Gần 2.000 nghệ nhân tham gia sự kiện
Tối 7/11, tại Quảng trường Đại Đoàn Kết (tỉnh Gia Lai), gần 2.000 nghệ nhân đến từ 10 tỉnh, thành phố có cộng đồng sử dụng cồng chiêng, gồm Phú Thọ, Thanh Hóa, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và 29 xã của tỉnh Gia Lai đã hội tụ, tham gia trình diễn, giao lưu văn hóa tại Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026.
Không gian chính của buổi lễ được thiết kế như một ngôi làng Tây Nguyên thu nhỏ. Ở vị trí trung tâm là ngôi nhà rông cao vút, hai bên là hai ngôi nhà sàn mang đậm kiến trúc truyền thống. Bao quanh khu vực là hàng rào đan xen cây xanh và những bức tượng gỗ được chạm khắc công phu, tạo nên không gian đậm sắc màu văn hóa bản địa.
Làm nền xuyên suốt cho các màn trình diễn cồng chiêng là hình ảnh những người phụ nữ miệt mài bên khung cửi dệt vải, nhóm bếp nấu ăn. Những làn khói trắng bay lên từ ngôi nhà sàn, hòa quyện trong ánh đèn nhiều sắc màu, tái hiện sinh động nhịp sống thường ngày của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Tại buổi lễ, hàng loạt tiết mục trình diễn cồng chiêng như gọi mùa lúa mới, rước nước về làng, không khí chợ phiên, nhịp múa khiên, tinh thần thượng võ… được các nghệ nhân đến từ nhiều xã của Gia Lai thể hiện. Mỗi tiết mục mang một sắc thái riêng, tái hiện sinh động đời sống lao động, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, gửi gắm tình yêu quê hương, đất nước và khát vọng về cuộc sống hòa bình, tự do, ấm no, hạnh phúc.
Chiêng Kơ Đơ – Bảo vật quốc gia
Điểm đặc biệt của Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 là sự xuất hiện của bộ chiêng Kơ Đơ, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Với người dân Gia Lai nói riêng, bộ chiêng Kơ Đơ không chỉ là nhạc cụ mà còn là di sản văn hóa, hiện vật đặc biệt, vừa mang giá trị lịch sử, nghệ thuật, vừa lưu giữ ký ức được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Bộ chiêng xuất hiện khoảng cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, gồm 8 chiếc, trong đó có 5 chiêng bằng và 3 chiêng có núm. Các chiêng được chế tác thủ công với kỹ thuật tinh xảo, tạo nên hệ thống âm thanh trầm ấm, ngân vang và hòa quyện độc đáo.
Phát biểu khai mạc, ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - khẳng định cồng chiêng không chỉ là âm nhạc mà còn là tiếng nói của tâm hồn, ký ức của cộng đồng, sợi dây kết nối con người với thiên nhiên, tổ tiên và với nhau.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho biết, tại festival năm nay, Gia Lai vinh dự đón nhận danh hiệu Bảo vật quốc gia đối với bộ chiêng Kơ Đơ. Tuy nhiên, bên cạnh niềm tự hào, công tác bảo tồn di sản cũng đặt ra nhiều trăn trở. Nhiều nghệ nhân am hiểu bài chiêng cổ, kỹ thuật chỉnh chiêng và tri thức dân gian ngày càng cao tuổi, trong khi việc trao truyền cho thế hệ trẻ còn gặp không ít khó khăn.
“Khi một nghệ nhân ra đi mà chưa kịp trao truyền tri thức, chúng ta có thể mất đi một phần ký ức văn hóa không gì thay thế được”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cồng chiêng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho rằng cần gìn giữ cái nguyên bản, nhận diện cái cải biên và làm giàu thêm cái mới. Bảo tồn không phải để văn hóa đứng yên trong quá khứ mà để văn hóa tiếp tục sống và phát triển cùng cộng đồng.
“Thành công của công tác bảo tồn không chỉ được đo bằng những lễ hội lớn mà bằng việc sau mỗi lễ hội, có thêm bao nhiêu bài chiêng cổ được lưu giữ, bao nhiêu nghệ nhân có người kế tục và bao nhiêu người trẻ tự hào tiếp nối văn hóa của cha ông”, ông Tuấn nhìn nhận.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai bày tỏ mong muốn những mái nhà rông tiếp tục là nơi hội tụ cộng đồng; những bài chiêng cổ được trao truyền qua các thế hệ; những vòng xoang mãi nối dài và tiếng cồng, tiếng chiêng luôn vang vọng, trở thành âm thanh sống động trong mỗi buôn làng, thấm sâu vào tâm hồn người dân Tây Nguyên.
Khép lại đêm hội cồng chiêng Gia Lai 2026, người dân, nghệ nhân và du khách được thưởng thức màn pháo hoa rực sáng bầu trời phố núi Pleiku.
Ảnh: Trần Hoàn