Ngày 8/10, trong khuôn khổ Triển lãm và Hội nghị quốc tế lần thứ hai về Công nghệ Đường sắt hiện đại và Chuỗi cung ứng xây dựng hạ tầng tại Việt Nam (VRT&CON 2026), Tổng công ty Công nghệ Công nghiệp Toàn cầu (GTINX, tiền thân là GTEL) và Tập đoàn Thales (Pháp) đã tham gia tọa đàm với chủ đề "Hạ tầng kết nối thế hệ mới: Mạng chuyên dùng, thông tin chỉ huy và năng lực ứng phó thông minh".
Quang cảnh buổi tọa đàm (Ảnh: GTINX).
Tại sự kiện diễn ra ở Trung tâm Triển lãm Việt Nam (Hà Nội), đại diện hai doanh nghiệp tập trung trao đổi về khả năng ứng dụng các công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tăng cường an ninh mạng và bảo vệ hệ thống hạ tầng đường sắt trọng yếu.
Ứng dụng công nghệ lưỡng dụng trong vận hành và bảo vệ đường sắt
Trong tham luận "Công nghệ lưỡng dụng cho đường sắt: Từ vận hành thông minh đến bảo vệ hạ tầng trọng yếu", đại diện GTINX cho rằng việc phát triển hệ thống đường sắt hiện đại không chỉ đặt ra yêu cầu về năng lực vận hành mà còn đòi hỏi các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn trước những nguy cơ ngày càng phức tạp.
Đại diện GTINX trình bày tham luận về ứng dụng công nghệ lưỡng dụng trong vận hành và bảo vệ hạ tầng đường sắt (Ảnh: GTINX).
Theo đại diện doanh nghiệp, công nghệ lưỡng dụng có thể đáp ứng đồng thời hai mục tiêu: nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác hạ tầng giao thông và hỗ trợ các hoạt động giám sát, cảnh báo, ứng phó với những tình huống ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hệ thống.
Các giải pháp giám sát và thông tin liên lạc có thể được ứng dụng trong quản lý hành khách tại nhà ga, theo dõi tình trạng tuyến đường sắt, phát hiện dấu hiệu xâm nhập trái phép hoặc những tác động bất thường đến công trình.
Dữ liệu thu thập từ hệ thống cũng có thể hỗ trợ quá trình xác minh sự cố, đồng thời tạo điều kiện kết nối thông tin giữa đơn vị vận hành và các lực lượng liên quan, qua đó nâng cao khả năng phối hợp xử lý tình huống, hạn chế nguy cơ gián đoạn hoạt động khai thác.
Đại diện GTINX nhấn mạnh, quá trình ứng dụng công nghệ cần gắn với việc phân định rõ chức năng, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các đơn vị, bảo đảm tuân thủ quy định, thẩm quyền và yêu cầu an toàn chạy tàu.
Từ định hướng này, GTINX cho biết đang tập trung nghiên cứu, lựa chọn và từng bước làm chủ các giải pháp công nghệ lưỡng dụng, hướng tới phục vụ đồng thời nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia.
Bảo vệ hạ tầng đường sắt trước nguy cơ tấn công mạng
Bên cạnh các giải pháp vận hành thông minh, vấn đề an ninh mạng đối với hạ tầng giao thông trọng yếu cũng được đại diện Tập đoàn Thales đề cập tại tọa đàm.
Theo nội dung tham luận, quá trình số hóa và gia tăng kết nối giữa các hệ thống điều hành, giám sát và khai thác đường sắt đang đặt ra những yêu cầu mới về bảo vệ dữ liệu cũng như duy trì khả năng vận hành an toàn, liên tục.
Đại diện Thales giới thiệu phương pháp "Cybersecured by Design" (bảo đảm an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế), trong đó các yêu cầu bảo mật được tích hợp xuyên suốt quá trình xây dựng và vận hành hệ thống, thay vì chỉ triển khai các biện pháp bảo vệ sau khi hạ tầng đã đi vào hoạt động.
Phương pháp này hướng tới bảo vệ đồng bộ các hệ thống công nghệ vận hành (OT), công nghệ thông tin (IT) và Internet vạn vật (IoT). Trong lĩnh vực đường sắt, những hệ thống cần được chú trọng gồm tín hiệu điều khiển chạy tàu, giám sát và điều khiển SCADA, viễn thông, phương tiện đường sắt và hệ thống thu vé tự động.
Tại tham luận về những thách thức an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử, đại diện Thales cũng đề cập nguy cơ các tiến bộ trong lĩnh vực máy tính lượng tử có thể ảnh hưởng đến độ an toàn của những phương pháp mã hóa đang được sử dụng hiện nay.
Theo đó, việc nghiên cứu và chuẩn bị các giải pháp bảo mật phù hợp được đặt ra nhằm chủ động ứng phó với những rủi ro an toàn thông tin trong tương lai.
Thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược
Hoạt động trao đổi chuyên môn tại VRT&CON 2026 cũng là bước tiếp nối quan hệ hợp tác giữa GTINX và Tập đoàn Thales trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Trước đó, ngày 11/9, tại Pháp, hai doanh nghiệp đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, tập trung vào ba lĩnh vực gồm trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và an ninh mạng.
Việc hai doanh nghiệp tiếp tục trao đổi về các giải pháp công nghệ phục vụ ngành đường sắt cho thấy khả năng mở rộng nghiên cứu, ứng dụng những công nghệ này vào lĩnh vực hạ tầng giao thông tại Việt Nam.
Trong bối cảnh hạ tầng đường sắt đang được quan tâm đầu tư, phát triển, các giải pháp kết hợp giữa quản lý vận hành thông minh, bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ công trình trọng yếu được kỳ vọng sẽ góp phần đáp ứng yêu cầu về an toàn, an ninh và tính liên tục trong khai thác hệ thống giao thông hiện đại.