Gần 700.000 người Việt và cơ hội làm ăn trên đất Nhật

Tính đến cuối tháng 6-2026, có khoảng 693.800 người Việt cư trú tại Nhật Bản, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai tại quốc gia này.

Cộng đồng người Việt ngày càng đông không chỉ tạo ra nhu cầu về thực phẩm, dịch vụ, bán lẻ và các sản phẩm mang bản sắc Việt, mà còn hình thành lực lượng am hiểu ngôn ngữ, thị hiếu và môi trường kinh doanh tại Nhật Bản.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ nhân chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ông Tạ Đức Minh, Tham tán thương mại Việt Nam tại Nhật Bản, nhận định đây là lợi thế để người Việt mở rộng hoạt động kinh doanh, không chỉ phục vụ cộng đồng mà còn tiếp cận khách hàng Nhật, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của nền kinh tế sở tại.

Người Việt mở rộng cơ hội kinh doanh tại Nhật

Theo ông Minh, có ba nhóm cơ hội kinh doanh đáng quan tâm đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh nước này đối mặt với tình trạng già hóa dân số, thiếu hụt lao động và chi phí sản xuất gia tăng.

Trước hết là các dịch vụ phục vụ đời sống như nhà hàng, thực phẩm, thương mại điện tử và bán lẻ. Tuy nhiên, ông cho rằng doanh nghiệp người Việt cần hướng đến cả khách hàng Nhật Bản thay vì chỉ giới hạn trong cộng đồng người Việt.

Những mô hình như chuỗi bánh mì Việt Bánh mì Xin Chào hay các cửa hàng thực phẩm Việt như Seso Foods cho thấy sản phẩm và dịch vụ mang bản sắc Việt có thể tạo chỗ đứng khi được điều chỉnh phù hợp với khách hàng sở tại.

• Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân lên đường thăm Nhật Bản

"Tuy nhiên, không nên coi mọi mô hình là thành công ở cùng một quy mô hoặc có thể nhân rộng ngay. Từng doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về cách lưu trú, giấy phép kinh doanh, vệ sinh an toàn thực phẩm, thuế và lao động của Nhật", ông Minh nói thêm.

Nhóm cơ hội thứ hai là nhập khẩu và phân phối hàng Việt vào các chuỗi bán lẻ, nhà hàng và doanh nghiệp chế biến của Nhật Bản. Đây là lĩnh vực đòi hỏi năng lực kho vận, kiểm soát chất lượng và chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp.

Nhóm thứ ba là các dịch vụ có hàm lượng tri thức cao như công nghệ thông tin, thiết kế, tư vấn thị trường, kết nối tuyển dụng chất lượng cao và hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ông Minh kỳ vọng các doanh nghiệp người Việt sẽ từng bước chuyển từ kinh doanh nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, hình thành mạng lưới phân phối và dịch vụ chuyên nghiệp, qua đó giúp hàng Việt tiếp cận thị trường Nhật Bản một cách bền vững.

Đưa hàng Việt hiện diện sâu hơn tại thị trường Nhật

Năm 2025, thương mại hai chiều Việt Nam - Nhật Bản đạt khoảng 51,43 tỉ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật đạt khoảng 26,77 tỉ USD.

Tuy nhiên, theo ông Minh, kim ngạch lớn chưa đồng nghĩa với việc thương hiệu Việt đã được người tiêu dùng Nhật Bản nhận biết tương xứng. Nhiều sản phẩm vẫn được bán dưới nhãn hàng của nhà nhập khẩu, nhà phân phối hoặc được sử dụng làm nguyên liệu cho doanh nghiệp Nhật.

Gần đây, cá tra Việt Nam được quan tâm như một nguồn nguyên liệu trong ngành chế biến thủy sản Nhật Bản. Đây là ví dụ về khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt với nhu cầu mới của thị trường.

Theo ông Minh, muốn xây dựng thương hiệu riêng, doanh nghiệp Việt cần đầu tư đồng thời vào tiêu chuẩn chất lượng, bao bì tiếng Nhật, câu chuyện sản phẩm, bảo hộ nhãn hiệu, dịch vụ sau bán hàng và đối tác phân phối.

Để đi từ cơ hội thử nghiệm đến hợp đồng dài hạn, nhà cung cấp cũng cần bảo đảm chất lượng đồng đều, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, khả năng giao hàng ổn định và quy cách phù hợp với từng khách hàng.

"Quan trọng nhất là chuyển từ tư duy bán được một lô hàng sang duy trì được vị trí lâu dài trên kệ hàng và trong chuỗi cung ứng Nhật Bản", ông Minh cho hay.

Theo quan sát, cơ hội còn mở ra đối với thủy sản chế biến, cà phê, hạt điều, trái cây và sản phẩm từ trái cây, gia vị, thực phẩm tiện lợi, đồ gỗ - nội thất và một số sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Các hoạt động xúc tiến như FOODEX JAPAN, Tuần hàng Việt Nam tại hệ thống AEON hay triển lãm cà phê SCAJ giúp doanh nghiệp tiếp xúc trực tiếp với người mua, kiểm nghiệm thị hiếu và điều chỉnh sản phẩm.

Lao động Việt tại Nhật có thể trở thành cầu nối công nghệ

Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, đến cuối tháng 10-2025, có 605.906 lao động Việt Nam đang làm việc tại Nhật, chiếm 23,6% tổng số lao động nước ngoài.

Đây là lực lượng có cơ hội tiếp cận tác phong công nghiệp, quản lý chất lượng, tự động hóa, bảo trì thiết bị và các tiêu chuẩn vận hành của doanh nghiệp Nhật.

Theo ông Minh, điều quan trọng là biến kinh nghiệm cá nhân thành năng lực của tổ chức. Doanh nghiệp Việt Nam có thể tuyển dụng, hợp tác với kỹ sư và chuyên gia Việt đã làm việc tại Nhật để cải tiến dây chuyền, đào tạo quản đốc, áp dụng quản trị tinh gọn, số hóa sản xuất và phát triển sản phẩm theo yêu cầu khách hàng Nhật.

Ông Minh cũng đề xuất phát triển mạng lưới chuyên gia Việt tại Nhật, tăng kết nối giữa doanh nghiệp, trường đại học, hiệp hội nghề nghiệp và các chương trình đào tạo kỹ thuật của hai nước.

Việc chuyển giao cần tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, bí mật kinh doanh và thỏa thuận với doanh nghiệp chủ quản, đồng thời xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp thay vì chỉ dừng ở những cuộc gặp gỡ hoặc ký kết mang tính hình thức.

Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ góp phần định hình các quan hệ hợp tác, đóng góp hiệu quả cho sự tự chủ chiến lược của mỗi nước.