Hội thảo Biển Đông lần thứ 18: Thúc đẩy đối thoại và xây dựng COC thực chất

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Sáng 7.10, Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 18 với chủ đề 'Cạnh tranh, kết nối và hợp tác: Biển Đông và trật tự hàng hải khu vực' khai mạc tại Hà Nội do Học viện Ngoại giao và các cơ quan đối tác phối hợp tổ chức.

Tại Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 18, các phát biểu nhấn mạnh Công ước Liên Hiệp Quốc về luật Biển năm 1982 (UNCLOS) là khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh các hoạt động trên biển và đại dương, đồng thời xác định quyền và nghĩa vụ của các quốc gia.

Hội thảo Biển Đông lần thứ 18: Thúc đẩy đối thoại và xây dựng COC thực chất- Ảnh 1. — Các đại biểu tham dự hội nghị

Việc tuân thủ UNCLOS gắn liền với bảo đảm tự do hàng hải, hàng không và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Thị Hoàng Vân, Việt Nam sẵn sàng hợp tác với ASEAN và các đối tác nhằm duy trì không gian biển hòa bình, ổn định, thịnh vượng.

Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN của Philippines Leo M. Herrera-Lim tái khẳng định lập trường của Philippines về Phán quyết Trọng tài Biển Đông năm 2016. Hai đại diện Úc và Canada cũng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết hòa bình tranh chấp và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Các phát biểu chia sẻ nhận định môi trường chiến lược trên Biển Đông đang phức tạp hơn cùng với sự gia tăng hiện diện, hoạt động, năng lực và ứng dụng công nghệ mới, kéo theo nguy cơ căng thẳng, va chạm và tính toán sai lầm. Các diễn giả đề cao đối thoại, minh bạch, xây dựng lòng tin và duy trì kênh liên lạc thông suốt.

Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại Úc Michelle Chan kêu gọi các bên tự kiềm chế, không để căng thẳng leo thang và bảo đảm hoạt động trên biển an toàn, chuyên nghiệp. Trung tướng Derek A. Macaulay, Đại diện Quân sự cao cấp của Canada phụ trách khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương bày tỏ quan ngại trước hoạt động quân sự và các vụ đâm va tàu thuyền, đồng thời phản đối hành động ép buộc.

Biển Đông luôn là tuyến kết nối giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, có ý nghĩa thiết yếu đối với thương mại, năng lượng và sinh kế của hàng triệu người. Tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhận định an ninh biển đang thay đổi nhanh chóng; trật tự trên biển được định hình bởi tương tác giữa quyền lực, quy tắc và các thiết chế hợp tác.

Các diễn văn cũng nhấn mạnh bảo vệ tuyến hàng hải và eo biển quốc tế, tăng sức chống chịu của hạ tầng hàng hải thiết yếu, quản lý rủi ro và củng cố chuỗi cung ứng. Thứ trưởng Ngoại giao Philippines đề xuất thúc đẩy hợp tác ASEAN về bảo vệ hạ tầng biển trọng yếu, trong đó có hạ tầng dưới biển.

Cũng tại hội thảo, các diễn giả ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tiến trình xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS; đồng thời nhấn mạnh tôn trọng quyền và lợi ích của các bên thứ ba.

Những lĩnh vực hợp tác được các diễn giả đề cập gồm an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường, sử dụng bền vững tài nguyên, khoa học biển và nâng cao năng lực.

Hợp tác Việt Nam - Philippines về cảnh sát biển, đường dây nóng, trao đổi đoàn, thăm cảng, nghiên cứu khoa học và cứu hộ ngư dân, thuyền viên được nêu như minh chứng cho mối liên hệ giữa an ninh biển và an ninh con người. Ngoài ra, Thứ trưởng Ngoại giao Úc cũng chia sẻ các hoạt động hỗ trợ ASEAN, trong đó có Việt Nam, về an ninh biển và khoa học biển.

Sáng 7.10, Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 18 khai mạc tại Hà Nội trong bối cảnh môi trường an ninh hàng hải khu vực đối mặt với nhiều biến động phức tạp. Các đại biểu tham dự tái khẳng định Công ước Liên Hiệp Quốc về luật Biển năm 1982 là nền tảng pháp lý tối cao điều chỉnh mọi hoạt động trên biển, đồng thời nhấn mạnh nghĩa vụ giải quyết hòa bình các tranh chấp. Đại diện các nước gồm Việt Nam, Philippines, Úc và Canada đều bày tỏ quan ngại trước nguy cơ va chạm thực địa, kêu gọi kiềm chế và bảo đảm tự do hàng hải, hàng không. Nhằm ứng phó với các thách thức an ninh truyền thống lẫn phi truyền thống, hội thảo đặt trọng tâm vào việc củng cố lòng tin chiến lược và duy trì các kênh đối thoại cởi mở. Giám đốc Học viện Ngoại giao Nguyễn Hùng Sơn nhận định trật tự biển hiện nay chịu tác động mạnh mẽ từ mối tương tác giữa quyền lực, quy tắc và thiết chế hợp tác. Bên cạnh yêu cầu bảo vệ các tuyến vận tải huyết mạch kết nối hai bờ đại dương, Philippines cũng kiến nghị tăng cường phối hợp nội khối ASEAN để bảo vệ hạ tầng thiết yếu dưới đáy biển. Tiến trình xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông thực chất, hiệu lực và tôn trọng quyền lợi của các bên thứ ba tiếp tục được các quốc gia ủng hộ mạnh mẽ dựa trên vai trò trung tâm của ASEAN. Điển hình cho xu thế hợp tác chức năng là mô hình phối hợp giữa Việt Nam và Philippines trong cứu hộ ngư dân, tuần tra thực thi pháp luật và thiết lập đường dây nóng kiểm soát khủng hoảng. Cùng với cam kết hỗ trợ từ các đối tác đối thoại như Úc, các sáng kiến nghiên cứu khoa học biển và bảo vệ hệ sinh thái được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho an ninh khu vực lâu dài.