Sau hơn một thập kỷ thăng trầm, dự án “Giải quyết ngập do triều - khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu” (giai đoạn 1) đang vào chặng nước rút. Công trình do Trung Nam Group đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, gồm hệ thống cống ngăn triều, đê, kè và các hạng mục phụ trợ.
Hệ thống kiểm soát ngập cho khoảng 570 km² thuộc bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm thành phố với 6 cống lớn: Bến Nghé (quận 1 – quận 4 cũ), Tân Thuận (quận 4 – quận 7 cũ), Phú Định (kênh Đôi, quận 8 cũ), Mương Chuối và Phú Xuân (huyện Nhà Bè cũ), Cây Khô (nối Bình Chánh – Nhà Bè cũ).
Dù khởi công từ 26/6/2016 và từng đặt mục tiêu hoàn thành năm 2018, dự án nhiều lần đình trệ. Ngày 2/2/2026, công trình chính thức tái khởi động.
Không khí nhộn nhịp nhất tại cống Phú Định trên kênh Đôi. Hàng trăm công nhân cùng máy móc đang gấp rút hoàn thiện hạng mục cuối. Đây là “lá chắn” kiểm soát triều từ sông Vàm Cỏ và Cần Giuộc vào nội đô.
Hiện công trình đạt khoảng 93% khối lượng. Ông Phạm Văn Hùng, Kỹ sư trưởng công trường, cho biết hơn 200 cán bộ, công nhân làm việc liên tục 3 ca, quyết tâm hoàn thiện trong tháng 9 để kịp bàn giao trong tháng 10/2026.
Cùng với đó, vùng đất ven kênh từng lầy lội, phủ kín lau sậy đang đổi diện mạo. Đường giao thông, vỉa hè và kè được nâng cấp, nhiều đoạn đã rải đá, nâng cao mặt đường.
Bà Nguyễn Thị Hằng, người dân gần dự án, phấn khởi: “Khu vực nay không còn cảnh ruồi muỗi như trước, việc buôn bán cũng thuận lợi hơn”.
Các cống còn được thiết kế bảo đảm giao thông thủy. Phú Định và Cây Khô có âu thuyền rộng 15m; riêng buồng âu Cây Khô dài 160m, giúp tàu thuyền qua lại khi cửa van đóng.
Tại trung tâm, cống Bến Nghé bên cầu Mống có thể “giấu” cửa van nặng hơn 434 tấn dưới mặt nước. Khi cần ngăn triều, kết cấu thép được nâng lên bằng hệ thống thủy lực. Đây là cống duy nhất dùng thiết kế van chìm đang vận hành thử.
Ở phía Nam, Mương Chuối (cống lớn nhất) và Cây Khô đạt khoảng 94% khối lượng. Các cụm trụ pin, tháp van, cửa van đã thành hình, phần còn lại tập trung vào công trình phụ trợ và hệ thống cơ điện. Ảnh: Khu vực cống Mương Chuối và Cây Khô
Tương tự, hai cống Tân Thuận và Phú Xuân cũng đang lắp đặt thiết bị và hoàn thiện cảnh quan. Cống Tân Thuận tại cửa kênh Tẻ kiểm soát triều từ sông Sài Gòn, góp phần giảm ngập cho khu vực đường Trần Xuân Soạn. Ảnh: Khu vực Tân Thuận (trên) và Phú Xuân (dưới)
Theo kế hoạch, toàn dự án sẽ hoàn thành và bàn giao trong tháng 11/2026. Khi vận hành đồng bộ, hệ thống được kỳ vọng kiểm soát ngập do triều và bổ sung tuyến đường ven kênh, tăng kết nối giao thông cho khu dân cư dọc sông rạch.