Từ nội soi đến phẫu thuật thông minh
Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế cho biết, diễn ra từ ngày 17 đến 19/9 tại thành phố Huế, ELSA Annual Congress 2026 (ELSA 2026) với chủ đề “Nâng cao phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIS) thông qua đổi mới” là diễn đàn chuyên môn quan trọng của cộng đồng phẫu thuật nội soi châu Á. Hội nghị do Hội Phẫu thuật nội soi và nội soi châu Á (ELSA) phối hợp Hội Ngoại khoa và Phẫu thuật nội soi Việt Nam và Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức.
Hơn 800 đại biểu khách mời và các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ đã cùng trao đổi về những thay đổi nhanh chóng của ngoại khoa hiện đại. Chương trình bao quát nhiều lĩnh vực từ gan mật tụy, đại trực tràng, dạ dày, thực quản, tiết niệu, thoát vị, phẫu thuật giảm béo phì đến nội soi can thiệp. Đáng chú ý, nhiều báo cáo đặt công nghệ số, robot và trí tuệ nhân tạo vào trung tâm của quá trình đổi mới kỹ thuật.
Điều đó cho thấy phẫu thuật xâm lấn tối thiểu đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu nội soi từng tạo nên cuộc cách mạng bằng việc giảm tổn thương cho người bệnh, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao khả năng thực hiện các can thiệp phức tạp, thì robot, AI và các hệ thống hỗ trợ định vị đang tiếp tục mở rộng giới hạn của phẫu thuật.
Tại phiên toàn thể, các chuyên gia trao đổi về hành trình từ “Phẫu thuật nội soi đến phẫu thuật robot trên thế giới cũng như tại Việt Nam; đồng thời đề cập đến “Tương lai của phẫu thuật đại tràng bằng robot”; “Từ phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (MIS) đến phẫu thuật hỗ trợ thông minh”. Tiếp đó, trong 15 phiên chuyên đề, hội nghị đã tập trung vào các chủ đề nổi trội trên thế giới, cũng như tại khu vực châu Á hiện nay.
Đây là những vấn đề được thể hiện rõ trong chương trình khoa học chính thức của ELSA 2026, với các báo cáo về tương lai phẫu thuật đại trực tràng bằng robot, robot trong phẫu thuật gan, ứng dụng AI trong phẫu thuật gan mật tụy và AI hỗ trợ phẫu thuật.
Ở lĩnh vực gan mật tụy, các chuyên gia tập trung vào ứng dụng AI, chuẩn hóa kỹ thuật cắt gan ít xâm lấn, những tổn thương phức tạp vùng gan-mật và cải tiến kỹ thuật trong phẫu thuật tụy. Với đại trực tràng, robot da Vinci, phẫu thuật qua đường hậu môn, cắt toàn bộ mạc treo trực tràng bằng nội soi và robot, nạo hạch mở rộng và định vị bằng AI là những nội dung nổi bật.
Đặc biệt, hội nghị lần này còn đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực tế của công nghệ: làm thế nào để một chương trình phẫu thuật robot đa chuyên khoa có tính hiệu quả về chi phí; đâu là những yếu tố thực sự quyết định kết quả điều trị ngoài bản thân robot; làm thế nào để đào tạo, cấp chứng nhận và đánh giá năng lực phẫu thuật viên trong kỷ nguyên robot.
Thông qua thảo luận tại các diễn đàn của hội nghị cho thấy, việc đổi mới được nhìn nhận không đơn thuần là đưa thêm thiết bị hiện đại vào phòng mổ, mà đổi mới đồng bộ từ kỹ thuật, con người, quy trình đào tạo đến khả năng ứng dụng công nghệ một cách an toàn và phù hợp.
Kết nối tri thức, hướng tới chuẩn hóa và an toàn người bệnh
Một trong những điểm nổi bật của ELSA 2026 là không gian trao đổi rộng mở giữa các trung tâm y khoa trong khu vực và thế giới. Các chuyên gia đến từ Singapore, Philippines, Hong Kong (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ, Oman, Sri Lanka, Azerbaijan, Nepal, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và nhiều quốc gia khác cùng chia sẻ kinh nghiệm tại hội nghị lần đầu tiên diễn ra tại Huế.
Từ chương trình khoa học này, có thể thấy rõ xu hướng hợp tác đang chuyển từ trao đổi kinh nghiệm đơn thuần sang cùng giải quyết những bài toán mới của ngoại khoa. Các báo cáo đề cập đào tạo phẫu thuật viên trẻ, chuẩn hóa kỹ thuật, phẫu thuật robot trong những hoàn cảnh khác nhau, ứng dụng AI trong an toàn phẫu thuật, kết nối số giữa các phẫu thuật viên và xây dựng hệ thống đào tạo, đánh giá năng lực cho thế hệ phẫu thuật viên robot.
Đáng chú ý, tại phiên chuyên đề về đổi mới và công nghệ đã đưa ra những hướng tiếp cận đáng chú ý: AI trong phẫu thuật thoát vị, kết nối số giữa các phẫu thuật viên trên thế giới, AI hỗ trợ phẫu thuật, đào tạo và cấp chứng nhận phẫu thuật robot đa nền tảng, hướng tới hệ thống AI hỗ trợ an toàn phẫu thuật và giảm thiểu tổn hại có thể phòng ngừa. Đây là những vấn đề cho thấy công nghệ đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với chất lượng và an toàn người bệnh.
Trong khuôn khổ chương trình hội nghị, các lớp đào tạo cũng được diễn ra tại Bệnh viện Trung ương Huế về khâu nội soi, kỹ năng nội soi và phẫu thuật đại trực tràng, thoát vị, bệnh lý tuyến vú, phẫu thuật điều trị béo phì và phẫu thuật nội soi lồng ngực, đã tạo thêm không gian thực hành, trao đổi trực tiếp giữa các chuyên gia và bác sĩ Việt Nam và quốc tế.
Đối với Việt Nam, việc đăng cai một hội nghị quy mô khu vực như ELSA 2026 cũng là cơ hội để giới thiệu năng lực chuyên môn, đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế của ngành ngoại khoa trong nước. Tại chương trình, nhiều báo cáo của các chuyên gia Việt Nam được đặt cạnh những công trình, kinh nghiệm từ các trung tâm phẫu thuật lớn của châu Á và thế giới.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Như Hiệp, tại Bệnh viện Trung ương Huế có các báo cáo về phẫu thuật nội soi, phẫu thuật thực quản, kỹ thuật ghép tạng và những ứng dụng MIS trong điều trị các bệnh lý phức tạp. Đây cũng là lợi thế đặc biệt của Huế khi Bệnh viện Trung ương Huế là một trong những cơ sở y tế sớm ứng dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu tại Việt Nam và hiện đã triển khai rộng ở nhiều chuyên ngành, từ tiêu hóa, gan mật, lồng ngực, tim mạch đến ung bướu, tiết niệu, sản phụ khoa và nội soi chuyên sâu.
Từ Huế, những trao đổi tại ELSA 2026 vì thế không dừng lại ở một kỳ hội nghị, đó là quá trình kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng hợp tác chuyên môn giữa các trung tâm y khoa; đồng thời góp phần thúc đẩy quá trình tiếp cận, làm chủ những công nghệ mới của phẫu thuật hiện đại tại Việt Nam.
Kết thúc hội nghị, cờ đăng cai ELSA 2027 được trao cho Đài Loan (Trung Quốc), đơn vị tổ chức kỳ hội nghị trong năm 2027. Sự tiếp nối này cho thấy một mạng lưới hợp tác chuyên môn đang được duy trì và mở rộng trong cộng đồng phẫu thuật nội soi châu Á.
Đối với Huế lần này, ELSA 2026 đã để lại dấu ấn quy mô của một hội nghị khoa học mang tầm quốc tế, quan trọng hơn là bằng những câu hỏi mới về tương lai của phẫu thuật: làm thế nào để công nghệ phục vụ tốt hơn con người, để robot và trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ nâng cao năng lực bác sĩ, đồng thời bảo đảm an toàn và hiệu quả điều trị cho người bệnh. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi của chủ đề “Nâng cao phẫu thuật xâm lấn tối thiểu thông qua đổi mới” được đặt ra tại Huế lần này.
ELSA 2026 là diễn đàn khoa học để các chuyên gia, phẫu thuật viên cập nhật kiến thức và trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh của Huế, con người Việt Nam và những bước phát triển của nền y học Việt Nam tới bạn bè, đồng nghiệp quốc tế. Đây cũng là dịp để tăng cường kết nối với cộng đồng phẫu thuật nội soi khu vực và quốc tế, đồng thời giới thiệu những thành tựu trong chuyên môn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác y tế.
NGUYỄN CÔNG HẬU