Đội tuyển Việt Nam: Câu chuyện phía sau các cầu thủ nhập tịch
Nguồn ảnh: Tiền Phong
Thắng thua 1 trận đấu là bình thường, Thái Lan từng 2 lần thua Việt Nam ở giải đấu danh giá nhất khu vực như ASEAN Cup. Kết quả một trận đấu đôi khi được quyết định chỉ 1 centimes hoặc tích tắc sai lầm. Nhưng đâu là vấn đề đáng lưu tâm của đội tuyển Việt Nam sau trận đấu với Thái Lan hôm qua? Tiền ...
Cùng chiều với CĐV Việt đang chê đội tuyển Việt Nam thì CĐV Thái cũng phản ứng vì việc ông Hudson cho đá phòng ngự. Người hâm mộ luôn muốn chiến thắng, và thắng đẹp. Đó là mong muốn tự nhiên trong bóng đá.
Về tổng thể bóng đá Việt Nam vừa có 2 chức vô địch ASEAN Cup liên tiếp, 3 HCV trong 4 kỳ SEA Games gần nhất. Đội tuyển bóng đá nữ vào VCK World Cup và hầu hết các đội trẻ đều dự VCK các giải châu lục, riêng U17 Việt Nam chuẩn bị tham dự VCK World Cup U17. Kết quả này chỉ có được dựa trên một nền tảng đủ ổn định và mang tính hệ thống.
Nhưng có 1 vấn đề còn lớn hơn trận thua của đội tuyển Việt Nam trước Thái Lan ở FIFA ASEAN Cup 2026 tối 29/9 VFF và các cấp quản lý sớm muộn sẽ đối diện, đó là sử dụng cầu thủ nhập tịch. Singapore từng thành công với chính sách này bằng 2 chức vô địch AFF Cup. Nhưng dư luận Singapore cũng tranh luận khá gay gắt. Bóng đá Singapore hiện nay cũng đã qua một giai đoạn thoái trào kéo dài.
Sự góp mặt của Nguyễn Tài Lộc (Geovane Magno) giúp đội tuyển Việt Nam tăng lựa chọn cho hàng công (ảnh Hữu Phạm)
Với Việt Nam, năm 2008 ông Calisto khi cho cầu thủ nhập tịch lên đá giao hữu nhưng chỉ 1 sự cố của thủ môn Santos, sức ép lập tức tăng vọt. ASEAN Cup 2024, Nguyễn Xuân Son toả sáng rực rỡ, góp công lớn vào chức vô địch của đội tuyển Việt Nam. Nhưng ngay thời điểm trên, VFF đã nhận được những cảnh báo về hiệu ứng ngược trong trường hợp thầy trò ông Kim Sang-sik thua. Cùng một quyết sách, kết quả có thể làm đảo chiều cách đánh giá của dư luận.
Trong khu vực Đông Nam Á, Thái Lan vẫn nói không với cầu thủ nhập tịch nhưng việc cho cầu thủ Thái kiều lên tuyển có thể xem là một sự nhân nhượng trước xu hướng khó cưỡng của cả khu vực.
Đến 1 lúc nào đó VFF và các cấp cao hơn sẽ phải đứng trước câu hỏi: sử dụng cầu thủ nhập tịch để làm gì, giải quyết bài toán thành tích ngắn hạn trong khu vực có thể được, nhưng để vươn tầm châu lục đủ khả năng không?
Nhưng bóng đá Việt Nam cần đảm bảo cho sự phát triển của nội lực (ảnh Hữu Phạm)
Vấn đề xa hơn đó là thành tích trong thể thao và bóng đá hướng đến mục tiêu cuối cùng là gì? Đây có vẻ là câu hỏi chính ngành thể thao chưa “chốt hạ” được để đưa ra 1 quyết sách và quyết liệt làm theo. Nên rốt cuộc dù xác định mục tiêu Asiad, Olympic nhưng thực tế vẫn không phải dàn trải nguồn lực cho SEA Games.
Việc nhập tịch cho Nguyễn Xuân Son và sau đó "xoay" quy định để kịp đá ASEAN Cup từng được đánh giá là nước cờ ghi điểm cao của VFF. Nhưng có 1 thực tế, xu hướng dùng cầu thủ nhập tịch đang tăng lên một cách rất nhanh ở đội tuyển Việt Nam.
Cần lưu ý là việc sử dụng ngoại binh ở V.League hay dùng cầu thủ nhập tịch ở tuyển là vấn đề VFF khó tự quyết. Nhưng tác động của nó thì lại đến tổng thể, đó là khả năng cạnh tranh giữa các CLB, đội bóng nhỏ và các đội mạnh. Các đội bóng mạnh, có ông chủ giàu tiềm lực tài chính sẽ hưởng lợi, nhưng các đội nhỏ sẽ ngày càng gặp khó khăn.
Nhiều năm trước SLNA từng phản ứng vì quy chế khiến họ mất cầu thủ trẻ vì không đủ tiền giữ quân. Đối với các vấn đề thuộc về chính sách, vai trò ở BCH VFF. Ở Thái Lan, FAT đang đứng trước việc để một số CLB mạnh áp đảo về sức mạnh. Nó khiến Voi chiến không quy tụ được những cầu thủ mạnh nhất cho những giải quan trọng như ASEAN Cup 2026.
Các ông chủ luôn muốn lợi ích tốt nhất cho đội bóng của mình, nhưng VFF cần tạo nên một sân chơi công bằng làm nền tảng cho sự phát triển bền vững (ảnh Hữu Phạm)
Nếu VFF không đủ lực để cân bằng lợi ích của các CLB/ông chủ, chính sách bị thao túng hoặc thậm chí ảnh hưởng đến cả các nhân tố hình thành nên giải đấu, khâu đào tạo trẻ gắn liền với sự phát triển bền vững…Vấn đề lúc đó sẽ trở nên nghiêm trọng, thất bại có thể trở nên thường xuyên hơn và mang tính hệ thống, thay vì chỉ 1 trận đấu.
Phản ứng sau trận thua Thái Lan không chỉ đến từ người hâm mộ Việt Nam, vốn thất vọng với màn trình diễn của đội nhà, mà còn từ cổ động viên Thái Lan. Họ cũng bày tỏ bất bình trước lựa chọn chơi phòng ngự của ông Hudson, cho thấy khán giả hai bên đều mong đội bóng vừa thắng trận vừa trình diễn thuyết phục. Mong muốn ấy rất tự nhiên trong bóng đá, nhưng thất bại ở FIFA ASEAN Cup 2026 tối 29/9 chỉ là một phần của câu chuyện lớn hơn mà bóng đá Việt Nam cần nhìn nhận.
Những năm gần đây, các đội tuyển Việt Nam đạt nhiều kết quả đáng kể: hai chức vô địch ASEAN Cup liên tiếp và ba huy chương vàng trong bốn kỳ SEA Games gần nhất. Đội tuyển nữ đã góp mặt ở vòng chung kết World Cup, còn phần lớn các đội trẻ dự vòng chung kết châu lục, trong đó U17 Việt Nam đang chuẩn bị tham dự World Cup U17. Theo bài viết của Tiền Phong, thành quả ấy dựa trên nền tảng tương đối ổn định, nhưng vẫn đặt ra câu hỏi về lựa chọn cầu thủ nhập tịch.
Ở Đông Nam Á, câu hỏi này không chỉ riêng Việt Nam đối mặt, bởi Singapore từng giành hai chức vô địch AFF Cup nhờ chính sách sử dụng cầu thủ nhập tịch. Thành công ấy không dập tắt tranh luận trong dư luận Singapore, và bóng đá nước này hiện đã trải qua một giai đoạn thoái trào kéo dài. Những diễn biến đó nhắc rằng kết quả trước mắt có thể hấp dẫn, nhưng chưa đủ để trả lời chính sách nhập tịch mang lại lợi ích bền vững đến đâu.
Việt Nam từng tranh luận về vấn đề này từ năm 2008, khi ông Calisto đưa cầu thủ nhập tịch vào thi đấu giao hữu và sự cố của thủ môn Santos lập tức làm sức ép tăng cao. Đến ASEAN Cup 2024, Nguyễn Xuân Son tỏa sáng, đóng góp lớn vào chức vô địch, nhưng VFF đã được cảnh báo về phản ứng ngược nếu đội tuyển của ông Kim Sang-sik thất bại. Cùng một quyết sách có thể được ca ngợi hoặc bị chỉ trích tùy kết quả, khiến việc đánh giá chính sách không thể chỉ dựa vào một giải đấu.
Gần đây, sự góp mặt của Nguyễn Tài Lộc, còn được biết đến với tên Geovane Magno, giúp đội tuyển có thêm phương án cho hàng công. Việc nhập tịch Nguyễn Xuân Son, rồi điều chỉnh quy định để anh kịp dự ASEAN Cup, từng được nhìn nhận như một nước đi tạo thiện cảm cho VFF. Tuy nhiên, xu hướng dùng cầu thủ nhập tịch đang tăng nhanh, nên các nhà quản lý sớm muộn phải trả lời lựa chọn ấy nhằm phục vụ mục tiêu nào.
Giải quyết bài toán thành tích ngắn hạn trong khu vực có thể là một mục tiêu, nhưng chưa rõ cách làm đó có giúp bóng đá Việt Nam vươn tầm châu lục hay không. Thái Lan vẫn tuyên bố không sử dụng cầu thủ nhập tịch, song việc đưa cầu thủ Thái kiều lên đội tuyển phần nào cho thấy họ cũng nhượng bộ trước xu hướng khu vực. Câu hỏi sâu hơn, theo Tiền Phong, là thành tích thể thao cuối cùng hướng tới điều gì, khi mục tiêu Asiad và Olympic vẫn chưa ngăn được việc dàn trải nguồn lực cho SEA Games.
Chính sách cầu thủ nhập tịch ở đội tuyển và việc sử dụng ngoại binh tại V.League cũng không phải những vấn đề VFF có thể tự quyết hoàn toàn. Dẫu vậy, tác động lan tới cả hệ thống, từ sức cạnh tranh giữa các câu lạc bộ đến khoảng cách giữa đội giàu tiềm lực tài chính và những đội nhỏ. SLNA từng phản ứng vì quy chế khiến họ mất cầu thủ trẻ khi không đủ tiền giữ quân, một ví dụ cho thấy luật chơi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đào tạo.
Bài viết lưu ý tại Thái Lan, FAT đang đối mặt nguy cơ một số câu lạc bộ mạnh áp đảo, khiến đội tuyển khó tập hợp lực lượng tốt nhất cho những giải quan trọng như ASEAN Cup 2026. Các ông chủ có quyền theo đuổi lợi ích của đội bóng mình, nhưng VFF cần bảo đảm sân chơi công bằng, cân bằng lợi ích và giữ nền móng cho phát triển bền vững. Nếu chính sách bị chi phối, các đội nhỏ suy yếu và đào tạo trẻ bị ảnh hưởng, thất bại có thể không còn là chuyện của một trận đấu mà trở thành vấn đề lặp lại trong cả hệ thống.
