Việc bầu chọn diễn ra tại phiên họp toàn thể trong khuôn khổ kỳ họp lần thứ 39 Hội đồng IAAS ở Tây An, Trung Quốc. Theo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, việc GS Thái được bầu làm Viện sĩ IAAS là sự ghi nhận của cộng đồng khoa học quốc tế, mở thêm cơ hội để thúc đẩy các kết nối hợp tác nghiên cứu, góp phần phát triển các tập thể khoa học và nâng cao năng lực nghiên cứu của Việt Nam.
IAAS là kỳ họp nhằm kết nối các viện hàn lâm và tổ chức khoa học nhằm thúc đẩy hợp tác nghiên cứu. Năm nay kỳ họp có chủ đề "Mở rộng hợp tác khoa học và kỹ thuật giữa các viện hàn lâm trong bối cảnh hiện nay" - tập trung vào việc kết nối thế mạnh nghiên cứu cơ bản của các viện hàn lâm với năng lực đào tạo, phát triển công nghệ của trường đại học và tổ chức nghiên cứu.
Tại đây, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đề xuất thành lập các nhóm nghiên cứu chung, kết nối hạ tầng khoa học, trao đổi học giả, hợp tác đào tạo sau đại học và cùng tạo lập sở hữu trí tuệ. Các đề xuất hướng tới những chương trình có nội dung, kết quả cụ thể, trong đó các bên cùng đóng góp và nâng cao năng lực nghiên cứu.
GS Vladimir Gusakov, Chủ tịch IAAS (bìa phải) trao danh hiệu Viện sĩ cho GS.TS Trần Hồng Thái. Ảnh: VAST
Trên cương vị Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, GS Trần Hồng Thái đề cập bốn hướng thúc đẩy hợp tác quốc tế, gồm đưa cán bộ Việt Nam đến những môi trường đang hình thành tri thức mới; tăng sự tham gia của nhà khoa học Việt Nam tại các tổ chức chuyên môn quốc tế; thu hút chuyên gia đến Việt Nam cùng nghiên cứu; chủ động đăng cai các hoạt động khoa học quốc tế.
Theo GS Thái, nhà khoa học Việt Nam tham gia trực tiếp từ khâu xác định vấn đề, xây dựng chương trình đến triển khai nghiên cứu và phát triển kết quả cùng đối tác. Tri thức, kinh nghiệm tích lũy qua hợp tác sẽ phục vụ việc giải quyết các vấn đề mới và đào tạo thế hệ chuyên gia tiếp theo.
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng chú trọng sự tham gia của nhà khoa học trẻ trong các hội đồng chuyên môn, nhóm nghiên cứu và chương trình quốc tế. Đây là cơ hội để họ tiếp cận phương pháp mới, xây dựng quan hệ đồng nghiệp và duy trì hợp tác lâu dài.
GS.TS Trần Hồng Thái là nhà khoa học Việt Nam thứ ba được bầu làm Viện sĩ IAAS. Trước đó có GS.VS Châu Văn Minh, được bầu năm 2019, là nhà khoa học Việt Nam đầu tiên nhận danh hiệu này. Người thứ hai là GS.VS Lê Trường Giang được bầu năm 2024. Cả hai nhà khoa học đều từng là lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Ông Trần Hồng Thái 52 tuổi, quê Hà Tĩnh; giáo sư, tiến sĩ Khoa học trái đất và Toán học; Ủy viên Trung ương Đảng khóa 14. Ông từng học tập tại Nga và bảo vệ luận án tiến sĩ ngành Khoa học trái đất và Toán học tại Đại học Heidelberg (Đức).
Ông có nhiều năm làm việc trong hệ thống khí tượng thủy văn. Ông từng giữ chức Phó tổng giám đốc Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, sau đó là Tổng cục trưởng Tổng cục Khí tượng Thủy văn, chỉ đạo công tác dự báo, cảnh báo thiên tai và phát triển các hệ thống quan trắc, phân tích dữ liệu khí tượng thủy văn phục vụ quản lý nhà nước và phòng chống thiên tai.
Ông sau đó được bổ nhiệm giữ chức Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, tham gia quản lý nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy các chương trình nghiên cứu, phát triển công nghệ và chuyển giao kết quả khoa học vào sản xuất, đời sống.
Tháng 8/2024, ông được bầu giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng. Khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, ông tiếp tục đảm nhiệm chức Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng mới, tham gia điều hành, định hướng phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Đến ngày 7/3/2026, ông được Thủ tướng bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thay GS Châu Văn Minh chuyển công tác.
Nam Nguyễn