Tiếp sức để cây mía vượt hạn
Trên những cánh đồng mía ở khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa, dấu vết của một mùa khô khắc nghiệt vẫn còn hiện rõ. Những ruộng mía từng xanh tốt nay có nơi sinh trưởng chậm, lá khô héo, cây còi cọc vì thiếu nước. Với người nông dân, mỗi ngày nắng kéo dài không chỉ là thêm một ngày chờ mưa mà còn là thêm một phần rủi ro đối với cả vụ sản xuất.
Theo ông Trương Quang Trình, Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp AgriS – Chi nhánh Khánh Hòa, từ đầu năm 2026 đến nay, thời tiết diễn biến phức tạp. Dưới tác động của hiện tượng El Nino, lượng mưa tích lũy đến ngày 31/8 chỉ đạt khoảng 376mm. Riêng trong tháng 8, lượng mưa gần như không đáng kể, khiến tình trạng hạn hán kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng, phát triển của cây mía.
Toàn vùng hiện có khoảng 1.027/2.200 ha mía ảnh hưởng bởi nắng hạn, trong đó 181 ha thiệt hại nặng. Con số ấy không chỉ phản ánh mức độ khắc nghiệt của thời tiết mà còn cho thấy sinh kế của hàng trăm hộ trồng mía đang đứng trước sức ép lớn.
Trong bối cảnh đó, những cơn mưa xuất hiện từ giữa tháng 9 như một tín hiệu giải nhiệt cho đồng ruộng. Nhưng với cây mía đã trải qua thời gian dài thiếu nước, mưa trở lại mới chỉ là điều kiện cần. Điều quan trọng hơn là phải nhanh chóng phục hồi cây, tận dụng độ ẩm trong đất để tái tạo sức sinh trưởng trước khi bước vào giai đoạn thu hoạch.
Nắm bắt thời điểm này, Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp AgriS-Chi nhánh Khánh Hòa đã triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm “tiếp sức” cho vùng nguyên liệu. Để giúp nông dân, doanh nghiệp ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) để phun phân bón lá, kết hợp hai chế phẩm sinh học Growbooster và Rootbooster, nhằm hỗ trợ phục hồi bộ rễ, kích thích sinh trưởng cho những diện tích mía suy kiệt do hạn hán.
Cùng với giải pháp kỹ thuật là chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người trồng. Công ty hỗ trợ 500.000 đồng/ha đối với nông dân sử dụng bộ đôi Growbooster và Rootbooster; đồng thời linh hoạt cho nợ chi phí dịch vụ phun bằng drone, qua đó giảm áp lực vốn trong thời điểm người dân đang phải đối mặt với nhiều khoản chi phí phát sinh.
Việc đưa phân bón đến tận ruộng cũng được đẩy nhanh, nhằm giúp nông dân kịp thời chăm sóc mía ngay khi đất còn đủ độ ẩm. Từng giải pháp, từ vật tư, kỹ thuật đến tài chính, đều hướng tới một mục tiêu: tận dụng “cửa sổ” phục hồi của cây mía sau hạn, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người trồng.
Đặc biệt, Công ty đang rà soát, thống kê cụ thể từng diện tích thiệt hại nặng để xây dựng phương án hỗ trợ một phần rủi ro. Đây không chỉ là sự chia sẻ về vật chất mà còn là cách doanh nghiệp củng cố niềm tin với nông dân trong lúc vùng nguyên liệu gặp khó.
Tối đa hóa lợi ích cho người trồng mía
Hạn hán năm nay cho thấy một thực tế: sản xuất nông nghiệp trong điều kiện biến đổi khí hậu không thể chỉ trông chờ vào thời tiết thuận lợi. Với cây mía, bài toán căn cơ hơn là phải thay đổi phương thức canh tác, chủ động nguồn nước và giảm dần sự phụ thuộc vào nước trời.
Từ thực tế đó, Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp AgriS-Chi nhánh Khánh Hòa xác định việc đồng hành với nông dân không dừng ở những giải pháp tình thế mà phải hướng đến xây dựng vùng nguyên liệu bền vững.
Trong niên vụ 2026-2027, doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư các giải pháp tưới tiết kiệm, hỗ trợ nông dân lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt với mức 1 triệu đồng/ha. Đây được xem là hướng đi quan trọng để từng bước chuyển từ sản xuất bị động sang chủ động nguồn nước, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng chống chịu của vùng mía trước thời tiết cực đoan.
Đáng chú ý, đối với những vùng có điều kiện, Công ty dự tính đầu tư hệ thống giếng khoan kết hợp điện năng lượng mặt trời, với mức đầu tư lên đến 60 triệu đồng/mô hình. Hiện tại đã có 12 mô hình tưới năng lượng mặt trời. Điển hình như hộ ông Võ Thương ở xã Ninh Sơn đã đầu tư 80 triệu đồng, lắp 2 dàn năng lượng mặt trời, tạo nguồn điện để tưới cho 10ha mía.
“Nếu được triển khai rộng, những mô hình này không chỉ giải quyết bài toán thiếu nước trước mắt mà còn tạo nền tảng để hình thành vùng nguyên liệu thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu. Khi nguồn nước được chủ động, nông dân có thể kiểm soát tốt hơn thời điểm tưới, lượng nước sử dụng và quá trình sinh trưởng của cây; từ đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất”, ông Thương bày tỏ.
Chính sách thu hồi vốn được Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp AgriS-Chi nhánh Khánh Hòa thực hiện linh hoạt trong vòng 3 năm, giúp nông dân có thêm điều kiện tiếp cận nguồn nước tưới mà không phải chịu áp lực vốn đầu tư quá lớn ngay từ đầu, cho thấy đây là sự thay đổi về tư duy trong mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nông dân. Doanh nghiệp không chỉ thu mua sản phẩm mà cùng người trồng chia sẻ rủi ro, đầu tư cho vùng nguyên liệu và cùng hướng tới lợi ích lâu dài.
Chủ động mùa vụ, giảm rủi ro cho nông dân
Một điểm đáng chú ý khác trong kế hoạch niên vụ 2026-2027 là Công ty dự tính vận hành nhà máy sớm hơn thường lệ, vào cuối tháng 11/2026.
Việc điều chỉnh thời điểm thu hoạch có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó dự báo. Thu hoạch sớm giúp nông dân chủ động giải phóng đồng ruộng, giảm nguy cơ thiệt hại nếu thời tiết bất lợi tiếp tục xảy ra; đồng thời có thêm thời gian chuẩn bị đất và chăm sóc mía tái sinh cho vụ kế tiếp.
Với cây mía, hiệu quả của một vụ mùa không nằm ở năng suất thu hoạch mà còn ở khả năng duy trì sức sản xuất của cả vùng nguyên liệu cho những năm tiếp theo. Vì vậy, mỗi khoản hỗ trợ về giống, vật tư, kỹ thuật, nước tưới hay thời gian thu hoạch đều cần được nhìn trong một chuỗi giá trị dài hạn.
Từ những cánh đồng chịu khát sau nhiều tháng nắng hạn đến những hệ thống tưới tiết kiệm đang được tính toán đầu tư, câu chuyện của vùng mía hôm nay không chỉ là chuyện vượt qua một mùa vụ khó khăn. Đó còn là quá trình tìm một cách làm bền vững hơn trước những biến động ngày càng khắc nghiệt của tự nhiên.
Với mục tiêu đề ra, cho thấy Công ty Cổ phần Phát triển nông nghiệp AgriS-Chi nhánh Khánh Hòa đang lựa chọn cách đi cùng nông dân qua cả lúc thuận lợi lẫn khó khăn. Khi doanh nghiệp chia sẻ rủi ro, nông dân có thêm điểm tựa để giữ đất, giữ cây mía; còn doanh nghiệp có thêm nền tảng để ổn định vùng nguyên liệu.
Sự đồng hành ấy, nếu được duy trì bằng những chính sách đầu tư thực chất và lâu dài, sẽ giúp những cánh đồng mía vượt qua mùa hạn, góp phần xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao giá trị sản xuất và tạo sinh kế bền vững cho người nông dân khu vực phía nam tỉnh Khánh Hòa.
NGUYỄN TRUNG- VINH THẮNG