Theo ông Sacha Dray, Việt Nam đã đạt được những bước tiến ấn tượng, từ một quốc gia thu nhập thấp năm 1989 vươn lên nhóm thu nhập trung bình cao. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một nửa chặng đường, bởi việc chuyển từ nhóm thu nhập trung bình cao lên thu nhập cao là thách thức lớn. Thực tế cho thấy, nhiều nền kinh tế khi đạt ngưỡng thu nhập trung bình thường đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm lại và nguy cơ mắc kẹt trong thời gian dài.
Đại diện WB đánh giá triển vọng kinh tế Việt Nam trong ngắn và trung hạn tương đối tích cực. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với dự báo tốc độ tăng trưởng những năm tới khoảng 6,5%/năm, cao hơn mức trung bình khu vực châu Á. Các động lực chính gồm dòng vốn FDI ổn định trên 4% GDP, tầng lớp trung lưu mở rộng, thúc đẩy sức mua nội địa và định hướng chính sách nhất quán trong cải cách, thu hút đầu tư.
Các chuyên gia chia sẻ, phân tích về kinh tế tại hội thảo
ẢNH: T.X
Dù vậy, thách thức lớn nhất là nâng cao chất lượng tăng trưởng. Những nền kinh tế vượt qua bẫy thu nhập trung bình đều có tốc độ tăng năng suất lao động nhanh gấp đôi các quốc gia mắc kẹt. Trong khi đó, năng suất lao động của Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể so với các nền kinh tế phát triển. Chênh lệch này không chỉ đến từ khả năng tiếp cận vốn mà còn do hiệu quả phân bổ nguồn lực và tốc độ chuyển dịch lao động sang các ngành có giá trị gia tăng cao chưa tối ưu. Vì vậy, nâng cao năng suất cần trở thành trọng tâm của chiến lược phát triển.
Việt Nam cũng phải đối mặt với ba thách thức lớn trong bối cảnh toàn cầu biến động, gồm bất định trong chính sách và thương mại quốc tế, tốc độ già hóa dân số nhanh và rủi ro từ biến đổi khí hậu. Để vượt qua những rào cản này, ông Sacha Dray khuyến nghị chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ, ưu đãi FDI và đô thị hóa sang mô hình mới với năm trụ cột chiến lược. Đó là phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ; cải cách giáo dục, đào tạo nhân lực có kỹ năng chuyên sâu; phát triển hạ tầng hiện đại, xanh; nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực tài chính, đất đai và tài nguyên; đồng thời cải cách toàn diện hệ thống tài chính để tạo nguồn vốn dài hạn, bền vững.
Về nhu cầu vốn, trong 5 năm tới, tổng vốn đầu tư cho khu vực công và tư nhân có thể lên tới hàng nghìn tỉ USD, đòi hỏi huy động nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đình và nhà đầu tư nước ngoài. Riêng kế hoạch tài chính công dự kiến tăng gấp 3 lần lượng vay nợ và phát hành trái phiếu trong 5 năm tới so với chu kỳ trước. Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu Chính phủ hiện chỉ khoảng 20% GDP và phụ thuộc chủ yếu vào khả năng hấp thụ của các ngân hàng thương mại trong nước.
Trước áp lực huy động vốn ngày càng lớn, ông Sacha Dray đề xuất Việt Nam đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường vốn và thị trường chứng khoán. Việc này không chỉ giúp thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài quy mô lớn, dài hạn và giảm chi phí rủi ro quốc gia, mà còn thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao tính minh bạch, chuẩn mực quản trị tài chính doanh nghiệp, hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin nhà đầu tư. Đây là những yếu tố quan trọng để tạo nền tảng vốn bền vững, phục vụ mục tiêu tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.