Tượng thần khỉ Hanuman làm bằng đá sa thạch hạt mịn, cao 84 cm, ngang 40 cm, nặng 150 kg (gồm bệ bát giác cao 14 cm và thân cao 70 cm), mang phong cách điêu khắc Champa giai đoạn muộn.
Khi ý thức lớn hơn 2 tỉ đồng
Ông Lục phát hiện bức tượng chìm dưới lớp cát ở độ sâu khoảng 4 m, cách bờ 50 m. Khi biết ông Lục có cổ vật quý hiếm, nếu quy thành tiền sẽ rất đắt, có người trong giới buôn cổ vật đã trả giá 2 tỉ đồng nhưng ông không bán. Sau đó được chính quyền vận động, ông đã tự nguyện giao nộp vào năm 2023.
Tượng thần khỉ Hanuman từng được ông Dương Đình Lục thờ tại nhà
ẢNH: NVCC
Câu chuyện của ông Lục bắt đầu là như vậy, kể cả chuyện ông Lục được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch chi thưởng gần 93 triệu đồng và nhận bằng khen từ Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cũng vẫn là chuyện mở đầu.
Câu chuyện sau là ý nghĩa của việc người dân khi tình cờ phát hiện cổ vật quý hiếm đã công tâm giao nộp cho Nhà nước chứ không bán kiếm tiền, dù với gia đình ông Lục, 2 tỉ đồng là số tiền rất lớn.
Ý thức của người dân như vậy là rất cao, nó vượt qua tiền bạc, vượt qua những lời bàn tán trong xóm làng. Điều đó thể hiện ông Lục là một công dân gương mẫu, biết hướng tới sự bảo tồn cổ vật, hướng tới sự bảo vệ nhân cách của mình.
Đó là bài học không chỉ cho người dân mà cho cả những quan chức lãnh đạo. Không tham lam, không vì tiền mà vượt qua đạo đức và nhân cách, biết vì cộng đồng, vì dân tộc, vì Tổ quốc.
Những bảo vật ấy chính là tài sản quốc gia, vì thế không thể dùng những giá trị khác như tiền bạc, lợi ích cá nhân đánh đổi được.
Khi cổ vật có lại một đời sống thực sự đáng sống
Ông Dương Đình Lục đã thành một tấm gương sáng của lòng yêu nước, có thể nói như vậy mà không sợ quá lời.
Còn tượng khỉ thần Hanuman thì sao?
Hanuman (tiếng Phạn) là một nhân vật dạng khỉ trong thần thoại Hindu được kể lại trong sử thi Ramayana. Trong sử thi của Ấn Độ, Hanuman đã giúp đỡ cho người anh hùng Rama trong cuộc chiến chống lại vua quỷ Ravana. Hanuman được biết đến trong nhiều thứ tiếng khác như tiếng Miến Điện, tiếng Khmer, tiếng Indonesia, tiếng Java, tiếng Thái, tiếng Lào tiếng Mã Lai, tiếng Tamil.
Thần khỉ Hanuman là nhân vật trung tâm trong 2 bộ sử thi vĩ đại và lừng danh của Ấn Độ là Ramayana và Mahabratara. Hanuman thường được coi là con trai của thần gió Vayu.
Các đền thờ khắp nước Ấn Độ đều có hình ảnh Hanuman, vị thần khỉ nổi tiếng với vũ khí là quả chùy (gada), biểu tượng của lòng dũng cảm.
Trong lòng biển, trong lòng núi bây giờ và mãi về sau vẫn còn cất giấu những cổ vật quý hiếm như vậy. Sẽ còn những người may mắn tìm thấy chúng. Nếu họ coi hành động của ông Lục là hành động nghĩa hiệp đáng quý trọng, đáng học tập, họ sẽ giao nộp những cổ vật ấy cho Nhà nước. Nơi tốt đẹp nhất mà các cổ vật ấy hiện diện là các viện bảo tàng của Việt Nam.
Ông Dương Văn Lục bên tượng thần khỉ Hanuman
ẢNH: NVCC
Tôi có một người bạn thân - nhà nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc Champa Trần Phương Kỳ. Khi biết câu chuyện này, chắc chắn anh ấy sẽ vào Quảng Ngãi, sẽ đến Bảo tàng Quảng Ngãi để chiêm bái tượng thần khỉ Hanuman làm bằng đá sa thạch. Và, anh sẽ có bài viết rất cụ thể về lịch sử của tượng thần này.
Đó là khi cổ vật Champa đã có lại một đời sống thực sự đáng sống vì nó phục vụ cho hàng triệu khách du lịch, phục vụ cho những nhà nghiên cứu, và mang lại niềm tự hào cho Quảng Ngãi.
Ai cũng biết, giai đoạn thế kỷ thứ 11 - 12 ở Quảng Ngãi là giai đoạn hưng thịnh của nghệ thuật điêu khắc Champa. Vì thế, kho báu của Quảng Ngãi vẫn lặng lẽ chờ những người dân đầy ý thức và công tâm tìm thấy.
Văn hóa lưu chuyển trong lòng dân Quảng Ngãi suốt hàng nghìn năm là như vậy!