Hải quan khu vực II: Chủ động kiểm soát ma túy từ cửa ngõ giao thương

Đón đầu thủ đoạn của tội phạm ma túy

TP.HCM là một trong những đầu mối giao thương quốc tế lớn của cả nước, tập trung hệ thống cảng biển, logistics, kho bãi và nhiều loại hình xuất nhập khẩu. Lưu lượng hàng hóa lớn cùng mạng lưới giao thương rộng cũng khiến địa bàn có nguy cơ bị các đường dây tội phạm lợi dụng để vận chuyển ma túy vào Việt Nam hoặc đưa đi nước thứ ba. Trước diễn biến ngày càng phức tạp của tội phạm ma túy, Chi cục Hải quan khu vực II xác định công tác kiểm soát phải chuyển mạnh từ kiểm tra, phát hiện sang chủ động nhận diện nguy cơ, phân tích thông tin và cảnh báo sớm.

Trong 9 tháng của năm, Chi cục triển khai Kế hoạch 1396 ngày 20.3 về tăng cường kiểm soát ma túy, tiền chất; Kế hoạch 7081 ngày 29.5.2026 về triển khai "Tháng hành động phòng, chống ma túy" năm 2026 và Kế hoạch 12424 ngày 3.7.2026 về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030. Điểm đáng chú ý trong kiểm soát là tăng cường phân tích dữ liệu để xác định trọng điểm. Các đơn vị được yêu cầu rà soát dữ liệu trên hệ thống E-manifest và hồ sơ tàu biển xuất nhập cảnh, tập trung phân tích hành trình của tàu đi từ những khu vực có nguy cơ cao; đồng thời rà soát thông tin thuyền viên, thủy thủ đoàn có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến buôn lậu, vận chuyển trái phép chất ma túy.

Từ kết quả phân tích, các trường hợp có dấu hiệu rủi ro được cảnh báo để Hải quan cửa khẩu tập trung kiểm tra, kiểm soát. Cách làm này giúp nguồn lực kiểm soát được tập trung vào những tuyến, đối tượng và lô hàng có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra dàn trải. Bên cạnh đó, Chi cục cũng duy trì việc sử dụng các thiết bị kỹ thuật, chó nghiệp vụ và máy phát hiện ma túy được trang bị để kiểm tra hàng hóa, hành lý của thuyền viên và các đối tượng trọng điểm.

Ngoài ra, một nội dung quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy là kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy, đặc biệt là tiền chất. Đây là mặt hàng được sử dụng hợp pháp trong nhiều ngành sản xuất, kinh doanh và y tế nhưng cũng có thể bị chuyển hướng để sản xuất ma túy. Vì vậy, Hải quan phải vừa bảo đảm hoạt động hợp pháp của doanh nghiệp, vừa ngăn ngừa nguy cơ thất thoát tiền chất. Trong 9 tháng, Chi cục tăng cường kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu có liên quan đến tiền chất; đồng thời phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình tạm nhập, tái xuất tiền chất và các chất gây nghiện.

Tuy nhiên, thực tế quản lý vẫn còn những điểm cần tiếp tục khắc phục. Báo cáo chỉ ra tình trạng một số doanh nghiệp xin cấp phép nhập khẩu tiền chất nhưng lượng thực nhập thấp, gây khó khăn trong việc theo dõi. Một số doanh nghiệp chưa khai báo đầy đủ thông tin về tiền chất hoặc chưa báo cáo đầy đủ tình hình mua bán, sản xuất, phân phối, sử dụng và tồn trữ sau nhập khẩu. Việc này đòi hỏi cơ quan quản lý tăng cường theo dõi vòng đời của tiền chất, từ khi nhập khẩu đến khi được đưa vào sản xuất, kinh doanh. Việc nâng cao chất lượng khai báo và trách nhiệm báo cáo của doanh nghiệp vì vậy là một phần quan trọng trong công tác phòng ngừa.

1.381 cán bộ được phổ biến kiến thức phòng, chống ma túy

Cùng với nghiệp vụ kiểm soát, trong thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực II chú trọng xây dựng năng lực phòng, chống ma túy từ chính đội ngũ cán bộ, công chức và mở rộng tuyên truyền tới cộng đồng doanh nghiệp, người dân. Trong 9 tháng, đã có 1.381 cán bộ, công chức Hải quan được phổ biến, giáo dục về phòng, chống ma túy, tác hại của ma túy, kỹ năng phòng tránh và trách nhiệm tham gia phòng, chống ma túy.

Chi cục Hải quan khu vực II đồng thời có 22 cán bộ, công chức chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy, trong đó 6 người được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ về phòng, chống ma túy trong kỳ báo cáo. Ngoài ra, 17 cán bộ, công chức được phổ biến kỹ năng tuyên truyền về phòng, chống ma túy và tác hại của ma túy. Không chỉ hướng tuyên truyền vào lực lượng Hải quan, trong 9 tháng, 260 người dân tại khu vực cửa khẩu, cảng biển cũng được tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật về phòng, chống và kiểm soát ma túy.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, 351 doanh nghiệp hoạt động tại khu vực cửa khẩu, cảng biển được tuyên truyền về các quy định pháp luật liên quan. Đặc biệt, 74 cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy được tập huấn, tuyên truyền và phổ biến pháp luật. Trao đổi với Thanh Niên, đại diện Chi cục Hải quan khu vực II cho biết, việc tuyên truyền cũng được đổi mới về hình thức. Bên cạnh phổ biến các quy định tại nơi làm thủ tục hải quan, một số đơn vị đã xây dựng video bằng công nghệ AI để tuyên truyền trên Fanpage phổ biến rộng rãi đến cộng đồng doanh nghiệp. Cách làm này hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm kiểm soát hàng hóa, hóa chất và tiền chất trong quá trình xuất nhập khẩu, qua đó hạn chế nguy cơ bị các đường dây tội phạm lợi dụng.

Trong đấu tranh phòng, chống ma túy, Chi cục Hải quan khu vực II khẳng định duy trì các quy chế phối hợp với Công an TP.HCM và Bộ đội Biên phòng TP.HCM và thường xuyên trao đổi thông tin, tình hình quản lý địa bàn, từ đó chủ động xây dựng phương án phối hợp kiểm tra, ngăn chặn và xử lý. Tuy nhiên, khó khăn của đơn vị là còn gặp một số hạn chế là một số thiết bị chuyên dùng chưa được nâng cấp đầy đủ, công nghệ còn lạc hậu; thuốc thử nhanh ma túy có trường hợp hết hạn nhưng chưa được trang cấp kịp thời. Trong khi đó, các loại ma túy tổng hợp mới liên tục xuất hiện, đòi hỏi phương tiện kiểm tra phải được cập nhật. Bên cạnh đó, chó nghiệp vụ chủ yếu hỗ trợ phát hiện và tăng tính răn đe, chưa đủ khả năng đáp ứng toàn bộ yêu cầu khi các đối tượng sử dụng phương thức cất giấu tinh vi.

Từ đó, Chi cục kiến nghị tiếp tục được trang bị máy soi, máy thử ma túy hiện đại và chó nghiệp vụ có khả năng phát hiện các hình thức cất giấu phức tạp; đồng thời tăng cường đào tạo lực lượng chuyên trách có khả năng sử dụng thiết bị, phân tích rủi ro và nhận diện sớm ma túy, tiền chất.

Trong thời gian tới, Chi cục Hải quan khu vực II tiếp tục tập trung phát hiện các trường hợp lợi dụng cơ chế quản lý rủi ro, miễn kiểm tra thực tế hàng hóa, thông quan điện tử và hệ thống VNACCS/VCIS để vận chuyển trái phép ma túy, cần sa và tiền chất qua biên giới.