Đẩy nhanh tiến độ từ từng dự án
Đến hết ngày 30/9/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn 12,9% về tỷ lệ và hơn 202,5 nghìn tỷ đồng về giá trị tuyệt đối.
Riêng trong tháng 9, tốc độ giải ngân bằng 1,58 lần tháng 8. Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đến hết tháng 9 đạt 64,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Những con số này cho thấy tiến độ giải ngân đã nhanh hơn khi bước vào quý IV. Đây cũng là kết quả của quá trình liên tục đôn đốc, tháo gỡ khó khăn từ đầu năm.
Giải ngân đầu tư công được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu tăng trưởng. Qua các phiên họp Chính phủ, hội nghị với địa phương và nhiều nghị quyết, công điện, tiến độ thực hiện các dự án thường xuyên được rà soát, nhất là những dự án lớn và còn nhiều vướng mắc.
Tại Nghị quyết số 262/NQ-CP ngày 5/9/2026, Chính phủ yêu cầu tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, thực hiện nghiêm quy định về tạm ứng và thu hồi tạm ứng, không để dồn khối lượng giải ngân vào những tháng cuối năm. Các dự án tồn đọng đã được tháo gỡ vướng mắc cũng phải đẩy nhanh tiến độ để đưa vào vận hành, khai thác.
Trọng tâm hiện nay là xử lý những khó khăn cụ thể đang ảnh hưởng tới từng dự án. Các công trình hạ tầng giao thông, khoa học công nghệ, năng lượng được tập trung rà soát. Những vướng mắc trong lựa chọn nhà thầu cũng được xử lý thông qua việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan nhằm đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho triển khai các gói thầu.
Với các dự án giao thông lớn, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều công điện yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường bộ cao tốc tại Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và khu vực phía Bắc. Trong tháng 9, lãnh đạo Chính phủ tiếp tục trực tiếp kiểm tra, làm việc tại một số dự án trọng điểm để xử lý những vấn đề còn vướng.
Từ chỉ đạo chung, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đang đi sâu hơn vào tiến độ từng dự án. Các Tổ công tác tiếp tục kiểm tra, đôn đốc; những dự án chậm được yêu cầu xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và biện pháp xử lý.
Cách điều hành vốn cũng được điều chỉnh theo tiến độ thực tế. Bộ Tài chính rà soát nhu cầu vốn, ưu tiên các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng, có khả năng giải ngân lớn; đồng thời xem xét điều chỉnh kế hoạch đối với nguồn vốn chưa phân bổ chi tiết hoặc khả năng sử dụng thấp để bố trí cho nơi có nhu cầu và khả năng thực hiện.
Đối với các dự án trọng điểm ngành giao thông còn chậm, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Xây dựng rà soát trực tiếp cùng các bộ, địa phương, chủ đầu tư và đơn vị liên quan, tập trung xác định nguyên nhân, khó khăn và giải pháp thúc đẩy tiến độ.
Tiến độ giải ngân của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cũng được công khai định kỳ. Qua đó, kết quả thực hiện của từng đơn vị được theo dõi sát hơn, tạo cơ sở để kịp thời đôn đốc những nơi còn chậm.
Đến hết tháng 9, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 19 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung cả nước. Một số địa phương giải ngân khối lượng vốn lớn như Hà Nội đạt 115,5 nghìn tỷ đồng, Thành phố Hồ Chí Minh 104,2 nghìn tỷ đồng, Hải Phòng 30,8 nghìn tỷ đồng. Ở khối trung ương, Bộ Quốc phòng đạt 34,3 nghìn tỷ đồng, Bộ Công an đạt 32,3 nghìn tỷ đồng.
Kết quả giữa các đơn vị vẫn có sự khác biệt. Điều này cho thấy bên cạnh cơ chế, chính sách chung, khả năng tổ chức thực hiện và mức độ chủ động của từng bộ, ngành, địa phương có vai trò quan trọng đối với tiến độ giải ngân.
Đây cũng là lý do việc theo dõi tiến độ đang được cụ thể hóa hơn thông qua phương án chấm điểm giải ngân.
Từ tháng 10, chính thức chấm điểm giải ngân
Sau ba tháng chấm thử, việc chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công sẽ được áp dụng chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.
Theo bà Nguyễn Thị Quế Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Đầu tư và phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính, việc chấm điểm được thực hiện theo Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, tháng 7, 8 và 9 là thời gian chạy thử để hoàn thiện phương án và hệ thống, bảo đảm kết quả đánh giá minh bạch, khách quan.
Một điểm đáng chú ý là việc chấm điểm được thực hiện tự động trên hệ thống, không có sự can thiệp thủ công từ bên ngoài. Kết quả được xác định trên cơ sở số liệu giải ngân và số liệu đăng ký kế hoạch giải ngân của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cập nhật trên hệ thống.
Theo phương án chấm điểm, kết quả thực hiện được đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể, trong đó có tỷ lệ giải ngân và mức độ hoàn thành số vốn đăng ký giải ngân trong tháng. Điều này giúp theo dõi sát hơn tiến độ thực hiện của từng đơn vị.
Để chuẩn bị cho việc áp dụng chính thức, Bộ Tài chính đã có văn bản hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương về phương pháp chấm điểm và cách thức đánh giá.
Bộ Tài chính đã tổ chức chấm thử kết quả tháng 7 và công bố kết quả tới các bộ, cơ quan trung ương, địa phương. Đồng thời, Hội nghị tập huấn toàn quốc được tổ chức với sự tham gia của các đơn vị trực tiếp thực hiện công tác báo cáo để thống nhất cách làm.
Theo bà Nguyễn Thị Quế Hương, qua quá trình lấy ý kiến và tập huấn, phương án nhận được nhiều ý kiến đồng thuận. Các góp ý cũng tập trung vào việc hiệu chỉnh một số thao tác kỹ thuật trên hệ thống nhằm bảo đảm kết quả chấm điểm minh bạch, khách quan và chính xác.
Tại báo cáo Chính phủ phục vụ phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Bộ Tài chính đã báo cáo về công tác chấm điểm. Theo đó, việc chấm điểm chính thức được thực hiện từ kỳ báo cáo tình hình giải ngân 10 tháng năm 2026.
“Việc chấm điểm giải ngân hàng tháng, hàng quý là công cụ để đôn đốc, theo dõi tiến độ, đồng thời giúp các bộ, ngành, địa phương nhận diện rõ kết quả chỉ đạo, điều hành của mình để kịp thời có giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân”, bà Nguyễn Thị Quế Hương cho biết.
Theo Bộ Tài chính, kết quả chấm điểm hằng tháng, hằng quý sẽ phục vụ biểu dương những đơn vị thực hiện tốt, đồng thời đôn đốc, nhắc nhở, cảnh báo những đơn vị thực hiện chưa tốt. Kết quả chấm điểm cả năm cũng là một trong các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công và được sử dụng để các bộ, cơ quan trung ương, địa phương xây dựng tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân.
Theo Quyết định số 1129/QĐ-TTg, kết quả chấm điểm được phân thành bốn mức: giải ngân rất tốt, giải ngân tốt, giải ngân trung bình và giải ngân chưa tốt. Việc chấm điểm cả năm được thực hiện sau thời điểm kết thúc giải ngân kế hoạch vốn của năm.
Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Phát triển Doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính cho rằng, bên cạnh tiếp tục hoàn thiện thể chế, các địa phương cần chủ động hơn trong tháo gỡ khó khăn.
Thực tế tiến độ khác nhau giữa các địa phương cho thấy năng lực tổ chức thực hiện tại cơ sở có vai trò quan trọng. Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, việc chấm điểm giải ngân và giao chỉ tiêu tăng trưởng gắn với trách nhiệm người đứng đầu sẽ tạo thêm áp lực tích cực để các địa phương đẩy nhanh tiến độ.
Kết quả 9 tháng tạo thuận lợi cho chặng cuối năm, nhưng phần việc còn lại vẫn lớn. Những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng, tổ chức thi công, nghiệm thu và thanh toán vẫn cần được xử lý sát từng dự án.
Yêu cầu đặt ra vì thế không chỉ là giải ngân nhanh. Vốn phải được giải ngân trên cơ sở khối lượng thực hiện, đúng dự án và bảo đảm hiệu quả sử dụng.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, điều cần hướng tới không chỉ là giải ngân hết kế hoạch, mà là lựa chọn đúng dự án, triển khai đúng tiến độ và tạo được hiệu ứng lan tỏa để thu hút đầu tư tư nhân, FDI và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Với kết quả đã được giải ngân sau 9 tháng, đầu tư công đang bước vào giai đoạn nước rút. Khi tiến độ từng dự án được theo dõi sát hơn và kết quả thực hiện được chấm điểm cụ thể, điều quan trọng trong những tháng còn lại là xử lý nhanh những điểm nghẽn tại từng công trình để dòng vốn sớm chuyển thành khối lượng thực tế và đưa các dự án vào khai thác.
MINH PHƯƠNG