Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt đặt Hà Nội trong cấu trúc phát triển rộng lớn hơn, gắn với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc cùng các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Theo định hướng này, Hà Nội phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, tăng cường liên kết giữa khu vực trung tâm với những không gian phát triển mới, đồng thời giảm sức ép về dân số, giao thông và hạ tầng lên khu vực nội đô.
Mở rộng không gian từ những trục kết nối chiến lược
Những ngày này, công trường xây dựng cầu Ngọc Hồi bắc qua sông Hồng kết nối Hà Nội với tỉnh Hưng Yên đang rầm rộ thi công ngày đêm. Các hạng mục được gấp rút triển khai, phấn đấu hoàn thành công trình trước khi diễn ra Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Ở cửa ngõ phía tây thành phố, các đơn vị thi công đường song hành, đường gom dự án xây dựng Đại lộ Thăng Long, đoạn nối từ Quốc lộ 21 đến đường cao tốc Hà Nội-Hòa Bình được đẩy nhanh thi công. Tranh thủ thời tiết thuận lợi, nhà thầu phấn đấu hoàn thành một làn đường gom trước ngày 30/10/2026 để phân luồng giao thông, tiến tới hoàn thành toàn bộ dự án trước ngày 30/6/2027.
Cầu Vân Phúc kết nối Hà Nội với tỉnh Phú Thọ cũng được đẩy nhanh tiến độ. Đến đầu tháng 10/2026, dự án đạt khoảng 30% khối lượng; phấn đấu thông xe kỹ thuật vào giữa quý III/2027 và hoàn thành toàn bộ công trình trong quý IV/2027.
Đây là ba trong số hàng chục dự án hạ tầng giao thông lớn đang được thành phố Hà Nội triển khai, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông, mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối giữa Thủ đô với các tỉnh, thành phố, nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa và sức cạnh tranh toàn khu vực.
Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội triển khai Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới xác định mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; là hạt nhân phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, một trong hai cực tăng trưởng lớn nhất của đất nước.
Hà Nội đặt mục tiêu phát huy vai trò dẫn dắt về khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa, giáo dục, y tế, tài chính và dịch vụ chất lượng cao; xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, kết nối thông suốt với các địa phương trong vùng, cả nước và quốc tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Chương trình hành động xác định 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn với 41 nhiệm vụ, dự án trọng tâm. Trong đó, thành phố chú trọng rà soát, hoàn thiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô, bảo đảm thống nhất với quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng; xác định các khu vực động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, trung tâm kinh tế-đô thị, trung tâm khoa học-công nghệ và các khu vực phát triển chuyên ngành.
Hạ tầng giao thông giữ vai trò quan trọng trong tổ chức không gian phát triển mới. Các tuyến đường vành đai, cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị và những trục giao thông liên vùng không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, kết nối các khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và khu vực đô thị mới. Khi được triển khai đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất, logistics và tổ chức sản xuất, các công trình này có thể tạo ra những hành lang kinh tế mới, giúp các địa phương phát huy lợi thế bổ trợ lẫn nhau.
Liên kết nguồn lực, tạo sức lan tỏa vùng
Cùng với đầu tư hạ tầng, Hà Nội thúc đẩy phát triển các trung tâm khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khu công nghệ cao Hòa Lạc tiếp tục được định hướng tổ chức quản lý, vận hành và khai thác tối đa tiềm lực, với vai trò là trung tâm thử nghiệm cơ chế, chính sách khoa học-công nghệ của Thủ đô và cả nước.
Ngày 15/10 vừa qua, Tập đoàn FPT khởi công tòa nhà Công nghệ số 1 tại phường Phú Diễn và Tây Tựu, thuộc dự án Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT, quy mô quy hoạch khoảng 194,3ha. Khi hoàn thành, công trình là không gian làm việc, nghiên cứu và thử nghiệm thực tế cho khoảng 6.000 chuyên gia công nghệ cùng nhân sự phụ trợ, tích hợp các tiêu chuẩn vận hành xanh.
Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa cho biết, tập đoàn dự tính kết nối các doanh nghiệp công nghệ quốc tế như NVIDIA, Samsung, Microsoft với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup và cộng đồng chuyên gia Việt Nam trong nước, ngoài nước tại dự án. Qua đó, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và thương mại hóa sản phẩm công nghệ.
Tuy nhiên, hạ tầng và tiềm lực khoa học-công nghệ chỉ có thể chuyển hóa thành sức cạnh tranh khi được kết nối với nhu cầu sản xuất, kinh doanh của các địa phương. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức lại không gian phát triển trên cơ sở phân công hợp lý, khai thác lợi thế bổ trợ và hình thành các chuỗi giá trị liên vùng.
Với vị thế trung tâm nghiên cứu, đào tạo, tài chính, dịch vụ và thị trường lớn, Hà Nội có điều kiện đảm nhiệm những khâu tạo giá trị gia tăng cao trong chuỗi sản xuất, kinh doanh.
Trong khi đó, các địa phương lân cận có thể khai thác thế mạnh về công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất công nghệ cao, logistics và nông nghiệp chất lượng cao.
Sự phân công hợp lý sẽ tạo điều kiện hình thành các chuỗi giá trị liên tỉnh, thay vì để mỗi địa phương phát triển riêng lẻ, cạnh tranh về nguồn lực và thị trường.
Các hành lang liên kết Hà Nội-Bắc Ninh-Hải Phòng-Quảng Ninh, Hà Nội-Phú Thọ và Hà Nội-Thái Nguyên cần được tăng cường kết nối thông qua hạ tầng giao thông, quy hoạch, dữ liệu và mạng lưới doanh nghiệp.
Khi các trung tâm sản xuất, logistics và dịch vụ được kết nối thông suốt, lợi thế về nghiên cứu, nhân lực và thị trường của Hà Nội có thể hỗ trợ các địa phương nâng cao năng suất, mở rộng sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Phát biểu tại hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội đang hướng tới mô hình phát triển dựa trên kết nối, hợp tác và lan tỏa, thay vì phát triển đơn lẻ. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị và vùng kinh tế ngày càng dựa trên khả năng kết nối và năng lực điều phối, việc thu hút đầu tư chiến lược không chỉ nhằm tạo động lực tăng trưởng cho Thủ đô mà còn hướng tới hình thành các cực phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của cả vùng. Từ sứ mệnh lịch sử đến những định hướng chiến lược mới, Hà Nội đang từng bước chuyển từ vị thế “đầu tàu kinh tế” sang vai trò “trung tâm kiến tạo và dẫn dắt phát triển”.
HƯƠNG TOẢN TRANG