Gửi lại nửa thế kỷ ký ức ở chung cư Vĩnh Hội tại TPHCM

Được xây dựng trước năm 1975, chung cư Vĩnh Hội gồm 3 lô: A, B, C. Theo kết quả kiểm định, công trình được xếp cấp D (mức nguy hiểm cao nhất), khi khả năng chịu lực của kết cấu không đáp ứng yêu cầu sử dụng bình thường và xuất hiện tình trạng nguy hiểm tổng thể. Trong bối cảnh công trình ngày càng xuống cấp, việc di dời ra khỏi khu vực nguy hiểm là yêu cầu cấp bách để bảo đảm an toàn tính mạng cho người dân.

Sau kiểm định, 103 trường hợp đã di dời theo kế hoạch. Đến tháng 10, còn 141 hộ chưa rời đi. Dù chính quyền đang nỗ lực vận động chuyển đến nơi tạm cư, thực tế cho thấy việc rời bỏ căn hộ đã gắn bó hàng chục năm vẫn là quyết định nhiều trăn trở đối với những cư dân còn bám trụ.

Ngày 26/10, phóng viên Dân trí có mặt tại chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội, TPHCM. Dưới chân chung cư, hoạt động buôn bán tại khu chợ vẫn diễn ra nhộn nhịp. Tuy nhiên, ở bên trên các tầng, nhiều mảng bê tông tại hành lang đã bong tróc, để lộ cốt thép mục nát. Một số khu vực chỉ được gia cố tạm thời bằng thanh sắt và lưới bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ bê tông rơi xuống.

Xuống cấp trầm trọng

Đứng bên hành lang lô A, bà Nguyễn Thị Hoa (77 tuổi) cho biết, bà đã sống tại chung cư từ khoảng năm 1970. Các con cháu đều chuyển đi nơi khác, bà vẫn ở lại, duy trì nếp sinh hoạt quen thuộc giữa khu dân cư đã gắn bó hơn nửa thế kỷ.

Bà Hoa hiểu chung cư đã xuống cấp trầm trọng và việc di dời là cần thiết để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, điều bà mong muốn lúc này là được thông tin cụ thể hơn về phương án bố trí nơi ở, tiền đền bù và các điều kiện liên quan để có thể chủ động thu xếp cuộc sống mới.

“Giờ ai cũng chờ tiền đền bù, có tiền rồi thì muốn đi đâu, về quê hay tìm chỗ khác ở cũng dễ tính hơn”, bà Hoa chia sẻ.

Ở tuổi xế chiều, điều khiến bà băn khoăn còn là những thói quen đã hình thành qua nhiều năm, như việc đi bộ đến nhà thờ. Với bà Hoa, chuyển đến nơi ở mới không chỉ là thay đổi địa chỉ mà còn là sự xáo trộn sinh hoạt khi sống một mình.

“Chung cư cũ lắm rồi. Người ta nói sẽ xây mới, nhưng chờ xây xong chắc còn lâu. Tuổi tôi giờ đâu biết có chờ được đến lúc đó không. Nếu được đền bù thì tôi cũng tính chuyện đi, chứ ở đây mãi cũng không biết sao, nguy hiểm lắm”, bà bày tỏ.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Lan (80 tuổi) cũng đã gắn bó với chung cư hơn nửa thế kỷ. Căn hộ rộng khoảng 33m2 tại lô B, hiện là nơi sinh sống của 8 thành viên trong gia đình. Không gian chật hẹp khiến sinh hoạt bất tiện, bà cho biết hoàn toàn ủng hộ việc di dời vì sự an toàn của con cháu.

Tuy nhiên, điều bà quan tâm là nơi tạm cư có phù hợp hay không, con cháu có thể tiếp tục đi làm, đi học thuận lợi và gia đình sẽ ổn định chỗ ở như thế nào sau thời gian tạm cư.

“Con cháu tôi còn phải đi làm, đi học. Ở đây thì chật chội thật nhưng quen thuộc. Tôi chỉ mong Nhà nước có phương án rõ ràng, có căn nhà đứng tên mình thì con cháu sau này mới có chỗ ở ổn định”, bà Lan bày tỏ.

Di dời là cấp thiết

Gắn bó với chung cư Vĩnh Hội từ khi còn trẻ, ông Cảnh (57 tuổi) đã chứng kiến công trình ngày càng xuống cấp. Ông cho biết, những mảng bê tông rơi xuống để lộ cốt thép bên trong không còn là chuyện hiếm gặp, khiến cả cư dân lẫn người đi đường luôn trong trạng thái lo lắng. Theo ông Cảnh, một số vị trí ở hành lang từng hư hỏng, bê tông rơi xuống. Sau đó, một số khu vực được lắp lưới bảo vệ và gia cố.

“Bê tông có lúc rơi xuống, những miếng nhỏ nhưng cạnh bén, lỡ trúng đầu thì rất nguy hiểm. Người dân ở đây cũng lo chứ. Mong địa phương sớm có phương án giải quyết phù hợp để người dân chuyển đi, bảo đảm an toàn cho gia đình”, ông nói.

Gia đình ông Cảnh có bốn người. Ông khẳng định, chỉ cần các điều kiện đền bù và hỗ trợ được làm rõ, gia đình sẵn sàng tính chuyện chuyển đi ngay để ổn định cuộc sống, tránh việc phải di chuyển tạm cư nhiều lần.

Mối lo về an toàn không chỉ giới hạn trong khu chung cư mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các hộ dân sống lân cận. Ông Nguyễn Văn Thành (66 tuổi), nhà ở ngay cạnh chung cư, bày tỏ sự bất an mỗi khi đi qua khu vực này vì sợ bê tông rơi trúng.

“Tôi ở nhà kế bên nhưng cũng sợ, lỡ đang đi ngoài đường mà bê tông rơi trúng thì sao, không có biện pháp gì để phòng ngừa”, ông Thành kể.

Theo ông Thành, người dân ở đây đều mong muốn địa phương sớm có phương án cụ thể để biết quyền lợi của mình được giải quyết ra sao, từ đó chủ động tính toán nơi ở mới. 

Mỗi hộ dân còn ở lại chung cư Vĩnh Hội đều mang những hoàn cảnh và trăn trở riêng về sinh kế, học hành hay thói quen sinh hoạt. Thế nhưng, khi công trình đã rơi vào cấp D - mức nguy hiểm cao nhất - thì mọi lo lắng trước mắt đều không thể đánh đổi với an toàn tính mạng.

Những mảng tường gia cố bằng lưới sắt hay khung thép chỉ là giải pháp tạm thời, không thể chống đỡ trước sự xuống cấp của một công trình đã tồn tại hơn nửa thế kỷ. Vì vậy, rời đi không chỉ là yêu cầu từ phía chính quyền, mà thực sự là quyết định đúng đắn và cấp thiết nhất đối với mỗi gia đình lúc này.

Để việc di dời diễn ra thuận lợi, điều cư dân mong mỏi nhất hiện nay là chính quyền địa phương sớm công khai phương án đền bù, hỗ trợ tạm cư và tái định cư minh bạch. Khi các quyền lợi hợp pháp được giải quyết rõ ràng, người dân an tâm rời khỏi nơi ở cũ, khép lại những phập phồng lo sợ để bắt đầu một cuộc sống mới an toàn và ổn định hơn.