Gánh nặng điều trị bệnh tay chân miệng

Tại hội thảo khoa học về phòng ngừa bệnh tay chân miệng do EV71, tổ chức tối 22/9 ở Hà Nội, TS.BS Phan Hữu Phúc nêu rõ gánh nặng kinh tế đáng kể của căn bệnh này. Theo Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam, mỗi ca bệnh có chi phí điều trị trung bình hơn 10,4 triệu đồng. Với trường hợp nhẹ, gia đình vẫn phải chi hơn 6,3 triệu đồng, mức cao hơn thu nhập bình quân tháng của nhiều người dân Việt Nam. Khoảng 70% tổng chi phí nằm ở viện phí, thuốc, xét nghiệm cùng những khoản điều trị khác, bao gồm phần bảo hiểm y tế thanh toán và phần gia đình tự chi trả. Ba mươi phần trăm còn lại đến từ tiền đi lại, ăn ở, lưu trú của người thân, cùng thu nhập hoặc ngày công bị mất vì phải nghỉ làm chăm trẻ. Khảo sát mức sống dân cư 2025 của Bộ Tài chính cho thấy thu nhập bình quân hiện đạt 6 triệu đồng mỗi tháng tại nông thôn và 7,4 triệu đồng tại thành thị. Những con số này cho thấy bệnh tay chân miệng không chỉ tạo áp lực lên bệnh viện, mà còn nhanh chóng trở thành gánh nặng trực tiếp với ngân sách từng gia đình. TS Phúc nhận xét chi phí điều trị bệnh cao hơn thu nhập bình quân hàng tháng của người dân, đặc biệt đáng lo với các hộ có trẻ nhỏ và nguồn tài chính hạn chế. Gánh nặng ấy còn kéo dài ngoài thời gian nằm viện, bởi người chăm sóc phải tạm dừng công việc, thay đổi sinh hoạt và theo dõi trẻ liên tục. Tác động của bệnh được thể hiện thêm qua chỉ số DALY, tức số năm sống khỏe mạnh bị mất do tử vong sớm hoặc sống trong tình trạng sức khỏe suy giảm vì bệnh tật, di chứng. Theo TS Phúc, ước tính năm 2018, cộng đồng người Việt Nam mất khoảng 7.248 năm sống khỏe mỗi năm do EV71, chủng virus phổ biến gây tay chân miệng. Con số này cao hơn nhiều lần so với một số quốc gia, khu vực ở châu Á, cho thấy ảnh hưởng bệnh vượt xa giai đoạn điều trị cấp tính. Tay chân miệng do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa, nước bọt, dịch tiết, phân hoặc những đồ dùng đã nhiễm virus. Bệnh thường xuất hiện ở trẻ dưới 6 tuổi, lan nhanh trong gia đình, nhà trẻ, trường mầm non và cộng đồng khi việc vệ sinh, khử khuẩn gặp hạn chế. Trẻ có thể mắc lại nhiều lần do các chủng virus khác nhau hoặc những phân nhóm khác nhau trong cùng chủng Enterovirus, trong đó có EV71. Bệnh được ghi nhận lần đầu tại Việt Nam khoảng năm 2003, sau đó gây dịch lớn vào năm 2012 với hàng trăm nghìn ca mắc và hơn 100 ca tử vong. PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Y tế Dự phòng, Bộ Y tế, cho biết Việt Nam vẫn ghi nhận gần 100.000 ca mắc mỗi năm dù trường học thường xuyên triển khai vệ sinh, khử khuẩn và các biện pháp phòng dịch. Diễn biến này cho thấy kiểm soát lây nhiễm cần kết hợp nhiều giải pháp, thay vì chỉ trông chờ vào xử lý khi trẻ đã mắc bệnh. Phần lớn trẻ mắc bệnh có biểu hiện nhẹ như sốt, đau họng, loét miệng và nổi ban ở tay, chân, thường khỏi sau 7 đến 10 ngày nếu được theo dõi phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể chuyển nặng nhanh, gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Trẻ mắc bệnh nặng còn có nguy cơ chịu di chứng kéo dài nhiều năm, gồm khó nuốt, liệt hô hấp, phụ thuộc máy thở hoặc chậm phát triển thần kinh. Trước gánh nặng đó, vaccine phòng EV71 được Bộ Y tế phê duyệt từ tháng 3, bổ sung biện pháp chủ động bên cạnh vệ sinh, khử khuẩn và giám sát dịch. BS.CKI Bạch Thị Chính cho biết vaccine do Substipharm Biologics của Thụy Sĩ phân phối, chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, với dữ liệu thử nghiệm trên 3.000 người, trong đó 82,9% là trẻ em Việt Nam. Vaccine được đánh giá tạo đáp ứng miễn dịch mạnh, có độ an toàn đã được chứng minh, khả năng bảo vệ kéo dài và ngăn nguy cơ tái mắc do các phân nhóm EV71; VNVC dự kiến triển khai tiêm từ cuối tháng 9 tại gần 300 trung tâm, cần bảo đảm nguồn cung, thông tin rõ ràng và phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị.