Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kinh tế Việt Nam quý III/2026 đã ghi nhận kết quả tăng trưởng tích cực với tốc độ tăng tổng sản phẩm nội địa (GDP) ước đạt 9,95%, cao hơn 1,82 điểm phần trăm so cùng kỳ năm 2025. Tính chung chín tháng, GDP ước tăng 9,01%, cao hơn 1,2 điểm phần trăm so cùng kỳ năm 2025.
Các động lực tăng trưởng cùng chuyển động
Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê), tăng trưởng quý III và chín tháng được nâng đỡ bởi ba động lực liên kết gồm đầu tư công, công nghiệp, xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.
Trong đó, đầu tư công trở thành động lực chính mang tính dẫn dắt với tiến độ giải ngân được cải thiện, đặc biệt ở các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính lan tỏa cao. Không chỉ trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng ngành xây dựng và các ngành liên quan, lĩnh vực này còn tạo hiệu ứng “kéo” đối với đầu tư khu vực tư nhân, cải thiện năng lực sản xuất và kết nối hạ tầng trong trung và dài hạn.
Sản xuất và xuất khẩu tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột, phản ánh sức chống chịu và năng lực thích ứng của nền kinh tế trong bối cảnh cầu thế giới phục hồi chậm và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì đà tăng trưởng tốt kể từ quý I. Hoạt động xuất khẩu tiếp tục diễn ra sôi động, tạo điểm tựa vững chắc cho hoạt động sản xuất trong nước.
Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài. Sức cầu trong nước có xu hướng cải thiện bởi yếu tố mùa vụ và sự gia tăng nhu cầu đối với các hoạt động dịch vụ, đặc biệt là du lịch, lưu trú và giải trí trong quý II.
“Cơ cấu tiêu dùng đang chuyển dịch theo hướng gia tăng tỷ trọng dịch vụ và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và góp phần thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nền kinh tế theo chiều sâu”, bà Hạnh nêu rõ.
Bên cạnh các động lực truyền thống, TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang mở ra những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Các động lực này đang chuyển dần từ phạm vi thử nghiệm sang ứng dụng thực tế trong nhiều ngành, lĩnh vực.
Chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ đang được đẩy mạnh trong thương mại, tài chính - ngân hàng, bán lẻ và nhiều lĩnh vực dịch vụ. Việc số hóa quy trình, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới giúp doanh nghiệp giảm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Ở lĩnh vực năng lượng, quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng cũng ghi nhận những kết quả bước đầu, khi tỷ trọng và quy mô năng lượng tái tạo tiếp tục tăng. Đây không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn mở ra một không gian phát triển mới cho đầu tư, công nghệ và các ngành công nghiệp hỗ trợ.
Chuyển nguồn lực thành kết quả tăng trưởng
Theo tính toán, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm, GDP quý IV cần tăng khoảng 12,5%, cao hơn khoảng 4,1 điểm phần trăm so cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng đặt ra áp lực lớn đối với điều hành kinh tế trong những tháng cuối năm.
Trước hết là yêu cầu giữ ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh tỷ giá, giá năng lượng và nguyên liệu có thể biến động. Điều hành vì vậy phải vừa bảo đảm nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh, vừa kiểm soát lạm phát và giữ ổn định các cân đối lớn.
Đầu tư công cũng chịu sức ép về tiến độ giải ngân và khả năng chuyển hóa vốn thành tăng trưởng. Vốn đầu tư chỉ tạo tác động trực tiếp đến GDP khi nhanh chóng chuyển thành khối lượng xây dựng và năng lực sản xuất thực tế. Những vướng mắc về mặt bằng, thủ tục, vật liệu hoặc năng lực nhà thầu có thể làm chậm quá trình này.
Với độ mở lớn, nền kinh tế cũng chịu tác động nhanh từ những thay đổi về nhu cầu, chính sách thương mại và chuỗi cung ứng tại các thị trường lớn. Biến động giá năng lượng, nguyên liệu tiếp tục tạo sức ép lên chi phí sản xuất và vận tải. Vì vậy, thách thức không chỉ là duy trì kim ngạch xuất khẩu mà còn phải giữ nhịp sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.
Ở khu vực doanh nghiệp, áp lực đến từ cả chi phí và thị trường đầu ra. Đơn hàng, dòng tiền và chi phí logistics ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì sản xuất, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Do đó, nguồn vốn tín dụng dù được cải thiện cũng khó chuyển hóa thành tăng trưởng nếu doanh nghiệp thiếu đơn hàng hoặc dự án chưa đủ điều kiện triển khai.
Để hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất, kinh doanh, TS Cấn Văn Lực cho rằng, cần tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận vốn, chính sách và các nguồn lực đầu vào. Các giải pháp hỗ trợ lãi suất cần tập trung phù hợp vào những lĩnh vực ưu tiên, dự án trọng điểm, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh tiếp cận nguồn lực thuận lợi hơn.
Ở cấp địa phương, nâng cao năng lực thực thi chính sách cũng là yêu cầu quan trọng. Đơn giản hóa quy trình, giảm giấy tờ, tăng ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp xã, phường sẽ giúp chính sách được triển khai nhanh hơn. Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, giúp doanh nghiệp nắm bắt và thực hiện chính sách thuận lợi hơn.
“Giảm chi phí kinh doanh cũng là yêu cầu quan trọng, từ chi phí tài chính, logistics, vận tải đến các chi phí đầu vào. Khi chi phí được kiểm soát, doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa cải thiện sức cạnh tranh”, ông Lực nhìn nhận.
Còn theo đại diện Cục Thống kê, giải pháp quan trọng trong quý IV là tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy nhanh quá trình chuyển hóa nguồn lực thành kết quả thực tế.
Trong đầu tư, cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện, nhất là các dự án có khả năng tạo khối lượng ngay trong quý IV. Việc rà soát tiến độ cần được thực hiện theo từng dự án, kịp thời xử lý các vướng mắc về mặt bằng, thủ tục điều chỉnh, nguồn vật liệu và năng lực thi công. Trọng tâm là tăng khối lượng xây dựng, lắp đặt thực hiện trong kỳ, đồng thời sớm đưa các công trình đã hoàn thành vào sử dụng.
Đối với sản xuất công nghiệp, đặc biệt là chế biến - chế tạo, cần theo dõi sát đơn hàng, tồn kho và khả năng cung ứng nguyên liệu của các ngành xuất khẩu chủ lực để xử lý sớm những khó khăn phát sinh. Cùng với đó, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, giảm ách tắc trong vận chuyển và thông quan, tạo điều kiện để doanh nghiệp có đơn hàng duy trì công suất, hoàn thành sản phẩm và giao hàng đúng tiến độ.
Trong thương mại, dịch vụ, cần khai thác tốt nhu cầu tiêu dùng cuối năm, bảo đảm nguồn cung và lưu thông hàng hóa, tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, du lịch phù hợp với nhu cầu thị trường. Đồng thời, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải, lưu trú và các dịch vụ phục vụ khách. Hiệu quả cần được đánh giá không chỉ qua doanh thu mà còn ở lượng hàng hóa tiêu thụ, lượt khách, khối lượng dịch vụ thực hiện và giá trị tăng thêm tạo ra.
Cùng với đó, tiếp tục thực hiện các giải pháp giữ ổn định kinh tế vĩ mô, theo dõi sát diễn biến giá năng lượng, nguyên liệu, tỷ giá và mặt bằng giá để điều hành linh hoạt, hạn chế tác động của chi phí đến sức mua và khả năng duy trì sản xuất, kinh doanh.
“Trọng tâm của quý IV là tăng tốc thực hiện, chuyển vốn đầu tư thành khối lượng công trình, đơn hàng thành sản phẩm được sản xuất và tiêu thụ, nhu cầu cuối năm thành khối lượng dịch vụ thực tế. Khả năng chuyển hóa nguồn lực thành kết quả sẽ quyết định mức đóng góp của ba tháng cuối năm vào tăng trưởng GDP năm 2026", bà Hạnh kỳ vọng.
GIA HƯNG