Trong năm 2025, Chính phủ ban hành 28 Nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, qua đó phân cấp 556 thủ tục hành chính từ Trung ương cho địa phương. Năm 2026, tiếp tục có 8 Nghị định về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, với 134 thủ tục được phân cấp.
Trước thay đổi này, Cục Hải quan đã rà soát các thủ tục liên quan đến xuất nhập khẩu hàng hóa, phương tiện vận tải thuộc dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3.
Qua rà soát, nhiều thủ tục được phân cấp trên các lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp các thủ tục về kiểm dịch động vật, thực vật, thú y, thủy sản và kiểm tra chất lượng hàng hóa nông, lâm, thủy sản.
Bộ Công Thương phân cấp các thủ tục về hóa chất, xuất nhập khẩu, quá cảnh, xuất xứ hàng hóa và cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Bộ Y tế phân cấp các thủ tục liên quan đến an toàn thực phẩm, dược phẩm, nguyên liệu làm thuốc, mỹ phẩm và thiết bị y tế.
Trong khi đó, các thủ tục thuộc Bộ Xây dựng chủ yếu liên quan đến phương tiện vận tải đường bộ và được phân cấp cho UBND cấp tỉnh. Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ có các thủ tục về kiểm tra chất lượng hàng hóa; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ yếu liên quan đến xuất bản phẩm.
Không để thay đổi thẩm quyền làm gián đoạn xử lý hồ sơ
Theo Cục Hải quan, các thủ tục có lượng hồ sơ lớn, phạm vi tác động rộng và liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu được đặc biệt lưu ý, trong đó có cấp C/O, kiểm tra an toàn thực phẩm và cấp phép hóa chất.
Từ ngày 1/8/2026, việc cấp C/O được phân cấp cho các cơ quan, tổ chức cấp C/O tại địa phương. Doanh nghiệp vẫn khai và gửi hồ sơ trên hệ thống do Bộ Công Thương quản lý; cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, kiểm tra, xử lý và quyết định cấp C/O trên hệ thống này.
Sau khi hoàn tất, dữ liệu C/O điện tử mẫu D và AK/VK được truyền sang Cổng thông tin một cửa quốc gia để chuyển tới đối tác nước ngoài. Các C/O khác được Bộ Công Thương trả trực tiếp cho doanh nghiệp.
Như vậy, việc phân cấp làm thay đổi cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ nhưng không làm thay đổi mô hình hệ thống và đầu mối kết nối, trao đổi dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Đối với kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 1/9/2026, thẩm quyền kiểm tra được chuyển về cơ quan do Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao hoặc chỉ định.
Đáp ứng yêu cầu mới, Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan phối hợp với Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cập nhật danh mục cơ quan xử lý trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Từ ngày 1 đến 15/9/2026, Cổng thông tin một cửa quốc gia đã tiếp nhận, chuyển Bộ Nông nghiệp và Môi trường xử lý 25.674 hồ sơ; đồng thời trả kết quả cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm đối với 8.932 hồ sơ, đáp ứng yêu cầu xử lý theo thẩm quyền mới.
188 thủ tục được đưa vào dự án mở rộng
Trong dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia giai đoạn 3, dự kiến triển khai 188 thủ tục hành chính thuộc 9 bộ, ngành để phục vụ Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.
Qua rà soát, 65/188 thủ tục có nội dung phân cấp từ Trung ương cho địa phương, chiếm 34,6%.
Về hạ tầng nghiệp vụ, 166/188 thủ tục đã có hệ thống xử lý, gồm 62 thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và 104 thủ tục trên hệ thống chuyên ngành hoặc cổng dịch vụ công của các bộ, ngành. Có 22 thủ tục chưa có hệ thống xử lý nghiệp vụ, tập trung chủ yếu tại Bộ Y tế.
Trên cơ sở đó, Cục Hải quan dự kiến tổ chức kết nối theo từng nhóm. Với thủ tục đã triển khai trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng thông tin một cửa quốc gia chỉ tiếp nhận kết quả dưới dạng chỉ tiêu thông tin điện tử để tra cứu, tránh trùng lặp chức năng.
Với thủ tục đã có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, hồ sơ được tiếp nhận trên Cổng thông tin một cửa quốc gia rồi chuyển sang hệ thống của bộ, ngành xử lý; kết quả sau đó được gửi trở lại Cổng để trả cho người dân, doanh nghiệp.
Đối với thủ tục chưa có hệ thống nghiệp vụ chuyên ngành, Cổng thông tin một cửa quốc gia sẽ hỗ trợ xây dựng chức năng, cấp tài khoản và phân quyền để cán bộ, công chức tiếp nhận, xử lý và trả kết quả trực tiếp trên hệ thống.
Việc rà soát, cập nhật phương án kết nối được Cục Hải quan thực hiện nhằm bảo đảm hệ thống thích ứng với sự thay đổi về thẩm quyền, duy trì trao đổi dữ liệu thông suốt, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Tiến Dũng