Giám đốc 70 tuổi không có lương hưu có phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội hướng dẫn chi tiết về các nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và những trường hợp không thuộc diện đóng bảo hiểm loại này.

Gửi câu hỏi đến Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội, người lao động nêu: "Công ty mà tôi đang làm việc có giám đốc trên 70 tuổi. Hiện tại, người này không tham gia bảo hiểm xã hội tại bất kỳ doanh nghiệp nào, không hưởng lương hưu. Giám đốc đang quản lý doanh nghiệp nhưng không hưởng lương. Như vậy trường hợp này có phải tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 không?".

Về nội dung này, Bảo hiểm xã hội TP Hà Nội cho biết, căn cứ Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc gồm:

Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ.

Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.

Giám đốc 70 tuổi không có lương hưu có phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc? - 1 — Nhóm thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc (Ảnh minh họa: Ngọc Nam).

Điểm c Khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024 quy định đối tượng không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội còn thiếu tối đa 6 tháng quy định tại khoản 7 Điều 33 của luật này.

Đối chiếu các quy định, giám đốc trên đã đủ tuổi nghỉ hưu nên không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với những người làm việc theo hợp đồng không mang tên hợp đồng lao động nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.

Quy định này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận về quan hệ lao động, đảm bảo nguyên tắc, bản chất công việc, tiền lương và sự quản lý, giám sát là các yếu tố quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hình thức của hợp đồng.

Điều này giúp bảo vệ quyền lợi cho rất nhiều người lao động đang làm việc dưới các hình thức không chính thức hoặc hợp đồng có tên gọi khác mà thực chất là quan hệ lao động.

Ngoài ra, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 còn mở rộng thêm các nhóm đối tượng khác tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ ngày 1/7/2025, bao gồm: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp; Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương; Người lao động làm việc không trọn thời gian; Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; Lực lượng dân quân thường trực.

Với việc được bổ sung tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động sẽ được thụ hưởng đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội bao gồm: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.

Theo hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội, giám đốc ngoài 70 tuổi trực tiếp điều hành doanh nghiệp nhưng không hưởng lương sẽ không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Quy định này căn cứ vào điểm c khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, miễn trừ nghĩa vụ đóng đối với người đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của Bộ luật Lao động, trừ trường hợp chỉ còn thiếu tối đa 6 tháng đóng bảo hiểm. Do đó, việc không hưởng lương hưu và tiếp tục công tác ở độ tuổi này không làm phát sinh nghĩa vụ bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người quản lý. Dù Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 mở rộng đối tượng bắt buộc tới người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, trường hợp quá tuổi lao động vẫn áp dụng quy tắc loại trừ độ tuổi. Điều luật này đồng thời bổ sung thêm chủ hộ kinh doanh có đăng ký, người lao động làm việc không trọn thời gian và cán bộ bán chuyên trách vào mạng lưới an sinh bắt buộc. Sự phân định ranh giới tuổi tác giúp giảm áp lực chi phí nhân sự cho doanh nghiệp khi trọng dụng nhân sự cao tuổi mà vẫn bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống chính sách. Điểm đổi mới căn bản của luật mới nằm ở việc xác định quan hệ lao động dựa trên bản chất công việc, tiền lương và sự điều hành giám sát thực tế thay vì hình thức hợp đồng. Thay đổi mang tính pháp lý này bảo vệ quyền thụ hưởng đầy đủ các chế độ bảo hiểm cho người lao động thực chất nhưng ký hợp đồng dưới các danh xưng khác. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát cơ cấu nhân sự theo tiêu chí tuổi đời và bản chất quan hệ làm việc để thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm đúng luật.