Giới toán học Trung Quốc hợp lực chạy đua AI

Nguồn ảnh: VnExpress

Trước "sóng thần AI" và lo ngại tụt hậu so với Mỹ, 8 viện nghiên cứu toán học hàng đầu Trung Quốc bắt tay để phát triển AI.

Liên minh Phòng thí nghiệm Toán học và AI Shing-Tung Yau ngày 11/10 được thành lập theo sáng kiến của nhà toán học Shing-Tung Yau (Khâu Thành Đồng) - người gốc Hoa đầu tiên giành huy chương Fields, theo SCMP.

8 viện và trường đại học hàng đầu tham gia như Đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh, Trung văn Hong Kong.... Liên minh dự kiến kết nối hơn 1.000 nhà khoa học để phát triển các mô hình AI chuyên dụng cho toán học, từ việc đưa ra giả thuyết, chuẩn hóa phép chứng minh đến xây dựng hệ thống lập luận rõ ràng hơn.

"Một năm trước, tôi không nghĩ AI lại mạnh đến thế. Sự phát triển của AI trong toán học như một trận sóng thần", ông Yau chia sẻ. Chứng kiến AI giải quyết nhiều bài toán hóc búa trong năm qua, ông cho rằng giới toán học Trung Quốc cần chủ động tiếp cận thay vì né tránh.

Nhà toán học huyền thoại cũng nhận định Trung Quốc còn tụt hậu so với Mỹ trong việc thúc đẩy các ngành khoa học tiên tiến thông qua AI, theo Chosun Daily. Trong khi các công ty AI hàng đầu Mỹ đã huy động hàng nghìn học giả cùng nguồn vốn đầu tư khổng lồ để giải quyết các bài toán khó, những nỗ lực của Trung Quốc vẫn còn manh mún.

"Nếu yêu cầu các mô hình AI của Trung Quốc làm công việc mà OpenAI đã thực hiện trong tháng qua, khoảng cách là rất lớn", ông nói.

Liên minh ra đời giữa lúc tranh cãi về khả năng giải toán cao cấp của AI ngày càng gay gắt. Tuần trước, OpenAI công bố 722 bản thảo chứa 372 kết quả toán học, tuyên bố đã đạt tiến triển ở hàng trăm bài toán mở. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, công ty này phải rút lại ba bản thảo do phát hiện lỗi sai, đồng thời chỉnh sửa 14 bản thảo khác.

Nhiều nhà toán học lên tiếng chỉ trích tốc độ và quy mô công bố này, nhìn nhận các kết quả toán học cần được kiểm chứng cẩn trọng, giải thích rõ ràng và ghi nhận đúng đắn các công trình đi trước. Hiệp hội Toán học Nhân văn với hơn 800 thành viên ra thông báo phản đối, cho rằng việc này thực tế sẽ không thúc đẩy toán học tiến lên và kêu gọi tẩy chay OpenAI.

Song, ông Yau có một góc nhìn khác. Chủ nhân Fields năm 1982 tin rằng tranh cãi này không nên cản trở giới toán học làm việc với AI. Các nhà toán học sẽ vừa giúp hoàn thiện các hệ thống AI, vừa có thể dùng chúng để khám phá những vấn đề toán học mới.

Nhà toán học Shing-Tung Yau. Ảnh: The Harvard Gazette — GS Shing-Tung Yau. Ảnh: *The Harvard Gazette*

Khánh Linh tổng hợp

Ngày 11/10, Liên minh Phòng thí nghiệm Toán học và AI Shing-Tung Yau chính thức được thành lập dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Shing-Tung Yau (Khâu Thành Đồng). Sáng kiến này quy tụ hơn 1.000 nhà khoa học từ 8 viện và trường đại học hàng đầu như Đại học Thanh Hoa, Đại học Bắc Kinh và Đại học Trung văn Hong Kong. Mục tiêu trọng tâm là phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo chuyên sâu nhằm hỗ trợ đưa ra giả thuyết, chuẩn hóa phép chứng minh và củng cố hệ thống lập luận toán học. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Giáo sư Shing-Tung Yau cảnh báo về khoảng cách năng lực đáng kể giữa Trung Quốc và Mỹ trong việc ứng dụng công nghệ mới vào khoa học nền tảng. Trong khi các tập đoàn công nghệ Mỹ tập trung nguồn vốn lớn và mạng lưới học giả sâu rộng, các dự án tương tự tại Trung Quốc vẫn đối mặt với tình trạng phân tán. Ông nhấn mạnh giới nghiên cứu trong nước cần chủ động bắt nhịp trước làn sóng công nghệ đang thay đổi nhanh chóng thay vì giữ tâm lý né tránh. Sự kiện thành lập liên minh cũng phản ánh góc nhìn chiến lược trước những hoài nghi quốc tế về độ tin cậy của thuật toán giải toán. Điển hình là việc OpenAI gần đây phải thu hồi và chỉnh sửa hàng loạt bản thảo học thuật do phát hiện sai sót, dẫn tới phản ứng phản đối từ Hiệp hội Toán học Nhân văn. Bất chấp các tranh luận gay gắt, chủ nhân huy chương Fields năm 1982 khẳng định sự hợp tác trực tiếp giữa các nhà toán học và hệ thống trí tuệ nhân tạo là con đường tất yếu để vừa hoàn thiện công nghệ, vừa khai mở những chân trời nghiên cứu mới.