Cây xanh lâu năm gắn với cảnh quan và đời sống người dân thành phố - Ảnh: CHÂU TUẤN
Những hàng cây không chỉ che nắng, tạo bóng mát mà còn gắn với ký ức cuộc sống của nhiều người. Vì vậy, chuyện giữ hay thay cây già yếu, nhiều năm tuổi càng được bạn đọc Tuổi Trẻ quan tâm sau những sự cố gãy, đổ trong mưa gió.
Cây cổ thụ trong phố, thay hay giữ?
Những người yêu quý những hàng cây lâu năm trên đường phố cho rằng những hàng cây này đã tạo bóng mát và nét riêng cho đường phố TP.HCM, không nên vì một vài sự cố mà vội thay thế.
Như bạn đọc Hai Le viết: Tai nạn vẫn có thể xảy ra trong nhiều hoạt động của đời sống, sự cố là điều đáng tiếc nhưng không nên dẫn đến việc cắt trụi cây xanh đô thị. Trong khi đó, một số ý kiến đề nghị thay vì thay thế, cần kiểm tra và cắt tỉa những cành có nguy cơ.
Đề cập việc kiểm soát số cành, kích thước và độ phủ của cành phù hợp với sức sống từng cây, bạn đọc Nguyễn Nhật Đãng dẫn trường hợp những cây xà cừ sau khi được cưa bớt các cành lớn vẫn mọc thêm nhiều cành nhỏ và tiếp tục tỏa bóng mát.
Ở hướng khác, một số ý kiến lo những cây quá cao, cành lớn khi gãy đổ sẽ rất nguy hiểm trong thành phố đông xe. Theo đó, bạn đọc Tony đề nghị nên trồng những cây có chiều cao vừa phải, cành nhỏ.
Một số người cũng đề nghị thay dần những cây quá cao bằng cây tán rộng, thấp hơn để giảm nguy cơ khi mưa gió.
Quan tâm đến bộ rễ và không gian sống của cây, như bạn đọc Trần Đăng Hiến phản ánh, tình trạng bê tông quanh gốc, đóng đinh, cột dây kẽm có thể ảnh hưởng đến cây. Còn bạn đọc Bác Ba Phi đề nghị phục hồi bộ rễ, đồng thời chừa khoảng đất quanh gốc để nước mưa thấm xuống.
Trong khi đó, cũng có ý kiến đề nghị thay thế những cây quá cao, cây đã quá lớn trong đường phố bằng cây thấp và cành nhỏ để giảm nguy cơ cho người đi đường… Tuy nhiên, việc này tiến hành thế nào cũng phải cân nhắc vì thực tế đã có người bức xúc khi đơn vị quản lý cây xanh đốn hạ những cây cổ thụ mà họ cho rằng không còn an toàn.
Hàng cây lớn trên đường Lê Duẩn, hướng nhìn từ Dinh Độc Lập về Thảo cầm viên - Ảnh: CHÂU TUẤN
Giữ cây nhưng phải an toàn
Trao đổi với Tuổi Trẻ, thạc sĩ Nguyễn Thành Đạt - chuyên gia lĩnh vực văn hóa học (giảng viên Trường đại học Văn Hiến) - cho rằng những hàng cây lâu năm trên đường phố TP.HCM không chỉ tạo bóng mát mà còn là một phần ký ức đô thị và không gian xanh của thành phố.
Cây càng trưởng thành càng có giá trị về bóng mát, cảnh quan, điều hòa khí hậu, nhưng cũng cần được theo dõi kỹ hơn về sức khỏe thân, cành, bộ rễ và khả năng chịu gió.
Theo thạc sĩ Đạt, tuổi cây không nên là tiêu chí duy nhất để quyết định giữ hay thay. Cần xem xét sức sống của cây, tình trạng thân cành, bộ rễ và vị trí cây.
Một cây có khiếm khuyết nhưng nằm ở nơi ít người qua lại sẽ có mức độ rủi ro khác với cây nằm trên tuyến đường đông người, trước trường học hoặc nơi tập trung nhiều xe cộ.
Những dấu hiệu như cành chết, thân nứt, mục rỗng, sâu bệnh, cành lớn mất cân đối hay điểm liên kết yếu cần được chú ý. Bộ rễ cũng rất quan trọng nhưng thường khó thấy, nhất là khi rễ bị ảnh hưởng bởi việc làm vỉa hè, đào đường, công trình ngầm hoặc bê tông hóa.
Với những cây có dấu hiệu bất thường, ngoài kiểm tra trực quan cần có đánh giá chuyên sâu bằng phương pháp kỹ thuật phù hợp để xác định tình trạng trước khi quyết định giữ, gia cố, giảm tán hay thay thế.
Cần loại bỏ cành sâu bệnh, cành có khuyết tật hoặc nguy cơ va chạm công trình, đồng thời giảm tải những phần tán quá nặng nhưng vẫn giữ cấu trúc tự nhiên của cây. Việc này nên được làm trước mùa mưa và phù hợp với tình trạng từng cây.
"Với những cây thực sự không còn bảo đảm an toàn, việc thay thế là cần thiết. Nên phân loại rõ cây nào tiếp tục duy trì, cây nào cần theo dõi và cây nào cần thay. Những cây phải thay có thể được xử lý theo từng nhóm, từng giai đoạn, đồng thời trồng cây mới phù hợp với không gian vỉa hè, bộ rễ, công trình ngầm, chiều cao tán và khả năng chịu gió.
"Thay cây nên được xem là một quá trình chuyển tiếp thế hệ cây, những cây không còn an toàn được thay thế, trong khi thế hệ cây mới được chuẩn bị để tiếp nối bóng mát và cảnh quan xanh của thành phố", thạc sĩ Đạt cho hay.
Những hàng cây lâu năm tạo bóng mát trên nhiều tuyến đường TP.HCM - Ảnh: CHÂU TUẤN
Cây già như người lớn tuổi, cần chăm kỹ hơn
Theo TS Đinh Quang Diệp (Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam), những sự cố cây gãy, đổ xảy ra nhiều hơn khi thời tiết ngày càng cực đoan, trong khi nhiều cây trên đường phố TP.HCM đã được trồng từ hàng chục năm trước.
Theo TS Diệp, cây cũng như con người, càng lớn tuổi càng dễ phát sinh vấn đề. Có những cây bên ngoài vẫn xanh tốt nhưng bên trong cành, thân hoặc bộ rễ đã yếu, vì vậy không thể chỉ nhìn bằng mắt thường để đánh giá mức độ an toàn.
Việc chăm sóc, cắt tỉa cần tính đến tuổi, loài cây và tình trạng thực tế của từng cây. Không phải cây già là phải cắt mạnh. Nếu cắt không đúng cách, cây có thể suy yếu hoặc khó phục hồi. Việc cắt tỉa cũng cần chọn thời điểm phù hợp, tránh những đợt nắng nóng.
Cây đổ gây chết người: Các nước xác định trách nhiệm đơn vị quản lý ra sao?Tại nhiều nước, việc kiểm tra, bảo dưỡng cây xanh và cảnh báo trước thời tiết cực đoan có thể là căn cứ để xác định trách nhiệm khi cây đổ gây tai nạn.