Hái 'lộc trời' dưới rừng tràm

Sau những cơn mưa đầu mùa, nấm tràm mọc dưới tán rừng keo ở xã Trung Thuần, Hòa Trạch, người dân tranh thủ đi hái "lộc trời", thu vài trăm nghìn đồng mỗi ngày.

Đầu tháng 9, sau những cơn mưa đầu mùa, trời tạnh ráo, nhiều người dân đổ về các xã Trung Thuần, Hòa Trạch, men theo đường mòn vào rừng keo tràm tìm nấm.

Chị Thanh, xã Đồng Lê, sau khoảng 30 phút luồn lách dưới tán rừng keo hai năm tuổi đã thu được khoảng một kg nấm. "Nhổ nấm không dễ, trong rừng nhiều muỗi. Đi phải nhớ đường, nếu mải tìm nấm có thể bị lạc, mất nhiều thời gian mới tìm được lối ra", chị nói.

Để xe ven đường, người dân mang giỏ, mặc quần áo bảo hộ rồi men theo các lối nhỏ vào rừng. Nấm chỉ mọc dưới tán cây tràm nên được gọi là nấm tràm.

Nấm thường nằm lẫn trong lớp lá khô, màu tím nhạt nên khó phát hiện. Người dân thường đi theo nhóm để hỗ trợ nhau và tránh bị lạc. Trong rừng, họ vừa đi vừa quan sát mặt đất, đồng thời ghi nhớ hướng đi.

Một vạt nấm tràm mới mọc, thân và tai nấm còn non. Nấm thường mọc thành từng cụm, vì vậy khi phát hiện một búp, người hái phải quan sát kỹ xung quanh để tìm những cây khác đang ẩn dưới lớp lá.

Khi phát hiện nấm, người hái phải liên tục cúi người, vạch từng lớp lá khô. Cây nấm mềm, nhổ phải cẩn thận, tránh bị gãy.

Nấm tràm nhú lên khỏi mặt đất, ban đầu chỉ lớn khoảng bằng ngón tay út. Loài nấm này vòng đời ngắn, chỉ 3-5 ngày rồi tàn. Nếu không hái kịp, nấm sẽ héo mục.

Mỗi mùa, nấm chỉ xuất hiện vài đợt trong tháng rồi biến mất đến mùa mưa năm sau. Vì mọc tự nhiên, thời gian thu hái ngắn, người dân ví nấm tràm là "lộc trời".

Bà Nguyễn Thị Lan, xã Hòa Trạch, cho biết thường chỉ hái nấm còn búp, khoảng ba ngày tuổi. Nấm để già sẽ nhũn, không còn bán được.

"Nấm mọc nhiều ở những khu rừng tràm 2-3 năm tuổi, nơi lớp lá chưa rụng quá dày. Rừng lâu năm có lớp lá mục phủ kín mặt đất nên nấm mọc ít hơn", bà nói. Những ngày nấm rộ, bà hái được khoảng 10 kg mỗi ngày.

Bà Nguyễn Thị Lan, xã Hòa Trạch, cho biết thường chỉ hái nấm còn búp, khoảng ba ngày tuổi. Nấm để già sẽ nhũn, không còn bán được.

Sau khi hái, nấm được cắt bỏ phần gốc để loại đất, mùn cây bám ở chân. Trước khi chế biến, nấm thường được luộc qua nước sôi để giảm vị đắng.

Nấm tràm vị đắng đặc trưng, thường được xào với rau khoai, thịt heo, tôm hoặc nấu canh, cháo. Với người dân Quảng Trị, đây là món ăn dân dã, quen thuộc.

Giá nấm tràm dao động 30.000-70.000 đồng mỗi kg. Khi vào vụ rộ, lượng nấm thu hoạch nhiều, giá giảm; cuối mùa, nguồn cung ít hơn nên giá tăng.

Nhiều người giữ lại một phần để dùng trong gia đình, số còn lại đem bán. Những ngày nấm mọc nhiều, một người có thể thu nhập gần một triệu đồng.

Sau nhiều giờ tìm kiếm, nấm được người dân tập kết ven đường, thương lái đến thu mua tận nơi. Nấm sau đó được chở về nhà phân loại, làm sạch rồi đưa đi tiêu thụ.

Những cánh rừng keo tràm được người dân trồng trên vùng đất gò đồi, là nơi nấm mọc nhiều nhất. Cây thường được khai thác sau khoảng 5 năm trồng, trong thời gian đó lá rụng tạo thành lớp mùn trên mặt đất. Khi mưa xuống, đất ẩm, nấm tràm bắt đầu nhú lên.

Hái "hái lộc" trời dưới rừng tràm

Hái nấm tràm. Video: Đắc Thành

Đắc Thành