hiện đại, các địa phương phải bảo đảm điều kiện là xã đạt chuẩn nông thôn mới, thu nhập bình quân đầu người của xã tại thời điểm xét, công nhận xã nông thôn mới hiện đại phải cao hơn từ 10% trở lên so với mức thu nhập bình quân đầu người áp dụng theo quy định đối với xã nhóm 1 trên địa bàn thành phố tại cùng thời điểm. Đồng thời, xã phải đạt 6 yêu cầu với 27 chỉ tiêu về hạ tầng số và sử dụng nguồn năng lượng mới hoặc năng lượng tái tạo; có mô hình nông nghiệp thông minh, phát triển toàn diện kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế trên cơ sở ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn; môi trường sống an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa truyền thống...
Chủ động thực thi từ cơ sở
So với giai đoạn trước, các chỉ tiêu của Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 của thành phố Hải Phòng đều được định lượng cụ thể, rõ ràng, không còn đánh giá chung chung, cảm tính. Việc lượng hóa các chỉ tiêu cũng tạo cơ sở để đánh giá thực chất kết quả, nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện. Trên thực tế, những đổi mới trong chỉ đạo của thành phố đang được cụ thể hóa bằng các chương trình, nhiệm vụ tại cơ sở. Điểm chung ở nhiều địa phương là chủ động rà soát hiện trạng, xác định lợi thế và lựa chọn các khâu ưu tiên để triển khai.
Đơn cử ở xã Trần Phú, việc chủ động triển khai các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới ngay từ đầu giúp địa phương không bị động khi bộ tiêu chí mới được ban hành, đồng thời tạo tâm thế sẵn sàng thực hiện những mục tiêu cao hơn. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Văn Bền, trên cơ sở bộ tiêu chí của thành phố, Trần Phú đăng ký xây dựng nông thôn mới hiện đại trong giai đoạn 2026-2030 tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm về hạ tầng kinh tế-xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và cải thiện môi trường.
Ở xã Trường Tân, địa phương thuộc nhóm 1 theo Bộ tiêu chí về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn Hải Phòng, chính quyền xã xác định phát huy lợi thế nông nghiệp công nghệ cao, tập trung đầu tư các công trình thiết yếu để phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại trong giai đoạn này. Nổi bật là sản xuất nông nghiệp ở nơi đây tạo nên sự “khác biệt” trong cách làm nông nghiệp bằng cách ứng dụng công nghệ. Hiện nay, xã có khoảng 100 ha sản xuất nông nghiệp áp dụng công nghệ với hệ thống nhà màng, nhà lưới có thiết bị cảm biến được kết nối với điện thoại thông minh; nông dân chỉ cần thao tác trên điện thoại là có thể vận hành được hệ thống tưới nhỏ giọt, kiểm soát nhiệt độ trong nhà màng... Nhờ đó, giá trị sản xuất nông nghiệp đạt cao so với mặt bằng chung trong khu vực.
Tuy nhiên, yêu cầu của bộ tiêu chí mới cũng đặt ra không ít thách thức: Việc phát triển hạ tầng số, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường đòi hỏi nguồn lực lớn, năng lực tổ chức thực hiện tốt. Vì vậy, cùng với giao chỉ tiêu, thành phố cần tiếp tục quan tâm tháo gỡ khó khăn cho cơ sở, ưu tiên nguồn lực cho những nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Hiệu quả của quá trình này sẽ được thể hiện qua sự phát triển của kinh tế nông thôn, chất lượng hạ tầng, dịch vụ công và mức sống của người dân.
XUÂN TRƯỜNG