Bỏ qua điều hướng
•

Hòn đá kỳ lạ lớn lên như nấm sau mưa

Hòn đá kỳ lạ lớn lên như nấm sau mưa
Nguồn ảnh: KhoaHoc.tv

Ở Romania có một khu vực gồm toàn những hòn đá kỳ lạ, tên là trovant, có khả năng tự phình to và lớn lên như... nấm sau khi tiếp xúc với nước mưa.

Ở Romania có một khu vực gồm toàn những hòn đá kỳ lạ, tên là trovant, có khả năng tự phình to và lớn lên như... nấm sau khi tiếp xúc với nước mưa.

>> Kỳ lạ bãi đá reo vang như nhạc cụ

>> Bí ẩn hòn đá phát sáng, tỏa khí kỳ lạ ở Mexico

Thị trấn nhỏ Costesti ở Romania là ngôi nhà của những khối đá cuội phình to gọi là trovant. Từ lâu chúng đã trở thành đề tài thu hút sự hiếu kỳ của người dân địa phương với hình dáng kỳ lạ, khả năng sinh ra, lớn lên và tự di chuyển như vật sống.

Trovant rất đa dạng về kích thước và hình dáng, một số có thể đặt vừa trong lòng bàn tay trong khi nhiều khối đá cao quá đầu người, thậm chí có kích thước lên tới 4,5 m. Trong hơn 100 trovant ghi nhận tại ít nhất 20 địa điểm, vài khối đá được khai quật sau khi nền cát xung quanh chúng bị khai thác.

Hòn đá kỳ lạ ở Romania có khả năng phình to và mọc lên như nấm sau mưa là một hiện tượng bí ẩn thu hút được nhiều sự chú ý của giới khoa học. Những hòn đá này có liên quan đến một hiện tượng địa chất tại khu vực.

Hòn đá này được gọi là Trovant.
Hòn đá này được gọi là Trovant.

Trên thực tế, một vài trovant gắn cố định với nền đất bên dưới qua bệ đá cứng, như khối "Old Ladies" ở Ulmet. Hình dáng phình to khác thường của chúng xuất phát từ nguồn gốc cổ xưa.

Loại đá này được tìm thấy ở làng Costesti của Rumani. Từ trovant nghĩa là "cát xi măng". Loại đá này được hình thành từ một loại cát xuất hiện cách đây hàng triệu năm trên Trái đất. Thực tế, những vụ động đất tạo ra loại đá lạ này đã xảy ra cách đây 6 triệu năm trước.

Những hòn đá cứ thể lớn lên, phình to một cách kỳ lạ.
Những hòn đá cứ thể lớn lên, phình to một cách kỳ lạ.

Điều kinh ngạc là trong và sau mỗi trận mưa, đá Trovants ở làng Costesti mọc lên như… nấm. Những hòn đá cứ thể lớn lên, phình to một cách kỳ lạ. Đá trovant chỉ mọc khi có nước mưa. Bình thường chúng chỉ có kích thước 6 đến 9 mm nhưng khi có nước vào chúng phình to lên đến 6 tới 10 mét. Vài hòn đá thậm chí biết chuyển động. Cắt đôi hòn đá ra thì thấy có những vòng gân bên trong như một thân cây.

Sau các cơn mưa to, các khối đá bắt đầu "sống dậy".
Sau các cơn mưa to, các khối đá bắt đầu "sống dậy".

Bên trong đá trovants là các lõi đá cứng, bên ngoài là lớp vỏ do cát cấu tạo nên. Tuy nhiên hiện tượng phình to của đá trovants được một số nhà khoa học lý giải rằng bên dưới lớp vỏ đá là một hàm lượng khoáng vật cao. Khi bề mặt đá bị ướt, loại khoáng chất này bắt đầu gây sức ép với lớp cát bên ngoài và khiến khối đa bắt đầu phình to. Các khối hình nhỏ khác nhau: bầu dục hoặc sần sùi như những đốm mụn xuất hiện trên mặt của các phiến đá. Đây là một dạng bê tông hóa với các hạt cát trầm tích hoặc đá liên kết với nhau bằng canxi cacbonat. "Một số được làm từ sa thạch, số khác từ sỏi. Theo thuật ngữ địa chất, chúng có thể được gọi là đá mài và đá kết tụ", Florin Stoican, đại diện Vườn Quốc gia Buila-Vanturarita cho hay.

Hòn đá kỳ lạ lớn lên như nấm sau mưa
Người dân gọi chúng là những hòn đá đang lớn.

Các nhà nghiên cứu không tìm thấy sự khác biệt giữa Trovant và nền cát xung quanh. Vì vậy, họ nghi ngờ hình cầu được hình thành do hoạt động địa chấn kéo dài và dữ dội bất thường của kỷ Miocen giữa. Sóng xung kích phát ra từ Trái đất nén chặt các trầm tích cát và cô đặc xi măng đá vôi để tạo thành các cục đá có hình cầu.

Theo thời gian, các nguyên tố này đã làm mòn đi lớp sa thạch lỏng lẻo xung quanh chúng, để lộ ra những lớp đá dày đặc hơn.

Khi tiếp xúc với mưa lớn, canxi cacbonat của chúng có thể bị chảy đi và dần dần hình thành chu vi bên ngoài của đá theo thời gian. Không có nhiều tài liệu viết về quá trình này, nhưng nó được cho là chỉ xảy ra ở khoảng 4-5 cm trong hơn 1.200 năm.

Các lớp đá sa thạch xung quanh có các lớp cho thấy khu vực này là một môi trường biển cổ đại khi đá và trầm tích cơ bản được hình thành, cũng như các hóa thạch hai mảnh vỏ và động vật chân bụng có thể được tìm thấy trong một số Trovant.

Tại thị trấn nhỏ Costesti của Romania, những khối đá cuội kỳ lạ mang tên trovant khiến người dân địa phương tò mò bởi hình dáng khác thường và khả năng dường như “lớn lên” sau mưa. Chúng có đủ kích thước, từ những viên nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay đến các khối cao quá đầu người, thậm chí đạt chiều dài khoảng 4,5 mét. Hơn 100 trovant đã được ghi nhận tại ít nhất 20 địa điểm, trong đó một số khối lộ ra sau khi lớp cát bao quanh bị khai thác. Từ “trovant” thường được hiểu là “cát xi măng”, phản ánh nguồn gốc địa chất đặc biệt của những khối đá này trong các lớp trầm tích cổ. Chúng hình thành từ loại cát xuất hiện cách đây hàng triệu năm, trong bối cảnh khu vực từng chịu những trận động đất dữ dội khoảng 6 triệu năm trước. Một số khối vẫn gắn với nền đất bên dưới bằng các bệ đá cứng, tiêu biểu là khối được gọi là “Old Ladies” tại Ulmet. Điều làm trovant nổi tiếng nằm ở hiện tượng chúng dường như phình to sau những trận mưa lớn, giống hình ảnh nấm mọc nhanh trên nền đất ẩm. Khi khô ráo, nhiều khối chỉ có kích thước khoảng 6 đến 9 milimét, nhưng sau khi hấp thụ nước, chúng có thể phát triển lên khoảng 6 đến 10 mét theo mô tả được lưu truyền. Một vài khối còn bị cho là có thể tự dịch chuyển, khiến câu chuyện về những “hòn đá đang sống” càng hấp dẫn công chúng. Khi cắt đôi một trovant, người ta có thể nhìn thấy các vòng gân bên trong, gợi liên tưởng đến những vòng sinh trưởng trên thân cây. Cấu trúc cơ bản của chúng gồm lõi đá cứng phía trong, bên ngoài phủ lớp vật liệu hình thành từ cát và những hạt trầm tích liên kết với nhau. Trên bề mặt, nhiều khối xuất hiện các u tròn, dạng bầu dục hoặc sần sùi, giống những đốm nổi phát triển dần theo thời gian. Một số nhà khoa học giải thích hiện tượng phình to bằng lượng khoáng vật cao nằm bên dưới lớp vỏ đá bên ngoài. Khi nước mưa làm ướt bề mặt, khoáng chất có thể tạo sức ép lên lớp cát bao quanh, khiến khối đá giãn nở và hình thành thêm phần chu vi. Cách giải thích này chưa biến trovant thành sinh vật, mà chỉ mô tả một quá trình địa chất đặc biệt liên quan đến nước, khoáng chất và vật liệu trầm tích. Florin Stoican, đại diện Vườn Quốc gia Buila-Vanturarita, cho biết một số trovant được tạo nên từ sa thạch, trong khi những khối khác chứa sỏi và có thể được xếp vào nhóm đá mài hoặc đá kết tụ theo thuật ngữ địa chất. Các nhà nghiên cứu chưa tìm thấy khác biệt rõ rệt giữa trovant với nền cát xung quanh, vì vậy họ nghi ngờ những khối cầu hình thành nhờ hoạt động địa chấn kéo dài và mạnh mẽ trong kỷ Miocen giữa. Sóng xung kích từ các trận động đất có thể đã nén trầm tích, đồng thời cô đặc xi măng đá vôi thành những khối đá tròn đặc hơn. Theo thời gian, các yếu tố tự nhiên bào mòn lớp sa thạch lỏng lẻo bao quanh, để lộ phần đá dày đặc bên trong và tạo nên những hình dạng kỳ lạ hiện nay. Trong các trận mưa lớn, canxi cacbonat có thể bị hòa tan hoặc dịch chuyển, sau đó góp phần tạo thêm lớp vật chất ở chu vi ngoài của khối đá. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra rất chậm, được cho là chỉ làm đá dày thêm khoảng 4 đến 5 centimét trong hơn 1.200 năm. Các lớp sa thạch quanh trovant còn lưu giữ dấu vết cho thấy Costesti từng nằm trong môi trường biển cổ đại khi đá và trầm tích được hình thành. Một số khối chứa hóa thạch động vật hai mảnh vỏ và động vật chân bụng, cung cấp thêm manh mối về lịch sử tự nhiên lâu dài của khu vực. Vì thế, dù vẻ ngoài khiến trovant giống những sinh vật đang lớn, chúng thực chất là sản phẩm địa chất độc đáo, tiếp tục thu hút cả giới khoa học lẫn du khách.