Cơ sở của SpaceX và tầng đẩy tên lửa Falcon 9 tại Hawthorne, bang California, Mỹ - Ảnh: REUTERS
Theo báo Guardian ngày 25-10, quân đội Mỹ vừa cho phép Tập đoàn SpaceX của tỉ phú Elon Musk truy cập nguồn dữ liệu theo dõi không gian được kiểm soát nghiêm ngặt.
Giới phân tích nhận định đây có thể là nỗ lực của ông Musk nhằm tư nhân hóa công tác điều phối giao thông vũ trụ, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho các công ty thuộc hệ sinh thái của ông.
Đây là lần đầu tiên Lực lượng Vũ trụ Mỹ cấp cho một doanh nghiệp thương mại quyền truy cập nâng cao vào Danh mục Độ chính xác cao (Hac) thuộc Bộ Tư lệnh Vũ trụ Mỹ. Nguồn dữ liệu này chứa các Thông điệp hiệu chỉnh Vectơ (VCM), được thu thập từ mạng lưới cảm biến, kính thiên văn và radar quân sự mặt đất.
Hệ thống của quân đội có thể theo dõi chính xác các vật thể ở quỹ đạo tầm thấp với kích thước nhỏ chỉ 10cm. Dù chủ yếu dùng để giám sát vệ tinh nước ngoài, dữ liệu này cũng giúp cảnh báo nguy cơ va chạm cho tàu vũ trụ thương mại.
Với SpaceX, nguồn dữ liệu này có giá trị vô cùng lớn. Hệ thống theo dõi riêng của hãng mang tên Stargaze (gồm hàng nghìn camera và radar gắn trên các vệ tinh Starlink) hiện chỉ phát hiện được vật thể từ 0,5m trở lên và có độ chính xác không bằng quân đội.
Vì vậy, dữ liệu VCM từ Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ sẽ giúp SpaceX bảo vệ mạng lưới hơn 11.000 vệ tinh Starlink hiện nay và con số dự kiến tăng lên 20.000 trong tương lai.
Động thái này đang vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ giới chuyên môn. Trong bối cảnh thị trường vũ trụ thương mại Mỹ được dự báo đạt quy mô gần 2.000 tỉ USD trong thập kỷ tới, lợi thế trên sẽ giúp ông Musk củng cố vị thế thống trị.
Ông Cole Donovan, cựu nhân viên Hệ thống điều phối giao thông vũ trụ (Traccs), nhận định: “Quyết định này giống như giao cho một công ty vận tải đường bộ quyền kiểm soát toàn bộ hệ thống đèn giao thông, để họ có thể bật đèn đỏ bất cứ khi nào đến lượt đối thủ di chuyển”.
Giải thích về quyết định này, đại diện Lực lượng Vũ trụ nói với trang Breaking Defense rằng họ đang hợp tác với một số doanh nghiệp để trao đổi nguồn dữ liệu thương mại lấy quyền truy cập một phần dữ liệu Hac, nhằm phục vụ lợi ích của Chính phủ Mỹ.
Thực tế, nhiệm vụ theo dõi vệ tinh thương mại là trách nhiệm mà quân đội muốn chuyển giao cho Traccs - chương trình điều phối giao thông vũ trụ do chính quyền Tổng thống Donald Trump thành lập trong nhiệm kỳ đầu.
Tuy nhiên, Traccs liên tục rơi vào tình trạng thiếu ngân sách và nhân sự. Dù chính quyền cắt giảm kinh phí hoạt động, Quốc hội và Hạ viện Mỹ đã nhiều lần can thiệp để khôi phục nguồn tiền.
Mỹ nhiều lần đề nghị SpaceX bật, tắt Starlink, hỗ trợ Ukraine và người biểu tình IranNhiều cựu quan chức cấp cao Mỹ tiết lộ chính quyền Biden và Trump nhiều lần đề nghị SpaceX bật hoặc tắt Starlink tại các điểm nóng từ Ukraine đến Trung Đông.