Thanh Niên • 22/09/2026 06:50

Hơn 30 năm ở góc phố TP.HCM, ông học nghề từ những chiếc đồng hồ hư

Bị sốt bại liệt từ nhỏ, ông Diệp Đức Quyền tự mày mò học sửa đồng hồ từ những chiếc máy hư. Ở tuổi 63, ông vẫn gắn bó với nghề đã theo mình hơn 30 năm tại một góc phố ở TP.HCM.

Chiều muộn, dòng xe cộ hối hả đổ dồn qua góc đường Nguyễn Tri Phương (phường Vườn Lài, TP.HCM), nơi người thợ sửa đồng hồ Diệp Đức Quyền đang chăm chú bên chiếc kính lúp gắn chặt nơi khóe mắt. Dưới bóng chiều chập choạng, người đàn ông có mái tóc hoa râm được búi củ tỏi tỉ mỉ phía sau gáy, làn da vẫn hồng hào, săn chắc toát lên nét tinh anh hiếm thấy ở một người đã bước qua dốc bên kia cuộc đời.

"Người thầy dạy nghề lớn nhất của đời tôi chính là những chiếc đồng hồ hư. Đồng hồ không biết nói đau ở đâu như con người, mình phải lắng nghe từng nhịp gõ, nâng niu từng bánh răng như chính món đồ máu thịt của mình"

Ông Diệp Đức Quyền

"Người thầy" mang tên đồng hồ hư

Cơn sốt bại liệt quái ác năm lên một tuổi đã cướp đi vĩnh viễn đôi chân lành lặn của cậu bé Quyền. Cha mẹ nghèo nuốt nước mắt đưa con chạy chữa khắp nơi, nhưng đổi lại chỉ là đôi chân teo nhỏ, yếu ớt, chẳng thể tự đứng vững. Nhưng số phận không đánh gục được cậu bé.

Chuyện đời người thợ sửa đồng hồ khuyết tật ở góc phố Sài Gòn - Ảnh 1.

Khoảng hơn 30 năm trước, bị cuốn hút bởi những tiếng tích tắc vô hình bên trong những cỗ máy thời gian, ông quyết định tự lần mò học nghề. Ở đất Sài Gòn phồn hoa khi ấy chẳng có trường lớp nào dạy nghề sửa đồng hồ hay mở khóa, tất cả chỉ là truyền nghề hoặc tự học. Ông Quyền lặn lội ra các khu chợ ve chai, lạc son, gom góp từng đồng mua về những chiếc đồng hồ cũ nát, hư hỏng cùng vài món đồ nghề thô sơ.

Ông ngồi hàng giờ tháo rời từng cụm chi tiết, cẩn thận đánh số hàng chục chi tiết nhỏ li ti để khi ráp lại không bị sót. Lần đầu lắp vào máy không chạy, ông lại tỉ mẩn tìm tòi nguyên lý của dây cót, bánh xe gai và quả lắc... Chỗ nào bí quá, ông cầm chi tiết máy chạy ra sạp phụ tùng, vừa mua vừa hỏi han các bậc tiền bối đi trước với phương châm "muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học".

"Có một anh thợ giỏi từng nói với tôi rằng: Người thầy của mình chính là chiếc đồng hồ hư. Câu nói đó ngấm vào máu tôi tới tận bây giờ. Đồng hồ nam linh kiện đã nhỏ, đồng hồ nữ còn li ti hơn hạt mè, người thợ phải có cái tâm nhẫn nại và chữ tín hàng đầu", ông Quyền bộc bạch.

Chuyện đời người thợ sửa đồng hồ khuyết tật ở góc phố Sài Gòn - Ảnh 2. — Ông quyền cho biết, người thầy dạy nghề lớn nhất của đời ông chính là những chiếc đồng hồ hư

Giai đoạn sau đó, khi thị trường tràn ngập đồng hồ điện tử và hàng giá rẻ, nghề sửa đồng hồ truyền thống gặp nhiều khó khăn. Để nâng cao tay nghề, ông từng xin việc tại các trung tâm bảo hành, đại lý đồng hồ lớn ở khu vực trung tâm thành phố, tiếp xúc với các thương hiệu danh tiếng như Tissot, Rado, Citizen... Trải qua những va chạm, rào cản đi lại và cả sự bỡ ngỡ ban đầu, ông đúc kết được kỹ thuật chuẩn mực của các hãng lớn, để rồi quyết định trở về gắn bó với chiếc tủ kính ven đường.

Gần 3 thập kỷ nay, góc đường nhỏ này đã trở thành chốn nương náu quen thuộc của ông. Mỗi ngày, ông tự tay đẩy chiếc tủ kính nặng gần cả trăm ký - chứa đầy kìm, nhíp, kính lúp và linh kiện kim loại - từ nhà người thân gần đó ra góc phố làm việc từ 8 giờ 30 sáng đến chập tối mới dọn về.

Gác lại hào quang, trọn vẹn nghĩa tình

Không chỉ là một thợ sửa đồng hồ khéo tay, ông Diệp Đức Quyền còn có một quá khứ rèn luyện thể thao đáng nể phục. Xuất phát từ mong muốn rèn luyện để cơ thể không bị "bệnh bậy" và chiến thắng sự khiếm khuyết thể xác, đầu thập niên 1990, ông tham gia sinh hoạt cùng những người bạn đồng cảnh ngộ tại CLB thể thao người khuyết tật.

Chuyện đời người thợ sửa đồng hồ khuyết tật ở góc phố Sài Gòn - Ảnh 3. — Các chi tiết nhỏ bên trong đồng hồ buộc người thợ phải tỉ mỉ, tập trung cho công việc

Chuyện đời người thợ sửa đồng hồ khuyết tật ở góc phố Sài Gòn - Ảnh 4. — Ông Quyền cho biết nhờ rèn luyện thể thao nên cơ thể có sức khỏe ngày tốt hơn

Ông từng miệt mài luyện tập môn xe lăn đua và bơi lội. Chiếc xe lăn đua đầu tiên được ông tự tay đo đạc, thiết kế khung sắt rồi mang đi nhờ thợ hàn, nặng tới hai mươi mấy ký - gấp nhiều lần xe chuyên dụng quốc tế. Bằng ý chí sắt đá, ông Quyền từng góp mặt tại các giải thể thao dành cho người khuyết tật trong nước và khu vực Đông Nam Á giai đoạn những năm 1994 - 2001.

Ông tự hào kể lại những kỷ niệm đẹp thời thanh xuân khi từng đứng trên bục nhận huy chương xe lăn đua ở Singapore hay Malaysia. Thế nhưng, nhắc về cúp hay huy chương, ông chỉ cười hiền: "Tất cả là kỷ niệm đẹp để mình biết mình đã nỗ lực hết sức, nhưng điều quý nhất thể thao mang lại cho tôi chính là sức khỏe bền bỉ đến tận tuổi ngoài 60 này".

Giữa câu chuyện rôm rả kể về những ngày tháng thi đấu sôi nổi, chốc chốc ông Quyền lại đưa cổ tay lên liếc nhìn mặt đồng hồ. Kim ngắn, kim dài đã điểm 17 giờ 30. Mặt trời dần khuất sau những mái nhà cao tầng, đường phố bắt đầu lên đèn và dòng người tan tầm mỗi lúc một đông đúc.

"Thôi, chú cháu mình tạm ngưng ở đây nghen. Đến giờ tôi phải dọn tủ rồi đẩy về gửi nhà ba mẹ, đặng còn kịp chạy xe gắn máy ba bánh đi rước bả về Bình Chánh", ông Quyền phân bua, nụ cười ánh lên niềm hạnh phúc dung dị.

Chuyện đời người thợ sửa đồng hồ khuyết tật ở góc phố Sài Gòn - Ảnh 5. — Ông Quyền dọn tủ sửa đồng hồ, tranh thủ đến chỗ làm việc đón vợ về nhà

Hiện tại, vợ chồng và người con đã trưởng thành đang thuê trọ ở huyện Bình Chánh cũ. Thu nhập từ nghề sửa đồng hồ dạo này bấp bênh hơn sau mùa dịch, có ngày chỉ kiếm đủ tiền mớ rau con cá, nhưng ông chưa bao giờ than vãn. Đôi bàn tay từng kéo căng những vòng lăn tốc độ trên đường đua thể thao năm nào, nay lại cẩn trọng thu dọn từng chiếc nhíp, từng chiếc ốc vít nhỏ xíu cất vào ngăn tủ, rồi lại thoăn thoắt cầm lái đưa đón người bạn đời vượt qua hàng chục cây số mỗi ngày.

Chiều muộn, góc đường Nguyễn Tri Phương, phường Vườn Lài, TP.HCM, vẫn cuộn trong dòng xe hối hả, còn ông Diệp Đức Quyền lặng lẽ cúi bên chiếc kính lúp gắn nơi khóe mắt. Mái tóc hoa râm búi củ tỏi phía sau gáy, làn da hồng hào, săn chắc cùng ánh nhìn tinh anh khiến ông nổi bật giữa nhịp phố đông đúc. Hơn 30 năm qua, chiếc tủ kính ven đường đã trở thành nơi làm việc, chốn nương náu và phần quan trọng trong đời ông. Ông Quyền nói những chiếc đồng hồ hư chính là người thầy lớn nhất, bởi chúng không thể chỉ ra chỗ đau, buộc người thợ lắng nghe từng nhịp gõ và nâng niu từng bánh răng. Câu nói ấy không chỉ mô tả cách ông làm nghề, mà còn cho thấy sự kiên nhẫn, cẩn trọng và lòng yêu nghề được bồi đắp qua nhiều thập kỷ. Với ông, sửa đồng hồ không đơn giản là đưa một cỗ máy trở lại hoạt động, mà là chăm sóc một món đồ gắn với ký ức của chủ nhân. Năm lên một tuổi, ông mắc cơn sốt bại liệt, căn bệnh khiến đôi chân vĩnh viễn teo nhỏ, yếu ớt và không thể tự đứng vững. Cha mẹ nghèo từng đưa con đi chạy chữa khắp nơi, nhưng những chuyến đi ấy không thể trả lại cho cậu bé Quyền đôi chân lành lặn. Dù vậy, khiếm khuyết thể chất không khiến ông đầu hàng, trái lại trở thành động lực để ông tìm một con đường sống chủ động hơn. Khoảng hơn 30 năm trước, bị cuốn hút bởi những tiếng tích tắc phát ra từ các cỗ máy thời gian, ông bắt đầu tự lần mò học nghề sửa đồng hồ. Khi ấy, Sài Gòn chưa có trường lớp chuyên dạy sửa đồng hồ hay mở khóa, nên người muốn theo nghề chủ yếu phải học truyền tay hoặc tự tìm hiểu. Ông tìm đến những khu chợ ve chai, lạc son, dành dụm từng đồng mua đồng hồ cũ nát, linh kiện hỏng cùng vài món dụng cụ thô sơ. Ông ngồi hàng giờ tháo rời từng cụm chi tiết, cẩn thận đánh số hàng chục món nhỏ li ti để khi lắp lại không bị thiếu hoặc nhầm vị trí. Có lần chiếc máy vẫn im lìm sau khi ráp, ông không bỏ cuộc mà tiếp tục nghiên cứu nguyên lý dây cót, bánh xe gai và quả lắc. Khi gặp chỗ quá khó, ông mang chi tiết chạy ra sạp phụ tùng, vừa mua đồ vừa hỏi các bậc thợ đi trước, giữ phương châm muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học. Một người thợ giỏi từng nói với ông rằng người thầy của mình chính là chiếc đồng hồ hư, câu nói dần ngấm sâu và theo ông đến tận hôm nay. Đồng hồ nam vốn đã có linh kiện nhỏ, đồng hồ nữ còn li ti hơn hạt mè, vì vậy người thợ cần sự nhẫn nại, cái tâm và chữ tín. Mỗi lần nhận sửa, ông phải tập trung cao độ, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể làm tổn thương bộ máy vốn đã mong manh. Khi đồng hồ điện tử cùng hàng giá rẻ phủ rộng thị trường, nghề sửa đồng hồ truyền thống gặp thêm nhiều khó khăn, nhưng ông vẫn tìm cách nâng cao tay nghề. Ông từng làm việc tại các trung tâm bảo hành, đại lý đồng hồ lớn ở khu vực trung tâm thành phố, có dịp tiếp xúc với Tissot, Rado, Citizen và nhiều kỹ thuật chuẩn mực của các hãng danh tiếng. Vượt qua trở ngại đi lại cùng sự bỡ ngỡ ban đầu, ông tích lũy kinh nghiệm rồi trở về gắn bó với chiếc tủ kính quen thuộc bên đường. Gần ba thập kỷ, mỗi ngày ông tự đẩy chiếc tủ kính nặng gần cả trăm ký từ nhà người thân ra góc phố, bắt đầu công việc lúc 8 giờ 30 và dọn về khi trời đã chập tối. Bên trong tủ là kìm, nhíp, kính lúp cùng những linh kiện kim loại nhỏ bé, tất cả được sắp xếp phục vụ công việc đòi hỏi đôi tay vững và sự tập trung bền bỉ. Ngoài nghề sửa đồng hồ, ông còn từng miệt mài tập xe lăn đua, bơi lội tại câu lạc bộ thể thao người khuyết tật từ đầu thập niên 1990. Chiếc xe lăn đua đầu tiên do ông tự đo đạc, thiết kế khung sắt rồi nhờ thợ hàn thực hiện, nặng hơn hai mươi ký, gấp nhiều lần xe chuyên dụng quốc tế. Ý chí giúp ông góp mặt tại các giải thể thao dành cho người khuyết tật trong nước và khu vực Đông Nam Á giai đoạn 1994 đến 2001. Những tấm huy chương xe lăn đua tại Singapore, Malaysia vẫn là ký ức đẹp, nhưng điều đáng quý hơn nằm ở hành trình ông vượt qua nghịch cảnh để sống bằng lao động, nghị lực và nghĩa tình.

Xem thêm tại Thanh Niên