Đường đá cổ Pavie được khởi dựng từ năm 1920, dưới thời Pháp thuộc, dài gần 100 km từng là tuyến giao thông quan trọng nối Lai Châu với Lào Cai. Tuyến đường do Thống đốc Auguste Jean-Marie Pavie khảo sát và chỉ đạo xây dựng, nhằm phục vụ việc vận chuyển lương thực, nông sản và kiểm soát vùng biên viễn Tây Bắc. Tên gọi Pavie cũng bắt nguồn từ công trình này.
Đường được lát hoàn toàn bằng đá, rộng khoảng 3 m, đủ cho người đi bộ và ngựa thồ di chuyển. Dọc tuyến, người Pháp bố trí hệ thống đồn bốt phục vụ tuần tra, đồng thời xây dựng một sân bay gần bản Nhìu Cồ San để hỗ trợ vận chuyển hàng hóa trong điều kiện địa hình hiểm trở.
Con đường phủ rêu xuyên qua nhiều cánh rừng già. Ảnh: Sơn Tùng
Tuy nhiên, phía sau công trình này là câu chuyện về những dân phu bản địa phải lao động trong điều kiện khắc nghiệt. Giữa rừng sâu, núi cao và thời tiết lạnh giá, nhiều người đã bỏ mạng vì kiệt sức trong quá trình mở đường.
Qua chiến tranh và thời gian, con đường đá vẫn còn tồn tại. Hiện khoảng 17 km đường cổ vẫn giữ được hình dáng tương đối nguyên trạng, trở thành dấu tích đặc biệt giữa núi rừng Tây Bắc.
Trong nhiều thập kỷ, người dân địa phương sử dụng tuyến đường để đi lại giữa các bản vùng cao. Những năm gần đây, tuyến đường dần được nhiều du khách biết đến và trở thành một sản phẩm du lịch trekking.
Hành trình trekking đường đá cổ Pavie thường bắt đầu từ sáng sớm. Du khách được khuyến cáo thuê người dân địa phương dẫn đường và hỗ trợ mang đồ, chuẩn bị thức ăn và xác định các điểm nghỉ trên hành trình.
Một vận động viên tham gia giải chạy "Bước chân trên mây" ngày 4/10 trên con đường đá cổ. Ảnh: Thanh Tâm
Từ bản xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, đoạn đường khoảng 5 km đầu tương đối dễ đi, không quá dốc và nằm gần khu dân cư. Người dân vẫn sử dụng đường để đi lại, chăn thả gia súc nên những phiến đá qua thời gian trở nên nhẵn bóng.
Càng đi sâu vào núi, dấu chân người thưa dần. Những đoạn đường lát đá cổ hiện ra rõ nét hơn, nhiều phiến đá phủ rêu xanh. Vẻ cổ kính của tuyến đường cũng đi kèm thử thách, bởi bề mặt đá có thể trơn, đặc biệt vào những ngày ẩm ướt. Người trekking cần sử dụng giày có độ bám tốt.
Bù lại, cảnh quan hai bên đường tạo nên sức hút lớn. Rừng già nối tiếp những nương thảo quả xanh. Hệ thực vật thay đổi theo độ cao, từ những cây cổ thụ thân xù xì, tán rộng như dổi, dẻ, sếu táu đến những khu vực trồng thảo quả. Ánh sáng xuyên qua tán rừng, tạo thành những khoảng sáng tối đan xen trên mặt đường đá.
Càng lên cao càng yên tĩnh, chỉ còn nghe tiếng bước chân trên những phiến đá, tiếng nước chảy và tiếng gió xuyên qua tán cây.
Con đường đá thu hút đông người đi bộ, chạy trail. Ảnh: Huy Nguyễn
Buổi trưa, du khách có thể nghỉ chân tại Đèo Gió, ở độ cao 2.100 m so với mực nước biển, nơi có cột mốc đánh dấu điểm cao nhất của con đường. Khu vực này là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Lai Châu và Lào Cai. Với nhiều người trekking, Đèo Gió không quá khó để chinh phục.
Sau khi nghỉ tại Đèo Gió, hành trình tiếp tục qua những đoạn rừng nguyên sinh, các con suối nhỏ và những khu vực trồng thảo quả. Đoạn cuối hành trình dài hơn 20 km, với điểm kết thúc là bản Nhìu Cồ San, tỉnh Lào Cai.
Với người dân địa phương, đường đá cổ Pavie không chỉ là điểm đến của du khách mà vẫn giữ vai trò là một lối đi giữa các bản vùng cao của Lai Châu và Lào Cai. Nhờ tuyến đường này, người dân có thể sang khu vực thuộc tỉnh bên cạnh trong vài giờ. Nếu di chuyển bằng ôtô theo các tuyến đường vòng qua núi, thời gian có thể kéo dài tới hàng chục giờ.
Phong cảnh Tây Bắc nhìn từ con đường đá cổ. Ảnh: Đức Anh
Ông Trần Quang Kháng, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu cho biết tỉnh sở hữu nhiều ngọn núi thuộc top đầu Việt Nam như Pusilung, Putaleng, Kỳ Quan San, Bạch Mộc Lượng Tử, là thiên đường cho người thích leo núi. Con đường đá cổ Pavi cũng là một điểm đến hấp dẫn, ngày càng thu hút đông du khách. Thời gian qua tỉnh Lai Châu và các đơn vị tổ chức nhiều giải chạy bộ tại đây, thu hút hàng nghìn vận động viên.
Anh Duy