Tại hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, Bộ Tài chính cho biết đến ngày 23/10, tổng số người nộp thuế ở trạng thái 03 (người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và 06 (người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) là hơn 2,5 triệu.
Trong đó, khoảng 643.000 trường hợp ở trạng thái 03, và gần 1,88 triệu đơn vị ở trạng thái 06 gồm doanh nghiệp, tổ chức, chi nhánh, hộ và cá nhân kinh doanh.
Từ đầu năm, cơ quan thuế đã đóng mã số thuế cho 777.835 trường hợp, nhưng số lượng doanh nghiệp phát sinh không hoạt động ở địa chỉ đăng ký vẫn lớn hơn tốc độ xử lý.
Đề xuất giảm tới 70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế
Theo Bộ Tài chính, thực tế còn nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ khai thuế để thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Khi thực hiện thủ tục chấm dứt, người nộp thuế phải đồng thời khắc phục nhiều hồ sơ khai thuế quá hạn, dẫn đến tổng số tiền phạt phải thực hiện khi người nộp thuế quay lại hoàn tất thủ tục có thể lớn, dù trong khoảng thời gian này không phát sinh hoạt động kinh doanh và không phát sinh nghĩa vụ thuế.
Do đó, cần thiết áp dụng cơ chế xử phạt đặc thù theo hướng giảm mức phạt và giảm dần mức hỗ trợ theo thời điểm khắc phục vi phạm, qua đó tạo động lực để người nộp thuế chủ động quay lại thực hiện nghĩa vụ, hoàn thành hồ sơ khai thuế và thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Đồng thời, chính sách vẫn bảo đảm nguyên tắc xử lý nghiêm đối với các trường hợp có hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Chính sách này không miễn nghĩa vụ thuế và không miễn trách nhiệm đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế; chỉ điều chỉnh mức xử phạt đối với hành vi vi phạm thủ tục khai thuế trong phạm vi, đối tượng và thời hạn được Nghị quyết quy định.
Bộ Tài chính đề xuất giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế. Theo đó, doanh nghiệp, tổ chức nộp đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu được áp dụng mức phạt bằng 30%, 50% hoặc 70% mức theo quy định, tương ứng với thời điểm hoàn thành hồ sơ.
Cụ thể, nếu bổ sung đủ hồ sơ khai thuế từ khi dự thảo Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, doanh nghiệp được giảm 70% mức phạt (tức là chỉ nộp 30% so với quy định). Mức giảm cho giai đoạn từ ngày 1/7/2027 đến 31/12/2027 là 50%, và từ ngày 1/1/2028 đến 30/6/2028 là 30%.
Bộ Tài chính cho biết việc thiết kế mức phạt theo lộ trình 30%, 50% và 70% nhằm tạo cơ chế khuyến khích người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm sớm trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, đồng thời hạn chế tâm lý trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ đến cuối thời hạn áp dụng chính sách. Sau thời gian thực hiện Nghị quyết, người nộp thuế tiếp tục thực hiện theo mức xử phạt theo quy định của pháp luật về xử phạt.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Hộ kinh doanh tại TPHCM (Ảnh: Hải Long).
Nguyên nhân và thực trạng người nộp thuế ở trạng thái 03, 06
Qua rà soát hồ sơ và kết quả triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế, Bộ Tài chính cho biết, tình trạng người nộp thuế ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký) là tồn đọng kéo dài qua nhiều thời kỳ, xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Trong đó, thủ tục giải thể, chấm dứt mã số thuế còn phức tạp, đòi hỏi người nộp thuế hoàn thành nhiều nghĩa vụ. Một bộ phận doanh nghiệp tự ý ngừng hoạt động, bỏ địa chỉ đăng ký, không kê khai thuế hoặc không phối hợp với cơ quan thuế. Sau khi ngừng kinh doanh, nhiều doanh nghiệp không còn nhân sự, sổ sách, chứng từ để hoàn thiện hồ sơ.
Việc giải quyết hồ sơ tại một số địa bàn còn chậm; dữ liệu giữa các cơ quan chưa đồng bộ, công tác phối hợp xử lý chưa kịp thời. Một số trường hợp đặc thù như doanh nghiệp giả mạo thông tin cá nhân, doanh nghiệp “ma”, có dấu hiệu mua bán hóa đơn cũng gây khó khăn cho quá trình xử lý.
Theo Bộ Tài chính, tình trạng trên không chỉ xuất phát từ ý thức tuân thủ của người nộp thuế mà còn liên quan đến vướng mắc về cơ chế, chính sách và công tác quản lý. Do đó, cần vừa xử lý các trường hợp tồn đọng, vừa có giải pháp ngăn ngừa phát sinh mới.