Đây là một trong những nội dung đáng chú ý tại Thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT do Bộ GD-ĐT ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/12.
Theo thông tư mới, Bộ GD-ĐT giao Sở GD-ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định, cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số do sở lựa chọn. Việc kiểm tra phải có thông báo và được thực hiện cuối học kỳ I và cuối năm học đối với học sinh lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với học sinh lớp 9, lớp 12.
Điều chỉnh này sẽ chấm dứt việc các trường tự ra đề kiểm tra, chọn ngày kiểm tra cuối kỳ như trước đây.
Bộ GD-ĐT yêu cầu đề kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình GDPT và thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học. Nhà trường tổ chức coi, chấm thi, tổng hợp kết quả bảo đảm khách quan, công bằng, thực chất và chịu trách nhiệm về kết quả kiểm tra, đánh giá. Các trường tự ra đề đối với các môn học, khối lớp còn lại.
Đề chung giúp có dữ liệu đánh giá chất lượng giáo dục
Chia sẻ với VietNamNet, bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) cho rằng đây là chủ trương rất tốt để có được dữ liệu tổng thể trên toàn địa phương, xa hơn là trên toàn quốc.
“Khi Sở GD-ĐT ra đề chung các bài kiểm tra, đánh giá tại tất cả các trường, chúng ta sẽ có nguồn dữ liệu lớn về kết quả học tập của học sinh, qua đó phản ánh chất lượng đào tạo của các trường trên địa bàn. Lớp 5, lớp 9 và lớp 12 là 3 mốc quan trọng nhất, là thời điểm chuyển cấp. Việc đánh giá chất lượng giáo dục của cấp này cũng là định hình chất lượng đầu vào của các cấp học tiếp theo”, bà Thúy nói.
Theo bà Thúy, khi có đủ cơ sở dữ liệu thống nhất, các tỉnh, thành và các nhà trường có thể điều chỉnh trong công tác dạy học cho phù hợp, nâng cao dần chất lượng giáo dục. “Khi có dữ liệu trên cùng một cơ sở chung, việc đánh giá thực chất hơn, từ đó các trường sẽ phải cố gắng, trách nhiệm hơn trong việc cạnh tranh nâng cao chất lượng”, bà Thúy nói.
Bà Thúy cho rằng, khi cả nước thống nhất học theo 1 chương trình, 1 bộ sách giáo khoa, việc Sở GD-ĐT ra đề chung cho các trường cũng sẽ rất thuận lợi; vừa phân loại được học sinh vừa đánh giá được các trường.
Ông Đặng Văn Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Viết Thuật (Nghệ An) cũng cho rằng, việc Sở ra đề kiểm tra chung có thể giúp hướng tới kết quả dạy học thực chất hơn. Song theo ông Hải, điều cần quan tâm hơn là việc phân tích dữ liệu sau kết quả kiểm tra chung.
“Giá trị lớn nhất của kiểm tra chung không chỉ nằm ở việc có một bộ đề giống nhau trên toàn tỉnh, mà ở khả năng sử dụng kết quả để cải thiện việc dạy học đối với từng cơ sở giáo dục và công tác chỉ đạo chuyên môn của Sở GD-ĐT”, ông Hải nói.
Ông Hải đề xuất nếu có điều kiện có thể mở rộng áp dụng đối với cả khối lớp 4, lớp 7 và lớp 11.
Cần tính đến chênh lệch vùng miền, bảo đảm đề thi khách quan
Bà Nguyễn Thị Kim Dung, nguyên Hiệu trưởng Trường THCS Vân Canh (xã Sơn Đồng, TP Hà Nội cho rằng kết quả kiểm tra bằng đề chung có thể giúp có được bức tranh lớn về chất lượng đào tạo trên diện rộng.
“Đề kiểm tra chung sẽ tránh được việc mỗi trường một phách. Trong thực tế, khi ra đề, giáo viên ở các trường lập ma trận cũng sẽ không được đồng nhất, có độ vênh giữa người này và người kia. Khi sở ra đề chung, ngoài việc tạo tiêu chí đánh giá năng lực học sinh, việc định hướng chuyên môn cũng rõ nét hơn”, bà Dung nói.
Theo bà Dung, khi các trường không còn tự ra đề theo cách riêng, giáo viên sẽ phải đổi mới phương pháp dạy học, chú trọng phát triển năng lực thực chất của học sinh thay vì chỉ tập trung vào những nội dung quen thuộc trong đề kiểm tra.
“Việc này cũng giúp giảm tải áp lực cho các nhà trường, bởi khâu xây dựng đề đúng nghĩa phải rất công phu, bảo mật cao”, bà Dung nói.
Tuy nhiên, theo bà Dung, với đề chung, Sở GD-ĐT cần chú ý đến yếu tố khoảng cách vùng miền trong việc tìm kiếm ngữ liệu, chất liệu đề thi.
Bà Dung cũng cho rằng cần thường xuyên thay đổi nhân sự tham gia xây dựng đề, đồng thời bảo đảm tính bảo mật để tránh nguy cơ thiên lệch trong đánh giá năng lực học sinh khi có giáo viên của một số trường tham gia ra đề.
“Áp lực kiểm tra cuối học kỳ, cuối cấp đối với học sinh lớp 5, 9 và 12 rất lớn. Vì vậy, hướng dẫn chấm, đáp án và biểu điểm cần rõ ràng, cụ thể, tránh phát sinh tranh luận chuyên môn trong quá trình chấm bài”, bà góp ý.