Thanh tra Chính phủ xác định HTX Suối Ngọc - Vua Bà bị buộc giải thể không đúng luật

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành thông báo kết luận về việc giải quyết khiếu nại liên quan Hợp tác xã Suối Ngọc - Vua Bà, tại xã Yên Xuân, TP Hà Nội. Kết luận xác định việc buộc hợp tác xã giải thể trước đây không phù hợp quy định pháp luật, đồng thời kiến nghị bãi bỏ quyết định giải thể đã ban hành năm 2007. Vụ việc kéo dài nhiều năm, bắt nguồn từ mâu thuẫn nội bộ, những bất đồng trong quản lý và cách xử lý khác nhau của cơ quan chức năng qua từng thời kỳ. HTX Suối Ngọc - Vua Bà được thành lập năm 1999 tại xã Tiến Xuân, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, trên cơ sở tổ hợp tác do ông Trần Văn Cầu và ông Nguyễn Ngọc Nguyên sáng lập. Trong quá trình hoạt động, hợp tác xã phát sinh một số tồn tại liên quan tổ chức, quản lý, tài chính, khiến quan hệ giữa các thành viên ngày càng căng thẳng. Mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm năm 2002, khi Đại hội xã viên không bầu gia đình ông Nguyễn Ngọc Nguyên vào Ban quản trị, sau đó biểu quyết khai trừ ông Nguyên và bà Lộc. Từ đơn khiếu nại của ông Nguyên, UBND huyện Lương Sơn ban hành Quyết định số 1324 ngày 18/11/2002, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và con dấu của hợp tác xã. Tuy nhiên, Đoàn thanh tra liên ngành tỉnh Hòa Bình sau đó nhận định các sai phạm chưa đến mức phải đình chỉ hoặc giải thể, đồng thời đề nghị cho HTX tiếp tục hoạt động. Dù vậy, năm 2003, UBND tỉnh Hòa Bình vẫn ban hành quyết định yêu cầu hợp tác xã chuyển đổi thành doanh nghiệp, tạo thêm cơ sở để việc giải thể được thúc đẩy về sau. Đáng chú ý, ngày 3/11/2005, chính UBND huyện Lương Sơn từng có Văn bản số 45 báo cáo UBND tỉnh Hòa Bình rằng chưa đủ căn cứ pháp lý để giải thể bắt buộc HTX Suối Ngọc - Vua Bà. Bộ Tư pháp và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cũng nêu quan điểm rằng pháp luật về hợp tác xã không quy định việc bắt buộc hợp tác xã phải chuyển đổi thành doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngày 4/4/2007, UBND huyện Lương Sơn vẫn ban hành Quyết định số 290 về việc giải thể bắt buộc hợp tác xã, sau đó các quyết định giải quyết khiếu nại tiếp tục giữ nguyên nội dung này. Theo thông báo kết luận của Thanh tra Chính phủ, việc giải thể bắt buộc và giải quyết khiếu nại liên quan hợp tác xã không phù hợp khoản 2 Điều 42 Luật Hợp tác xã năm 2003. Cơ quan thanh tra cho rằng phần lớn tồn tại của HTX không thuộc trường hợp phải giải thể bắt buộc, trong khi một số vi phạm về kế toán, thuế và đất đai đã được xử lý hoặc được hợp tác xã khắc phục. Việc chậm tổ chức Đại hội xã viên cũng không đủ để làm căn cứ giải thể, bởi HTX đã tổ chức đại hội khoảng 10 tháng trước thời điểm bị thanh tra, có đại diện chính quyền địa phương tham dự. Thanh tra Chính phủ đồng thời khẳng định yêu cầu chuyển đổi từ hợp tác xã sang doanh nghiệp không phải căn cứ pháp lý để buộc giải thể HTX Suối Ngọc - Vua Bà. Đối với diện tích 280,87 ha đất lâm nghiệp, cơ quan này xác định việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng thẩm quyền có nguyên nhân từ hướng dẫn thủ tục của chính quyền địa phương. Sau khi xã Tiến Xuân được sáp nhập về Hà Nội, vụ việc tiếp tục kéo dài, còn quyết định giải thể năm 2007 gặp vấn đề về căn cứ pháp lý nên quá trình xử lý không thể hoàn tất. Trong thời gian đó, HTX Suối Ngọc - Vua Bà vẫn duy trì quản lý, chăm sóc và bảo vệ diện tích rừng được giao, đồng thời đã dừng các hoạt động kinh doanh du lịch trái phép được nêu trong nội dung thanh tra. Để xử lý dứt điểm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND TP Hà Nội ban hành quyết định bãi bỏ Quyết định số 290 ngày 4/4/2007 của UBND huyện Lương Sơn. Nếu có nhu cầu tiếp tục hoạt động, hợp tác xã sẽ được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục củng cố tổ chức theo Luật Hợp tác xã hiện hành. Bên cạnh việc bãi bỏ quyết định giải thể, các cơ quan liên quan được yêu cầu rà soát, làm rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân qua từng thời kỳ để xử lý theo quy định. Văn phòng Chính phủ đã thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, yêu cầu UBND tỉnh Phú Thọ, UBND TP Hà Nội cùng các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện kết luận thanh tra. Theo thông tin Tiền Phong, hướng xử lý mới nhằm tháo gỡ một vụ việc kéo dài, bảo đảm quyết định hành chính phải dựa trên căn cứ pháp lý rõ ràng và phù hợp thực tế.