Sáng 19/10, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình Quốc hội dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Một trong những điểm mới là dự luật bổ sung cơ chế "ghép trẻ" - cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người nhận con nuôi phù hợp với từng trẻ, thay vì để người nhận tự tìm trẻ như hiện nay.
Theo Chính phủ, việc người muốn nhận con nuôi tự tìm trẻ có thể dẫn đến những thỏa thuận thiếu minh bạch giữa bên cho và bên nhận, thậm chí tạo cơ hội cho các đối tượng trung gian môi giới trái pháp luật để trục lợi.
Để hạn chế tình trạng này, dự luật yêu cầu cơ quan có thẩm quyền đánh giá điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình, môi trường xã hội, khả năng nuôi dưỡng và nguyện vọng của người nhận con nuôi. Những yếu tố này được đối chiếu với nhu cầu, hoàn cảnh, giới tính, dân tộc, tôn giáo và ngôn ngữ của trẻ để lựa chọn gia đình phù hợp.
Cơ chế ghép trẻ được đề xuất áp dụng đối với cả nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.
Với trẻ bị bỏ rơi, cơ quan công an phải xác minh trước khi thực hiện ghép trẻ. Trường hợp trẻ có anh, chị, em ruột, dự luật ưu tiên bố trí các trẻ vào cùng một gia đình hoặc các gia đình ở cùng địa phương, cùng quốc gia, nhằm duy trì mối liên hệ và tạo điều kiện đoàn tụ giữa anh chị em.
Các đại biểu Quốc hội nghe tờ trình và thẩm tra dự án Luật Nuôi con nuôi sửa đổi. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Luật hiện hành đã quy định việc đăng ký nguyện vọng nhận con nuôi, tìm gia đình thay thế và giới thiệu trẻ. Tuy nhiên, chưa đặt ra yêu cầu đánh giá toàn diện mức độ phù hợp giữa điều kiện, khả năng nuôi dưỡng của người nhận với nhu cầu và hoàn cảnh cụ thể của từng trẻ như dự luật lần này.
Dự luật đồng thời ưu tiên bảo đảm trẻ được sống trong gia đình gốc (gia đình ruột thịt). Việc cho nhận con nuôi chỉ được xem xét khi trẻ không được hoặc không thể sống cùng gia đình gốc. Trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài chỉ được giải quyết khi không thể tìm được gia đình thay thế phù hợp trong nước.
Siết điều kiện đối với người nhận con nuôi
Bên cạnh thay đổi cách lựa chọn cha mẹ nuôi, dự luật bổ sung các trường hợp không được nhận con nuôi nhằm bảo đảm trẻ được sống trong môi trường gia đình an toàn.
Theo đề xuất, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, đang trong thời gian được tha tù trước thời hạn có điều kiện hoặc bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo sẽ không được nhận con nuôi.
Quy định cấm cũng áp dụng với người chưa được xóa án tích về một số tội danh, trong đó có các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự con người; bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi hoặc hành hạ người thân và một số tội khác.
Thẩm tra dự luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cơ bản tán thành các nội dung sửa đổi nhưng đề nghị siết chặt thêm điều kiện đối với người nhận con nuôi.
Với người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ việc cấm nhận con nuôi áp dụng trong thời gian thử thách, nhằm bảo đảm thống nhất và phòng ngừa nguy cơ người nhận phải chấp hành hình phạt tù.
Ủy ban cũng đề nghị cân nhắc không cho nhận con nuôi đối với người từng bị xử phạt hành chính về bạo lực gia đình hoặc có hành vi xâm hại trẻ em, bởi những hành vi này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của trẻ.
Cơ quan thẩm tra đồng thời lưu ý điều kiện nhận con nuôi không được thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế theo Luật Trẻ em.
Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) ngày 2/11.
Sơn Hà