Sau 10 ngày xét xử và nghị án, chiều 7/10, Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phạt 2 cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương cùng 63 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương về 9 tội danh gồm: Tàng trữ trái phép chất ma túy; Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Môi giới hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Làm sai lệch hồ sơ vụ án; Đánh bạc; Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Hai cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương là Trần Văn Trường bị phạt 20 năm tù và Ngô Văn Vinh 7 năm 6 tháng tù; 2 cựu Phó Viện trưởng là Dương Văn Lương 10 năm tù, Lâm Văn Thành 10 năm 6 tháng tù về tội “Nhận hối lộ.”
Bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh (trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) bị phạt 18 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản,” 16 năm tù về tội “Đưa hối lộ” và 10 năm tù về tội “Môi giới hối lộ”; tổng hợp hình phạt chung đối với Mai Anh là 30 năm tù. Chồng của Mai Anh là Lê Văn Đông (tức Đông “Timo”) bị phạt 19 năm tù về 2 tội: “Tàng trữ trái phép chất ma túy” và “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.”
Các bị cáo còn lại bị Tòa tuyên phạt từ 12 tháng tù nhưng cho hưởng án treo đến 16 năm tù về các tội danh: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Môi giới hối lộ, Đưa hối lộ, Nhận hối lộ, Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, Tàng trữ trái phép chất ma túy...
48 cán bộ Viện Pháp y tâm thần Trung ương giúp sức cho Mai Anh
Theo bản án sơ thẩm, hồi 23 giờ 45 phút ngày 7/6/2025, tại khu vực trạm dịch vụ bờ biển Hubway 13, bãi biển Sầm Sơn, phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với Công an tỉnh Thanh Hóa bắt quả tang Lê Văn Đông có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho một số đối tượng (trong đó có Trần Quốc An - là nhân viên khoa điều trị bắt buộc nam, Viện Pháp y tâm thần Trung ương). Cơ quan điều tra đã thu giữ của Lê Văn Đông tang vật là ma túy và dụng cụ sử dụng ma túy.
Tại thời điểm kiểm tra, có 14 cán bộ, nhân viên thuộc Khoa điều trị bắt buộc nam của Viện pháp y tâm thần Trung ương đang nghỉ dưỡng tại khách sạn Long Thành 3 (đường Hồ Xuân Hương, phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa) cùng khách sạn với vợ chồng Đông và Mai Anh.
Tiến hành khám xét khẩn cấp tại nhà riêng và nơi chữa bệnh bắt buộc của vợ chồng Mai Anh đều thu được ma túy và các dụng cụ để sử dụng ma túy.
Mở rộng điều tra vụ án, Cơ quan điều tra đã xác định các hành vi Nhận hối lộ, Đưa hối lộ, Môi giới hối lộ, Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, Đánh bạc, Làm sai lệch hồ sơ vụ án của các lãnh đạo, giám định viên, cán bộ của Viện Pháp y tâm thần Trung ương; của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực miền núi phía Bắc; của một số cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng và các bị can, bị cáo, bị án trong các vụ án hình sự; hành vi Lừa đảo chiếm đoạt tài sản của Nguyễn Thị Mai Anh, Nguyễn Văn Hùng liên quan đến việc tác động để làm sai lệch kết luận giám định pháp y tâm thần.
Trong đó, Mai Anh bị xác định là đã có hành vi đưa hối lộ, môi giới hối lộ và lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cụ thể, trong thời gian chữa bệnh bắt buộc tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Mai Anh đã dùng tiền và lợi ích vật chất (tổ chức đi du lịch và chi trả toàn bộ chi phí) để hối lộ các cán bộ, nhân viên của Viện pháp y tâm thần Trung ương (Viện) theo tháng hoặc các dịp ngày lễ, ngày nghỉ để các cán bộ, nhân viên này bỏ qua các sai phạm của Mai Anh trong quá trình điều trị tại Viện (được ở phòng riêng có điều hòa và cho 2 con nhỏ, người giúp việc vào ở chung; cho chồng là Lê Văn Đông thường xuyên vào sinh hoạt trong buồng điều trị), tạo điều kiện cho Mai Anh và các bệnh nhân khác tự do ra vào Viện trái pháp luật.
Ngoài ra, Mai Anh còn hối lộ bằng tiền để tác động đến việc ra kết luận giám định không đúng tình trạng tâm thần của Lê Văn Đông; môi giới cho nhiều đối tượng là các bị can, bị cáo, bị án đưa hối lộ cho các thành viên Hội đồng giám định của Viện pháp y tâm thần Trung ương và Trung tâm pháp y tâm thần Miền núi phía Bắc để ra kết luận giám định pháp y tâm thần không đúng tình trạng bệnh để được đi chữa bệnh bắt buộc nhằm trốn tránh việc bị giam, giữ và thi hành án hình phạt tù.
Bên cạnh đó, Mai Anh còn có hành vi lừa đảo chiếm đoạt hơn 3,7 tỷ đồng thông qua việc giới thiệu mình có thể tác động với các cơ quan và người tiến hành tố tụng, với hội đồng giám định tâm thần để cho 2 người khác được đi giám định tâm thần và kết luận bị bệnh tâm thần để được đi chữa bệnh bắt buộc.
Sau khi nhận số tiền trên, Mai Anh không nhờ ai và không sử dụng số tiền này vào việc “chạy” kết luận giám định như cam kết mà chiếm đoạt để sử dụng vào mục đích cá nhân.
Các bị cáo phạm tội có tính chất chuyên nghiệp, có hệ thống
Hội đồng xét xử nhận định tại phiên tòa, hầu hết các bị cáo đã khai nhận hành vi phạm như cáo trạng quy kết.
Tòa đánh giá hành vi của các bị cáo là đặc biệt nghiêm trọng, đã xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan Nhà nước, của cán bộ công chức trong thực thi nhiệm vụ công vụ và trong hoạt động tố tụng, xâm phạm quyền sở hữu tài sản, xâm phạm chức trách, thẩm quyền của Nhà nước về quản lý các chất ma túy, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội, gây dư luận xấu trong xã hội, tạo bất bình trong quần chúng nhân dân, làm ảnh hưởng đến uy tín của nhiều cơ quan Nhà nước, đặc biệt là cơ quan thực hiện công tác giám định tư pháp, đấu tranh phòng chống tội phạm.
Các bị cáo đã lợi dụng chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng và Nhà nước để thực hiện hành vi phạm tội một cách có hệ thống diễn ra trong một thời gian dài, xâm phạm đến nhiều quan hệ pháp luật, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự coi thường pháp luật. Vì vậy, phải áp dụng hình phạt tù nghiêm khắc cho các bị cáo để đảm bảo tính răn đe, giáo dục và phòng ngừa chung.
Trong vụ án này, bị cáo Mai Anh được xác định là đối tượng giữ vai trò trung tâm phạm tội, phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tinh vi và xảo quyệt.
Bị cáo không những trực tiếp đưa hối lộ mà còn chỉ đạo các bị cáo khác đưa hối lộ, giúp sức có tính hệ thống, lợi dụng hoạt động giám định pháp y tâm thần để trục lợi, phạm nhiều tội với số tiền rất lớn để làm sai lệch hồ sơ kết luận giám định.
Bị cáo có nhân thân xấu, nhiều lần bị các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố về nhiều loại tội phạm khác nhau nhưng chưa bị truy tố, xét xử. Do đó, phải áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật, để xử phạt bị cáo nghiêm khắc, cao hơn các bị cáo khác và phải chịu hình phạt của nhiều tội.
Kiến nghị quản lý chặt chẽ công tác giám định
Quá trình giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử nhận thấy còn một số nội dung phát sinh cần được kiến nghị.
Cụ thể, hiện nay chưa có chế tài xem xét trách nhiệm về công tác giám định tâm thần của cơ quan giám định tâm thần, cơ quan tiến hành tố tụng phụ thuộc vào kết quả giám định; không có Hội đồng giám định, Hội đồng ở cấp cao hơn để trưng cầu giám định, hoặc không có cơ quan có thẩm quyền quyết định hủy bỏ kết luận giám định đối với các đối tượng trước đó đã được cơ quan giám định ban hành nhưng có cơ sở về việc đánh giá không khách quan.
Đồng thời, việc thành lập Hội đồng giám định chỉ tập trung vào các giám định viên của một đơn vị nên công tác giám định còn bị ảnh hưởng bởi chế tài quản lý, cơ chế chịu trách nhiệm ràng buộc nhau trong khi quan điểm đánh giá của giám định viên phải chịu trách nhiệm độc lập.
Thêm vào đó, việc quản lý bị can, bị cáo đang được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần còn lỏng lẻo, không có quy định rõ ràng trách nhiệm, dễ tạo điều kiện cho các bị can, bị cáo bỏ trốn.
Vì vậy, Tòa kiến nghị đối với Bộ Y tế cần có quy định thành lập Hội đồng giám định, có các thành viên tham gia không cùng một đơn vị cơ sở y tế để đảm bảo việc giám định được khách quan, không bị phụ thuộc và ảnh hưởng vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyên môn.
Cùng với đó, Bộ cần quy định việc giám định pháp y tâm thần theo hướng đối với các đối tượng giám định tâm thần bỏ điều trị, bỏ trốn hoặc vắng mặt khác do nguyên nhân khách quan được chỉ định đến các cơ sở y tế khác điều trị… giám định lại trên cơ sở thu thập hồ sơ chứng cứ trong quá trình điều trị chữa bệnh bắt buộc để kết luận về khả năng nhận thức, điều khiển hành vi.
Tòa cấp sơ thẩm cũng đề nghị Bộ Công an đưa cơ sở giám định tâm thần chữa bệnh bắt buộc vào danh mục các đơn vị mục tiêu cần bảo vệ để tăng cường lực lượng cảnh sát vũ trang bảo vệ 24/24 giờ, đảm bảo an ninh an toàn.
Bên cạnh đó, Hội đồng xét xử còn kiến nghị Cơ quan điều tra Công an thành phố Hà Nội điều tra làm rõ hành vi của bị cáo Trần Quốc An (nguyên là điều dưỡng của Viện Pháp y tâm thần Trung ương) đã giúp sức cho bị cáo Lê Văn Đông trong việc sử dụng trái phép chất ma túy tại bãi biển Sầm Sơn (Thanh Hóa)./.
(TTXVN/Vietnam+)