Bộ GD-ĐT chỉ đưa ra tiêu chuẩn tối thiểu
Chiều nay 7.11, Bộ GD-ĐT tổ chức hội nghị trực tuyến triển khai việc góp ý cho dự thảo thông tư mới quy định về tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư (GS, PGS).
Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục
ẢNH: QUÝ HIÊN
Tại hội nghị, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, chia sẻ một số nội dung chính của dự thảo thông tư. Bộ GD-ĐT chỉ đưa ra những tiêu chuẩn tối thiểu (gồm tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn năng lực).
"Cơ sở giáo dục đại học được quyền quy định tiêu chuẩn cụ thể cao hơn hoặc bằng, nhưng tuyệt đối không được thấp hơn, không được bỏ tiêu chuẩn/tiêu chí và không được thay thế/bổ sung các trường hợp ngoại lệ ngoài quy định của thông tư", ông Đức nói.
Theo ông Đức, dự thảo thông tư kế thừa những điểm hợp lý của Quyết định 37 (quy định hiện hành về xét công nhận, bổ nhiệm, miễn nhiệm GS, PGS). Với những nội dung mới thì có lộ trình phù hợp để không tạo ra sự thay đổi đột ngột khi chuyển sang mô hình mới. Hệ thống tiêu chuẩn, quy trình rõ ràng, tiệm cận chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Khi soạn thảo dự thảo thông tư, ban soạn thảo đặt ra 5 nguyên tắc. Thứ nhất, chức danh GS, PGS là chức danh của giảng viên đại học. Thứ hai, chức danh GS, PGS phải gắn với vị trí, nhiệm vụ và nguồn lực. Cơ sở đào tạo chỉ bổ nhiệm khi có vị trí (tức là có chức danh giảng viên đại học trong cơ cấu tổ chức nhân sự của mình), có nhiệm vụ (tức là có đào tạo, có nghiên cứu khoa học) và có đủ điều kiện để người được bổ nhiệm làm việc.
Hội nghị được tổ chức trực tuyến
ẢNH: QUÝ HIÊN
Thứ ba, phải coi trọng chất lượng và đảm bảo liêm chính học thuật, đảm bảo hội nhập quốc tế và đồng thời có cơ chế cạnh tranh trong bổ nhiệm.
"Ví dụ, nếu theo Quyết định 37 thì ai đủ điều kiện là bổ nhiệm, không có sự cạnh tranh. Nhưng dự thảo thông tư lần này đưa ra cơ chế để cạnh tranh trong quá trình bổ nhiệm, tức là một vị trí được bổ nhiệm thì có thể có nhiều người đáp ứng yêu cầu và sẽ lựa chọn người tốt nhất trong số những người như vậy để bổ nhiệm", ông Đức nói.
Nguyên tắc thứ tư, theo ông Đức, là phải đảm bảo khách quan, công bằng giữa ứng viên ở trong và ngoài cơ sở giáo dục đại học. Khi nhận hồ sơ của ứng viên để xem xét, nhà trường không phân biệt là ứng viên này là của cơ sở mình hay là của cơ sở ở bên ngoài.
Thứ năm, tự chủ phải gắn với trách nhiệm giải trình và phân cấp mạnh mẽ, đặc biệt là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục.
Đạt 3 năng lực cốt lõi chỉ là điều kiện đủ
Đi sâu vào một số nội dung trong dự thảo, ông Đức cho biết, quy định đặt ra 3 năng lực cốt lõi của ứng viên: năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo (tối thiểu 30%); năng lực nghiên cứu, sáng tạo tri thức và khoa học (tối thiểu 30%); năng lực phát triển tập thể và phục vụ cộng đồng (tối thiểu 20%).
20% còn lại là để các cơ sở đào tạo có thể điều chỉnh theo định hướng phát triển của mình. Nếu trường đại học định hướng thiên về nghiên cứu khoa học thì có thể điều chỉnh trọng số đối với năng lực nghiên cứu và sáng tạo cao hơn; hoặc thiên về đào tạo thì có thể điều chỉnh năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo cao hơn.
Đại diện một số trường đại học trên địa bàn Hà Nội dự hội nghị ở đầu cầu cơ quan Bộ GD-ĐT
ẢNH: QUÝ HIÊN
Về năng lực giảng dạy của giảng viên, dự thảo yêu cầu ứng viên đạt tiêu chí về việc giảng dạy trực tiếp, về số lượng tiến sĩ, thạc sĩ mà ứng viên đã hướng dẫn, về việc tham gia phát triển chương trình đào tạo.
Về chất lượng nghiên cứu và liêm chính học thuật, dự thảo thông tư quy định chỉ tính những công bố mà ứng viên là tác giả chính. Tất cả các minh chứng của ứng viên phải kiểm chứng được và phù hợp với tiêu chí cũng như ngành và vị trí bổ nhiệm. Ứng viên không kê khai những minh chứng không kiểm chứng được.
Dự thảo thông tư yêu cầu 12 công bố đối với ứng viên PGS, 20 công bố đối với ứng viên GS trên các tạp chí loại 1. Trong đó, có một số lượng tối thiểu công bố trên các tạp chí uy tín quốc tế, số lượng bao nhiêu còn tùy theo từng nhóm lĩnh vực. Ví dụ, nhóm ngành an ninh không yêu cầu phải có công bố quốc tế.
Không chỉ kiểm đếm công bố khoa học
Ông Đức cho biết, dự thảo yêu cầu khi xem xét đánh giá hồ sơ của ứng viên, các hội đồng bắt buộc phải tổ chức phản biện độc lập. Cần có 3 chuyên gia phản biện độc lập đối với ứng viên PGS và 5 chuyên gia đối với ứng viên GS, trong đó có chuyên gia người nước ngoài. Đồng thời, người phản biện phải là người có uy tín và năng lực khoa học, đặc biệt là không có xung đột lợi ích đối với ứng viên.
Ông Đức cũng lưu ý: "Phải đánh giá toàn diện, trong đó phải đánh giá trên cơ sở hồ sơ, sản phẩm chuyên môn, nhận xét của chuyên gia phản biện, trên việc thuyết trình, thuyết giảng, trao đổi chuyên môn của ứng viên trước hội đồng. Phải đánh giá một cách toàn diện năng lực của ứng viên chứ không chỉ kiểm đếm công bố khoa học".
Dự thảo cũng giới hạn số lượng GS, PGS được bổ nhiệm, nhưng không bằng các con số cụ thể mà đưa ra công thức để các trường căn cứ vào nền tảng, kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học - đào tạo của nhà trường… để tính toán số lượng GS, PGS cần có của đơn vị. Trong quá trình bổ nhiệm, số lượng GS không vượt quá 25% tổng số GS, PGS của nhóm ngành.