Greenland hoan nghênh hiệp ước quân sự với Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22/9 ký thỏa thuận an ninh với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York. Văn kiện mở đường cho Washington tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland, vùng lãnh thổ Bắc Cực có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Động thái này lập tức thu hút chú ý, bởi nó diễn ra sau nhiều cảnh báo của ông Trump về khả năng thâu tóm hòn đảo. Theo thỏa thuận, Mỹ có thể xây dựng thêm hai cơ sở quân sự tại Greenland, đồng thời triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng do ông Trump đề xuất. Washington cũng được trao thêm cơ sở để ngăn các đối thủ tiềm tàng tạo dựng chỗ đứng quân sự hoặc kinh tế trên hòn đảo. Những nội dung này cho thấy hợp tác quốc phòng mới không chỉ tập trung vào căn cứ, binh sĩ hay khí tài. Các nhà phân tích nhận định hai điểm đáng chú ý nhất nằm ở việc hạn chế những khoản “đầu tư nhạy cảm” của các đối thủ Mỹ và việc thỏa thuận không có thời hạn chấm dứt. Văn kiện hạn chế nhà đầu tư đến từ các quốc gia ngoài NATO, những nước đối tác NATO và Liên minh châu Âu giành quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể trong các lĩnh vực nhạy cảm của Greenland. Quy định này có thể tác động trực tiếp tới cách Greenland tiếp nhận vốn, công nghệ và sự hiện diện kinh tế từ bên ngoài. Một thay đổi quan trọng khác là thỏa thuận không ghi ngày hết hiệu lực, đồng thời chỉ có thể được sửa đổi khi tất cả các bên cùng nhất trí. Ông Trump mô tả văn kiện như nền tảng để Washington “kiểm soát vĩnh viễn” vấn đề an ninh của Greenland, cách diễn đạt gây chú ý trong bối cảnh hòn đảo đề cao quyền tự quyết. Dù vậy, thỏa thuận vẫn tái khẳng định chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch, cùng quyền tự quyết của Greenland. Chính quyền và một bộ phận người dân Greenland cảm thấy nhẹ nhõm, vì thỏa thuận có thể làm dịu nỗi lo ông Trump tiếp tục đe dọa thâu tóm hòn đảo. Bà Naaja Nathanielsen, nghị sĩ đại diện Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, nói với Reuters rằng bà vô cùng nhẹ nhõm và cho rằng kết quả đạt được rất hợp lý. Tuy nhiên, sự hoài nghi vẫn hiện diện, bởi tăng cường quân sự luôn kéo theo những câu hỏi về chủ quyền, môi trường và đời sống cộng đồng. Chủ tịch Nghị viện Kim Kielsen kêu gọi các hộ gia đình treo cờ Greenland trong ngày 23/9, tạo nên một dấu hiệu công khai về niềm tự hào địa phương. Nhà hoạt động kiêm nhân vật có ảnh hưởng Orla Joelsen cũng khuyến khích cư dân thủ đô Nuuk ra sân bay chào đón Thủ tướng và Ngoại trưởng trở về từ New York. Với ông Pitanguaq Mikissen, cựu nhân viên hỗ trợ trên tàu 69 tuổi, khả năng mở lại một số căn cứ Mỹ có thể đem đến an ninh tốt hơn cho 57.000 cư dân. Dẫu vậy, không phải mọi người Greenland đều hài lòng với hướng đi mới, nhất là khi hoạt động quân sự có thể mở rộng nhanh chóng trong những năm tới. Đan Mạch đã tăng đáng kể hiện diện quân sự tại Greenland kể từ lúc ông Trump cảnh báo thâu tóm hòn đảo, gồm bổ sung binh sĩ, tăng ngân sách quốc phòng Bắc Cực và đón đồng minh tham gia tập trận. Những bước đi đó phản ánh áp lực an ninh gia tăng, đồng thời khiến người dân phải cân nhắc kỹ hơn về tác động lâu dài. Bà Malene Vahl Rasmussen, thị trưởng đô thị Kujalleq ở phía nam Greenland, nơi Mỹ dự định mở lại căn cứ Narsasuaq, nhấn mạnh quy mô quân sự mở rộng phải tôn trọng lối sống địa phương. Người dân lo máy bay và tàu thuyền hoạt động thường xuyên hơn có thể ảnh hưởng khu vực săn bắt, đánh cá, vốn là nguồn sinh kế quan trọng của nhiều cộng đồng. Theo Dân Trí, thỏa thuận yêu cầu các hoạt động quân sự tôn trọng xã hội và truyền thống Greenland, nhưng việc biến cam kết thành thực tế sẽ là phép thử tiếp theo.