El Niño cực mạnh có thể gây thêm 451.000 ca tử vong do nắng nóng

Một đợt El Niño được mô tả có cường độ cực mạnh đang làm dấy lên cảnh báo về nguy cơ nắng nóng nghiêm trọng trên diện rộng trong những tháng tới. Theo ước tính từ mô hình nghiên cứu, hiện tượng này có thể khiến số ca tử vong do nhiệt tăng thêm khoảng 451.000 người trên toàn cầu. Con số trên chỉ là mức ước tính so với kịch bản nhiệt độ tương đương trung bình giai đoạn 1996 đến 2025, không phải số người chắc chắn sẽ tử vong. Nghiên cứu phân tích dữ liệu tại 24.378 khu vực trên thế giới, sau đó kết hợp mối liên hệ giữa nhiệt độ và tử vong với dự báo thời tiết trong thời gian sắp tới. Cách tính này dựa trên các công trình khoa học đã được bình duyệt trước đó, nhưng báo cáo riêng về đợt El Niño hiện nay vẫn chưa trải qua quy trình bình duyệt. Vì vậy, kết quả cần được xem như một cảnh báo rủi ro nghiêm trọng, thay vì lời khẳng định về một con số cuối cùng. Tác động của El Niño được dự báo lan rộng tại Đông Nam Á, Nam Á, châu Phi và châu Mỹ, nơi nhiều cộng đồng có thể đối mặt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt hơn. Nắng nóng kéo dài có thể xuất hiện cùng hạn hán, cháy rừng hoặc lũ lụt, tạo thêm sức ép cho đời sống, sản xuất nông nghiệp và hệ thống y tế. Hình ảnh một ruộng lúa khô cạn trong đợt hạn hán do El Niño, được EPA ghi nhận, cho thấy những tác động này đã hiện hữu ở nhiều nơi. El Niño là hiện tượng khí hậu tự nhiên, hình thành khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới tăng lên đáng kể. Sự thay đổi trên đại dương có thể làm xáo trộn các quy luật thời tiết, khiến nhiều khu vực xa Thái Bình Dương cũng trải qua những mùa nóng, khô hoặc mưa bất thường. Đợt El Niño hiện nay đặc biệt đáng chú ý vì diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu vốn đã tăng cao do biến đổi khí hậu. Theo thông tin được The Guardian dẫn lại, nhiệt độ tại khu vực trung tâm El Niño trên Thái Bình Dương đạt 3,05 độ C vào ngày 21/9. Mức này vượt kỷ lục 3,02 độ C được ghi nhận vào cuối tháng 11/2015, vốn là mức cao nhất trong dữ liệu hiện đại trước thời điểm hiện nay. Một số dự báo cho rằng nhiệt độ còn có thể tăng tiếp, đạt đỉnh trong khoảng tháng 11 đến tháng 12. Cường độ khác thường khiến một số nhà khoa học gọi đợt El Niño này bằng biệt danh “Godzilla”, nhằm nhấn mạnh quy mô và sức mạnh đáng lo ngại của nó. Theo ước tính, khoảng 451.000 ca tử vong tăng thêm được tính trong giai đoạn từ tháng 6/2026 đến tháng 2/2027. Tuy nhiên, số ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao hơn bình thường có thể tiếp tục tăng cho tới tháng 6 hoặc tháng 7/2027. Những cảnh báo sớm về nắng nóng có thể giúp người dân chủ động thay đổi lịch làm việc, bổ sung nước và hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ nguy hiểm. Các nhà nghiên cứu cũng đề xuất mở trung tâm tránh nóng, tăng nhân lực y tế trong những ngày nhiệt độ lên cao và bảo vệ tốt hơn nhóm lao động ngoài trời. Đây là những biện pháp thực tế có thể giảm thiểu thương vong, đặc biệt với người cao tuổi, người bệnh và người phải làm việc dưới nắng. Nhóm nghiên cứu ví đợt El Niño hiện nay như một “tấm bưu thiếp gửi từ tương lai”, bởi mức nhiệt quan sát được tương đồng với điều kiện mà biến đổi khí hậu có thể đưa tới sau khoảng 20 năm. TS Tamma Carleton, đồng tác giả nghiên cứu tại Đại học California, Berkeley, cho rằng ứng phó khẩn cấp có thể cứu sống nhiều người trong năm nay. Về lâu dài, các quốc gia vẫn cần đầu tư vào giải pháp thích ứng với nhiệt độ cực đoan, từ quy hoạch đô thị, hệ thống y tế đến bảo vệ người lao động.