Giá dầu diesel cao hơn xăng tới gần 8.000 đồng/lít
Theo mức giá bán lẻ được các doanh nghiệp niêm yết từ 15h ngày 5/11, dầu diesel 0.05S có giá mới 28.690 đồng/lít, giảm 180 đồng so với kỳ điều hành trước đó. Trong khi đó, xăng E5 RON 92 giảm 2.310 đồng/lít, xuống còn 20.890 đồng/lít; xăng E10 RON 95-III giảm 2.080 đồng/lít, còn 21.150 đồng/lít.
Tính từ mức giá trước đợt điều chỉnh đầu tháng 11 đến ngày 5/11, xăng E5 RON 92 giảm tổng cộng 5.130 đồng/lít, xăng E10 RON 95-III giảm 4.580 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 1.550 đồng/lít và dầu mazut giảm 1.220 đồng/kg.
Trước đây, giá dầu diesel tại Việt Nam thường thấp hơn đáng kể so với mặt hàng xăng. Số liệu bình quân giai đoạn 2019-2022 cho thấy giá dầu diesel thấp hơn xăng khoảng 2.000-5.000 đồng/lít. Tuy nhiên, diễn biến thị trường quốc tế gần đây đã đảo ngược tương quan này, khiến giá dầu diesel hiện đắt hơn xăng gần 8.000 đồng/lít.
Cụ thể, giá dầu diesel hiện cao hơn xăng E5 RON 92 khoảng 7.800 đồng/lít và cao hơn xăng E10 RON 95-III khoảng 7.540 đồng/lít. Đây là mức chênh lệch đáng chú ý, nhất là khi diesel là nhiên liệu đầu vào quan trọng của hoạt động vận tải hàng hóa, sản xuất công nghiệp, xây dựng và nông nghiệp.
Trước đó, giá dầu diesel trong nước từng vượt 30.000 đồng/lít vào cuối tháng 10. Sau các kỳ điều hành đầu tháng 11, mặt hàng này đã giảm nhưng vẫn neo ở vùng giá gần 29.000 đồng/lít.
Số liệu từ Bộ Công Thương cho thấy áp lực giá đối với dầu diesel lớn hơn đáng kể so với xăng. Trong kỳ điều hành ngày 29/10, giá thành phẩm dầu diesel trên thị trường thế giới bình quân đạt 172,57 USD/thùng, tăng 2,71% so với kỳ trước.
Đến ngày 3/11, giá mặt hàng này giảm 4,78%, xuống 164,32 USD/thùng và tiếp tục giảm nhẹ 0,44%, còn 163,59 USD/thùng trong kỳ điều hành ngày 5/11. Đáng chú ý, trong cùng kỳ từ ngày 3/11 đến 5/11, giá thành phẩm xăng RON 92 giảm 11,61%, xăng RON 95 giảm 10,98%, trong khi dầu diesel chỉ giảm 0,44%.
Diễn biến này cũng phản ánh tình trạng giá dầu diesel thành phẩm tăng cao hơn nhiều so với giá dầu thô trong thời gian qua. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), giá bán buôn dầu diesel tại Singapore đã vượt 200 USD/thùng vào giữa tháng 9, trong khi tại châu Âu và Mỹ có thời điểm lập đỉnh lịch sử khoảng 220 USD/thùng. Giá bán lẻ dầu diesel tại nhiều thị trường lớn cũng duy trì ở mức cao trong tháng 11.
Chênh lệch giữa giá sản phẩm lọc dầu và giá dầu thô tăng mạnh đã giúp các nhà máy lọc dầu đạt biên lợi nhuận cao trong quý III. Tuy nhiên, đến đầu tháng 10, chi phí vận chuyển và giá dầu thô giao đến các nhà máy tăng mạnh khiến biên lợi nhuận lọc dầu đối với diesel tại châu Âu giảm từ khoảng 100 USD xuống gần 60 USD/thùng.
Thực tế, giá dầu thô thế giới giảm không đồng nghĩa giá các sản phẩm xăng dầu thành phẩm sẽ giảm tương ứng. Giá diesel còn phụ thuộc vào nguồn cung sau lọc dầu, công suất vận hành của các nhà máy lọc dầu và lượng tồn kho trên thị trường.
Theo IEA, dù giá diesel toàn cầu đã giảm so với mức cao kỷ lục hơn 200 USD/thùng ghi nhận hồi tháng 9, giá chuẩn của mặt hàng này vẫn gần gấp đôi giá dầu thô và cao hơn mức trước khủng hoảng. Nguồn cung diesel tiếp tục chịu sức ép do hoạt động lọc dầu tại nhiều khu vực bị gián đoạn và xuất khẩu từ Nga, Trung Đông suy giảm.
Bên cạnh yếu tố thị trường quốc tế, chính sách thuế trong nước cũng tạo ra sự khác biệt trong diễn biến giá xăng và giá dầu diesel. Từ ngày 1/11, theo Nghị quyết 45/2026, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được giảm về 0%, áp dụng đến hết ngày 31/3/2027. Chính sách này không áp dụng đối với giá dầu diesel.
Do đó, giá xăng trong nước có thêm yếu tố hỗ trợ từ chính sách thuế, trong khi giá dầu diesel vẫn chịu tác động chủ yếu từ giá thành phẩm thế giới và các chi phí cấu thành giá cơ sở.
Nguồn cung dầu diesel thế giới chịu sức ép
Một trong những nguyên nhân khiến giá dầu diesel thành phẩm duy trì ở mức cao là tình trạng nguồn cung trên thị trường quốc tế bị thắt chặt, trong bối cảnh hoạt động sản xuất và xuất khẩu nhiên liệu tại nhiều khu vực cung ứng lớn bị gián đoạn.
Theo IEA, sản lượng diesel/gasoil toàn cầu giảm 1,5 triệu thùng/ngày trong quý II và ước giảm 1,7 triệu thùng/ngày trong quý III so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong tháng 9, xuất khẩu diesel toàn cầu giảm 700.000 thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu ròng diesel/gasoil từ Nga và Trung Đông giảm tổng cộng 1,3 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.
Tại Trung Đông, dù xuất khẩu dầu thô đã phục hồi đáng kể, hoạt động xuất khẩu các sản phẩm dầu tinh chế vẫn gặp nhiều khó khăn. IEA cho biết xuất khẩu sản phẩm dầu tinh chế của khu vực này trong tháng 9 đạt 1,9 triệu thùng/ngày, chưa bằng một nửa mức 4,7 triệu thùng/ngày trước xung đột.
Việc gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz trước đó cũng khiến hoạt động lọc dầu tại nhiều nước châu Á suy giảm, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Các bể chứa dầu của một doanh nghiệp ở Chiết Giang, Trung Quốc (Ảnh: Reuters).
Bên cạnh Trung Đông, Nga cũng là nguồn cung chịu sức ép từ những gián đoạn trong hoạt động lọc dầu. Theo IEA, các cuộc tấn công của Ukraine trong những tháng gần đây đã khiến một phần công suất lọc dầu của Nga phải ngừng hoạt động, làm suy giảm sản lượng và xuất khẩu nhiên liệu.
Đáng chú ý, Trung Quốc - một trong những nhà cung cấp nhiên liệu quan trọng của châu Á - cũng có dấu hiệu thu hẹp lượng dầu diesel xuất khẩu. Ngày 5/11, Reuters dẫn các nguồn tin thị trường cho biết, xuất khẩu dầu diesel của Trung Quốc trong tháng 11 được dự báo xuống dưới 800.000 tấn, thấp nhất kể từ tháng 7. Trước đó, xuất khẩu mặt hàng này đạt 1,33 triệu tấn trong tháng 8 và 1,8 triệu tấn trong tháng 9.
Nguyên nhân là tồn kho dầu diesel thương mại của Trung Quốc giảm xuống 11,1 triệu tấn vào cuối tháng 10, mức thấp nhất kể từ khi Oilchem bắt đầu ghi nhận dữ liệu năm 2011. Trong bối cảnh nhu cầu trong nước ổn định và sản lượng lọc dầu thấp hơn dự kiến, các nhà máy lọc dầu nước này có xu hướng hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nguồn cung nội địa.
Giá xăng giảm, doanh nghiệp vận tải vẫn lo chi phí dầu diesel
Nguy cơ thiếu hụt dầu diesel cũng từng được ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cảnh báo tại một hội nghị cuối tháng 9.
Theo ông, trong quý IV, nhu cầu xăng dầu thường cao hơn 9 tháng đầu năm theo quy luật, trong khi tình hình thế giới còn nhiều diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, nguy cơ thiếu dầu diesel khi đó đã xuất hiện tại một số nước và có thể trở thành thách thức đối với thị trường Việt Nam.
Việc giá dầu diesel trong nước vẫn duy trì ở mức gần 29.000 đồng/lít tạo áp lực đáng kể đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải hàng hóa, logistics, xây dựng và sản xuất công nghiệp.
Người dân mua vé xe khách tại bến xe ở Hà Nội (Ảnh: Nguyễn Hải).
Trao đổi về diễn biến giá xăng dầu trong nước, ông Lê Trung Tính, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải TPHCM, đánh giá việc giá xăng giảm trong thời gian qua là tín hiệu tích cực, được cộng đồng doanh nghiệp vận tải thành phố ủng hộ.
Theo ông, giá nhiên liệu giảm sẽ góp phần hạ chi phí vận hành, tạo điều kiện để doanh nghiệp xem xét điều chỉnh giá cước vận chuyển, qua đó hỗ trợ hoạt động lưu thông hành khách và hàng hóa. Điều này càng có ý nghĩa trong những tháng cuối năm, khi nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa thường tăng cao.
Tuy nhiên, đại diện Hiệp hội Vận tải TPHCM cho rằng mức giá dầu diesel hiện vẫn còn cao, gây áp lực đối với nhóm doanh nghiệp vận tải hành khách đường dài và vận tải hàng hóa bằng phương tiện tải trọng lớn. Ông kiến nghị Chính phủ nghiên cứu sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu hoặc các công cụ chính sách thuế phù hợp để hỗ trợ kéo giảm giá dầu diesel. "Giá dầu hiện vẫn ở mức khá cao. Chúng tôi mong muốn có thêm giải pháp để đưa giá dầu về khoảng 24.000-25.000 đồng/lít, qua đó giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp vận tải", ông Tính đề xuất.