Từ trái sang: anh Quang Khải, Minh Quân, Đăng Nhật đại diện nhóm giới thiệu Adimi tại SITUATION 2026 - Ảnh: NVCC
Dự án vừa được giới thiệu tại SITUATION 2026 - hội thảo đổi mới sáng tạo AI do Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT), Intelligence Development Lab và Canberra Innovation Network tổ chức tại Canberra, Úc.
Giúp học sinh hoàn thành tác phẩm từ ý tưởng của mình
Để thực hiện ý tưởng này, 17 thành viên của nhóm Adimi bắt đầu phát triển dự án từ tháng 4-2026.
Chị Nguyễn Thị Minh Hiển - thạc sĩ giáo dục Đại học Sydney, đại diện nhóm - cho biết ý tưởng xuất phát từ một khoảng trống nhóm nhận thấy trong quá trình học mỹ thuật.
Theo chị Hiển, học sinh ngày nay có thể dễ dàng tìm thấy các video hướng dẫn hoặc tài liệu dạy vẽ trên mạng. Tuy nhiên, sau khi hoàn thành một bức tranh, các em không phải lúc nào cũng có giáo viên hoặc người có chuyên môn nhìn vào chính tác phẩm đó, đặt câu hỏi và giúp các em hiểu rõ hơn về những gì mình vừa thực hiện.
“Khoảng trống này càng rõ ở những khu vực học sinh khó tiếp cận giáo viên mỹ thuật hoặc các lớp học chuyên biệt. Từ đó, nhóm đặt câu hỏi liệu AI có thể hỗ trợ phần phản hồi này mà không lấy đi quá trình sáng tạo của học sinh hay không”, chị Hiển nói.
Adimi đặt câu hỏi giúp học sinh quan sát các đặc điểm trong hình ảnh và liên hệ với ý tưởng của mình - Ảnh chụp màn hình
Từ đó, Adimi được phát triển theo hướng học sinh làm trước, AI hỗ trợ sau. Học sinh tự lựa chọn ý tưởng, xác định điều muốn thể hiện, quyết định bố cục, màu sắc, thực hiện nét vẽ và chỉnh sửa tác phẩm. AI không tham gia vào quá trình tạo tranh hay quyết định học sinh phải vẽ như thế nào.
“Mỹ thuật không chỉ là việc tạo ra một sản phẩm đẹp. Quá trình học còn giúp trẻ quan sát, lựa chọn, giải thích ý tưởng, nhận biết sự khác biệt giữa điều mình dự định và điều mình thực sự tạo ra, từ đó tự điều chỉnh cách làm”, chị Hiển nói.
Trong lớp học truyền thống, giáo viên có thể thực hiện vai trò này bằng cách quan sát từng bài vẽ, đặt câu hỏi và đưa ra phản hồi. Tuy nhiên, khi một giáo viên phải hỗ trợ nhiều học sinh cùng lúc, việc đưa ra phản hồi cá nhân thường xuyên cho từng em là một thách thức. Đây cũng là phần mà nhóm Adimi muốn ứng dụng AI để hỗ trợ, thay vì thay thế vai trò của giáo viên.
AI hỗ trợ nhưng không lấy quyền sáng tạo
Anh Nguyễn Đăng Nhật - thạc sĩ AI Đại học Macquarie (Úc), đại diện nhóm - cho biết trước tiên, học sinh được giới thiệu một khái niệm mỹ thuật ngắn, tự xác định điều muốn thể hiện rồi vẽ bằng tay trên giấy. Trong suốt quá trình này, AI không can thiệp vào tác phẩm.
Sau khi hoàn thành, học sinh tự quan sát và nói về những gì mình nhìn thấy trong bức tranh. Chỉ khi đó, Adimi mới đưa ra phản hồi.
AI sẽ nhận diện một số đặc điểm trong tranh và đối chiếu với ý định ban đầu của học sinh, từ đó đưa ra câu hỏi hoặc nhận xét giúp các em tự nhìn lại tác phẩm: có điểm nào khác với dự định hay còn điều gì cần suy nghĩ thêm.
Phản hồi của AI chỉ tập trung vào khái niệm mỹ thuật đang học trong buổi đó. Adimi không nhận xét toàn diện như một giáo viên mỹ thuật, không chấm điểm và không đánh giá tranh đẹp hay xấu.
Nhóm cũng không xem Adimi là một “giáo viên mỹ thuật tự động” hay công cụ thay thế giáo viên.
AI không tạo tranh mẫu để học sinh sao chép, không vẽ lại tác phẩm, không tự hoàn thiện phần còn thiếu và không quyết định học sinh phải sửa theo hướng nào. Sau khi nhận phản hồi, học sinh vẫn là người quyết định giữ nguyên, chỉnh sửa hoặc phát triển tác phẩm theo cách khác.
“Nói cách khác, AI có thể giúp học sinh nhìn thấy và suy nghĩ thêm về những gì mình đã tạo ra nhưng không lấy quyền quyết định sáng tạo khỏi các em”, anh Nhật nói.
Theo nhóm, với những học sinh ở vùng sâu, vùng xa hoặc nơi còn hạn chế về điều kiện tiếp cận giáo viên mỹ thuật, Adimi có thể bổ sung một cách để các em nhìn lại quá trình sáng tạo của mình. Mục tiêu không phải tạo ra một bức tranh tốt hơn nhờ AI, mà giúp học sinh hiểu hơn về chính bức tranh mình đã tạo ra.
Bài văn 'quá hoàn chỉnh' từ AI và nghịch lý năng lực phản biện của học sinh ViệtBộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố kết quả PISA 2025, có 94% học sinh Việt Nam dùng AI nhưng chỉ 70% được học cách kiểm chứng, qua đây đặt ra vấn đề khoảng trống về năng lực phản biện, nhận diện thông tin sai lệch từ AI của học sinh Việt Nam.