Sự kiện quy tụ gần 50 diễn giả là chuyên gia Việt Nam và quốc tế; gần 300 đại biểu từ các cơ quan Trung ương, địa phương, hơn 40 quốc gia, vùng lãnh thổ và tổ chức quốc tế, trong đó có 25 Đại sứ, trưởng cơ quan đại diện tại Việt Nam, tham dự trực tiếp và khoảng 100 đại biểu đăng ký tham dự trực tuyến.
Các phiên khai mạc và dẫn đề đặc biệt có sự tham gia, phát biểu của Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Thị Hoàng Vân; Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN của Philippines Leo M. Herrera-Lim; Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại Australia Michelle Chan; và Trung tướng Derek A. Macaulay, Đại diện Quân sự cao cấp của Canada phụ trách khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tham luận tại các phiên tập trung vào 4 nhóm nội dung:
UNCLOS là nền tảng của trật tự trên biển
Các phát biểu nhấn mạnh Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS) là khuôn khổ pháp lý toàn diện điều chỉnh các hoạt động trên biển và đại dương, đồng thời xác định quyền và nghĩa vụ của các quốc gia. Tuân thủ UNCLOS gắn liền với bảo đảm tự do hàng hải, hàng không và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hoàng Vân khẳng định Việt Nam sẵn sàng hợp tác với ASEAN và các đối tác nhằm duy trì không gian biển hòa bình, ổn định, thịnh vượng. Ông Herrera-Lim tái khẳng định lập trường của Philippines về Phán quyết Trọng tài Biển Đông năm 2016.
Hai đại diện Australia và Canada cũng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết hòa bình tranh chấp và tôn trọng luật pháp quốc tế.
Quản lý cạnh tranh, ngăn ngừa sự cố và khủng hoảng
Các phát biểu chia sẻ nhận định môi trường chiến lược trên Biển Đông đang phức tạp hơn cùng với sự gia tăng hiện diện, hoạt động, năng lực và ứng dụng công nghệ mới, kéo theo nguy cơ căng thẳng, va chạm và tính toán sai lầm. Các diễn giả đề cao đối thoại, minh bạch, xây dựng lòng tin và duy trì kênh liên lạc thông suốt.
Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại Australia Michelle Chan kêu gọi các bên tự kiềm chế, không để căng thẳng leo thang và bảo đảm hoạt động trên biển an toàn, chuyên nghiệp. Trung tướng Derek A. Macaulay bày tỏ quan ngại trước hoạt động quân sự và các vụ đâm va tàu thuyền, đồng thời phản đối hành động ép buộc.
Bảo vệ kết nối và tăng sức chống chịu của hạ tầng biển
Biển Đông luôn là tuyến kết nối giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, có ý nghĩa thiết yếu đối với thương mại, năng lượng và sinh kế của hàng triệu người. Tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhận định an ninh biển đang thay đổi nhanh chóng; trật tự trên biển được định hình bởi tương tác giữa quyền lực, quy tắc và các thiết chế hợp tác. Các diễn văn cũng nhấn mạnh bảo vệ tuyến hàng hải và eo biển quốc tế, tăng sức chống chịu của hạ tầng hàng hải thiết yếu, quản lý rủi ro và củng cố chuỗi cung ứng. Thứ trưởng Ngoại giao Philippines đề xuất thúc đẩy hợp tác ASEAN về bảo vệ hạ tầng biển trọng yếu, trong đó có hạ tầng dưới biển.
Hợp tác thực chất vì ổn định và an ninh con người
Các diễn giả ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tiến trình xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS; đồng thời nhấn mạnh tôn trọng quyền và lợi ích của các bên thứ ba.
Những lĩnh vực hợp tác được các diễn giả đề cập gồm an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường, sử dụng bền vững tài nguyên, khoa học biển và nâng cao năng lực. Hợp tác Việt Nam-Philippines về cảnh sát biển, đường dây nóng, trao đổi đoàn, thăm cảng, nghiên cứu khoa học và cứu hộ ngư dân, thuyền viên được nêu như minh chứng cho mối liên hệ giữa an ninh biển và an ninh con người. Thứ trưởng Ngoại giao Australia cũng chia sẻ các hoạt động hỗ trợ ASEAN, trong đó có Việt Nam, về an ninh biển và khoa học biển.
Trong hai ngày làm việc tới, Hội thảo sẽ có tám phiên thảo luận về bối cảnh chiến lược; quản lý cạnh tranh; an ninh năng lượng, vận tải và mạng hàng hải; hạ tầng dưới biển; UNCLOS, ASEAN và COC; quản trị biển sâu và đa dạng sinh học biển ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia (BBNJ); khả năng chống chịu của cảng biển và cộng đồng ven biển.
Bên lề Hội thảo sẽ có Đối thoại Đông Nam Á, Đối thoại Đông Nam Á-Thái Bình Dương, Chương trình Lãnh đạo trẻ và công bố Báo cáo Biển Đông thường niên, những hoạt động nhằm góp phần thúc đẩy đối thoại, nghiên cứu và trao đổi chính sách về các vấn đề biển.
HÒA AN