Mòn mỏi sống trong khuôn viên lăng vua
An Lăng nằm tại đường Duy Tân, phường An Cựu, TP Huế. Đây là nơi an táng các vua Dục Đức, Thành Thái và Duy Tân. Nằm xen kẽ trong khuôn viên lăng là những dãy nhà cũ xập xệ, ẩm thấp của người dân sinh sống từ sau năm 1979.
Đa phần người dân ở đây là công nhân, cán bộ được cấp nhà tập thể thuộc Ty Công nghiệp Bình Trị Thiên, Công ty Giống và Thức ăn chăn nuôi Bình Trị Thiên và Sở Giáo dục tỉnh Bình Trị Thiên.
Cuối năm 2024, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay TP Huế) phê duyệt dự án bảo tồn, tu bổ và tôn tạo hệ thống kinh thành Huế giai đoạn 2, trong đó có An Lăng.
Theo kế hoạch, các hộ dân sẽ được di dời, giải tỏa trong năm 2025 để trả lại đất cho di tích. Tuy nhiên, đến nay việc di dời chưa được thực hiện, người dân vẫn mòn mỏi chờ giải tỏa, đền bù.
Gia đình ông Hoàng Văn Phỉ (83 tuổi), nguyên cán bộ Công ty Công nghiệp Bình Trị Thiên đã gắn bó với khu nhà tập thể cạnh An Lăng suốt 47 năm. Gia đình ba thế hệ nhà ông Phỉ gồm 5 người, cùng sống trong căn nhà chỉ rộng khoảng 30m2.
Theo ông Phỉ, căn nhà đã xuống cấp, nhiều mảng tường hư hỏng nặng, mái nhà bị dột mỗi khi trời mưa. Đặc biệt, do nhà thấp, diện tích nhỏ nên khi trời nắng, không gian bên trong rất nóng bức, khó chịu.
“Gia đình muốn xây mới hay sửa nhà để có không gian sinh hoạt nhưng không được vì nằm trong khu vực 1 bảo vệ di tích. Năm 2025, cán bộ phường đã đến đo đạc nhà cửa lên phương án để di dời nhưng đến nay vẫn chưa thấy kết quả.
Chỉ mong phương án di dời phù hợp để gia đình sớm đến nơi tái định cư mới. Đa phần người dân trong khu này ai cũng mong được di dời đến nơi ở mới”, ông Phỉ chia sẻ.
Cách khu tập thể ông Phỉ không xa, nhà ông Nguyễn Văn Ban (64 tuổi), cũng đã xuống cấp, ẩm thấp. Năm 1996, ông Ban mua lại nhà của Công ty Giống và Thức ăn chăn nuôi Bình Trị Thiên. 30 năm qua, ông mưu sinh bằng nghề sửa xe trước khu vực An Lăng.
Theo ông Ban, cuộc sống tạm bợ trong khu vực di tích khiến gia đình rất mệt mỏi, nhất là khi mùa mưa bão đến. Căn nhà trước đây được lợp mái ngói nhưng do hư hỏng nên phải thay bằng mái tôn. Qua năm tháng, căn nhà xuất hiện nhiều chỗ dột nát.
“Nhà xuống cấp, hư hỏng nhưng không thể sửa chữa hay xây dựng mới, khiến cuộc sống gia đình tôi gặp nhiều khó khăn. Khi nghe nhà tôi và 4 hộ khác nằm trong đợt di dời đầu tiên, tôi rất mừng. Nhưng đến nay, địa phương mới đề cập đến tiền hỗ trợ, chưa thông báo vị trí đất tái định cư. Nếu có đất, gia đình tôi sẽ di dời ngay, vì sống ở đây quá cực”, ông Ban tâm sự.
Lãnh đạo phường nói gì?
Ông Lê Thăng Long, Phó Chủ tịch UBND phường An Cựu cho biết, dự án giải phóng mặt bằng tại khu vực An Lăng, diện tích đất cần thu hồi hơn 4,4ha. Tổng số thửa đất phải thu hồi là 148, với 227 hộ bị ảnh hưởng và 1.309 ngôi mộ phải di dời.
Hiện nay, toàn bộ 148 hồ sơ đã được kiểm kê. Tuy nhiên, chỉ có 68 hồ sơ đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với tổng giá trị khoảng 38,17 tỷ đồng; 80 hồ sơ còn lại chưa được phê duyệt.
Trong số các hồ sơ đã được phê duyệt, mới có 29 hộ đã được phê duyệt nội dung tái định cư, 39 hộ chưa được phê duyệt nội dung tái định cư.
Ban đầu, TP Huế đặt mục tiêu hoàn thành di dời dân cư, giải phóng mặt bằng khu vực 1 bảo vệ di tích An Lăng vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, đến nay công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc, tập trung nhiều ở các trường hợp chuyển nhượng đất sau ngày 1/7/2014; sử dụng đất có nguồn gốc lấn, chiếm sau thời điểm khoanh vùng bảo vệ di tích năm 1991, cùng một số trường hợp khác.
“UBND phường đang phối hợp với chủ đầu tư dự án là Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Bắc Sông Hương và các cơ quan liên quan tập trung giải quyết từng nhóm hồ sơ, thực hiện cuốn chiếu đối với những trường hợp đủ điều kiện, hạn chế kéo dài thời gian chờ đợi của người dân.
Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục phối hợp rà soát, làm rõ cho từng hộ các khoản bồi thường về đất, nhà và tài sản; các khoản hỗ trợ đủ điều kiện được hưởng; tiền sử dụng đất tái định cư và số tiền còn phải nộp.
Quan điểm của UBND phường là rà soát kỹ từng hồ sơ, bảo đảm áp dụng đầy đủ quyền lợi hợp pháp của người dân”, ông Long nói thêm.